INTERVIEW

'Mijn nieuwe film Waterboys voelt als een nieuwe start'

Een relatiedip en goede muziek brachten regisseur Robert Jan Westdijk (52) tot zijn nieuwe film Waterboys, die hij verkiest boven zijn succesdebuut Zusje.

Regisseur Robert Jan Westdijk (52): 'Met Waterboys heb ik een wáre film willen maken'.Beeld Frank Ruiter

Zusje of Waterboys?

'Als je me dit bij mijn vorige films had gevraagd, zou ik altijd voor Zusje hebben gekozen. Maar dat doe ik nu voor het eerst níét. Mijn nieuwe film Waterboys voelt als een nieuwe start. Hiervoor moest ik altijd toegeven dat ik schatplichtig was aan Zusje. Dat ben ik vast nog steeds, maar deze film voelt toch als een nieuwe ontwikkeling. Je zou kunnen zeggen dat ik bij de films na Zusje erg gericht was op de vorm. Ik probeerde steeds een slimme film maken, met vormvondsten erin en spits-vondigheden. Met Waterboys heb ik een wáre film willen maken, een film over de personages en hun emoties. Heel eenvoudig, en toch heel rijk. Ik denk dat er weinig verschil zit tussen deze film en mijzelf. De muziek van de Schots-Ierse band The Waterboys, waar ik enorm fan van ben, zit erin. Dat zegt veel over mij, want die muziek heeft een belangrijke rol gespeeld in mijn leven.'

Gouden Kalf voor je debuutfilm: zegen of straf?

'En tóch is het een zegen. Zo zou je het ook op moeten schrijven, dat het tóch een zegen is. Op dat moment was die prijs voor iedereen die bij die film betrokken was zó geweldig, we waren de underdogs en gingen ermee vandoor, een fantastische ervaring. Sindsdien wordt mijn werk altijd weer met die film vergeleken en die prijs heeft ook verwachtingen geschapen die me in de weg hebben gezeten. Ik weet nog dat ik me bij mijn tweede film Siberia omringde met mensen die zeiden dat co-schrijver Jos Driessen en ik een heel slecht scenario hadden geschreven. Ik dacht: die mensen zijn zo eerlijk, die kan ik tenminste geloven. Achteraf gezien waren dat waarschijnlijk gewoon zwartgallige types die je er beter niet bij kunt hebben. Bij Siberia wilde ik zo graag dat het script verdomd goed in elkaar zou zitten, dat zat Jos en mij ook wel in de weg. Maar Zusje is ook de aanjager geweest van alles wat ik daarna heb gemaakt. Ik heb veel aan die film te danken, en ik ben blij dat het een film is waar ik helemaal achter sta, ik heb niks laten liggen uit luiheid, of angst, of om commerciële redenen. En het werd een groot succes. Dat is heel leuk.'

Robert Jan Westdijk

1964 Geboren in Utrecht

1987 Voltooit studie montage aan de Filmacademie

1995 Debuutfilm Zusje

1998 Siberia

2003 Verfilmt Ronald Gipharts Phileine zegt sorry, openingsfilm op het Nederlands Film Festival

2008 Het Echte Leven opent het Nederlands Film Festival in Utrecht

2010 Verfilmt Saskia Noorts De Eetclub

Robert Jan Westdijk woont in Utrecht. Hij is getrouwd en heeft een zoon (18) en een dochter (15).

Kim van Kooten of Sallie Harmsen?

'Oké! Ik dacht dat je Kim van Kooten of Leopold Witte (speelt de vader in Waterboys, red.) zou zeggen. (Stilte). Deze vraag kan ik niet beantwoorden, daarvoor zijn ze me te gelijk. Ik vind zelfs dat ik daarmee mijn andere hoofdrolspelers tekort zou doen, zoals Leopold Witte en Tim Linde uit mijn nieuwe film, of Ramsey Nasr en Loek Peters uit Het Echte Leven. Of Ganna Veenhuysen uit Zusje, die een heel andere kant op is gegaan; ik voel me met al die acteurs verbonden. Je cast vriendschappen, relaties. Als de fictieve persoon samenvalt met de acteur en diens input, dat is zoiets dierbaars en intiems. Ik ben dan zo dankbaar dat ze me dat geven en dat we samen zo ver zijn gekomen. Voor mijn rollen zoek ik altijd buiten de box. Ik zoek overal naar mensen die passen bij het beeld dat ik heb van een personage, acteur of niet. Voor Waterboys heb ik ook een gesprek gehad met Matthijs van Nieuwkerk. Ik dacht: als het in zijn agenda past, zou hij zomaar die vader kunnen zijn.'

Recensie: Waterboys (****)

Zonder de ballast van een grotere set en dito belangen lukt het Robert Jan Westdijk een prima film te maken. Geen vette grappen, wel een geestig script. Geen hoogoplopend drama, wel emotionele lading. Waterboys voelt moeiteloos.

Whole of the Moon of Don't Bang the Drum (1)?

'Don't Bang the Drum, en dan de versie die in de film zit. Als ik aan mensen vertelde dat ik een film aan het maken was over The Waterboys, moest ik altijd een stukje Whole of the Moon zingen, hun grote hit, voordat ze wisten over welke band ik het had. Dat is echt hun iconische nummer. Don't Bang the Drum komt trouwens van dezelfde plaat. Die jarentachtigversie is echt big music, met trompetten en over elkaar gestapelde zangpartijen. Voor de film heeft zanger Mike Scott dat teruggebracht naar een keyboard, een violist en zijn eigen stem. Zo onbeschrijflijk mooi. In die eerste versie hoor je een onbesuisde man die zijn positie in de wereld nog aan het veroveren is. Dertig jaar later zingt hij het met een heel ander gevoel: terugkijkend, vol melancholie en weemoed. Toen ik dat hoorde, tijdens de speciale concerten in Paradiso die The Waterboys hebben gegeven voor de film, zat ik het hele nummer te janken.'

Regie, scenario schrijven of montage?

'Dat is allemaal hetzelfde. Monteren is schrijven met datgene wat je hebt weten te verzamelen als regisseur. Regisseren is schrijven met datgene wat je hebt weten te verzamelen met de acteurs, naar aanleiding van wat je hebt geschreven als scenarist. Schrijven is het allermoeilijkst, dat moet uit alles en uit niets tegelijk.'

Whole of the Moon of Don't Bang the Drum (2)?

'Ik ben echt een fan van The Waterboys, al ben ik pas bij het derde album ingestapt, in 1986, in plaats van 1983. Ik herinner me een vakantie naar Italië, met die muziek uit de cassetterecorder in een Fiat Panda. Later ben ik de band uit het oog verloren, maar vanaf 2008 ontdekte ik ze weer. Die Mike Scott heeft van alles meegemaakt. Hij is spiritueel geworden, akoestisch gaan spelen, solo gegaan. En zijn teksten: zo briljant en doorleefd. Hij is chroniqueur van zijn eigen leven en stemmingen. Nadat ik zes jaar geleden de film De Eetclub had gemaakt, kwam ik in een dip terecht. Een professionele dip: ik kreeg zoiets simplistisch als een writer's block, maar ik kwam ook in een relatiedip na dertig jaar huwelijk. Alles stond onder spanning. Mijn vrouw en ik gingen in 2012 naar een concert van The Waterboys. Ik kende die muziek van alle soorten dragers, maar ik had ze nog nooit live gezien. Ik ben een huilebalk, ook hier stond ik te huilen. Toen merkte ik: dit is zo krachtig, het voelde alsof een studentenvriendschap tot leven werd gewekt. En mijn vrouw, die de muziek niet kende, is nu ook fan. Na het concert ben ik aan het script gaan schrijven. De grootste ontdekking van de film is misschien wel: als je op een bescheiden manier vraagt of een grote band mee wil doen aan je film, kunnen ze nog ja zeggen ook.'

Inspiratiebron: eigen leven of fantasie?

'Fantasie, geprikkeld door mijn eigen leven. Zonder writer's block of relatiedip was dit verhaal over een vader die door zijn vrouw op straat is gezet nooit ontstaan. Maar ik denk dat het uitvergrote aspecten van mezelf zijn. Het concert heb ik meegemaakt, en als je als stel relatieproblemen hebt, heeft dat invloed op je kinderen. Mijn eigen ouders zijn uit elkaar gegaan toen ik al 35 was en zelfs toen deed het me nog veel, laat staan als je nog aan het opgroeien bent. Mijn zoon vroeg zich af of de film over hem ging, maar nu hij 'm gezien heeft, is hij opgelucht. Het gaat niet over hem, vindt hij. Maar het gaat wél over hoe ik ouderschap zie, over hoe ik kijk naar een relatie tussen een vader en een zoon.'

Saskia Noort of Ronald Giphart?

'Dan kies ik onmiddellijk voor Giphart. Maar wel met enige schaamte tegenover Saskia Noort, want ik vind dat ik bij het verfilmen van haar boek De Eetclub niet voldoende heb gepresteerd. Misschien was ik niet de juiste persoon voor haar boek. Ik denk dat ik wel de juiste persoon was voor Gipharts Phileine zegt Sorry. Hij had met Phileine een personage gecreëerd dat ik helemaal kon begrijpen en omarmen. En dat gold ook voor Kim van Kooten, die haar speelde. Ik hou van de uitbundigheid en taligheid van Ronald, zijn rijke verbeelding. Ik moest na die film ook echt een paar jaar afkicken om weer mezelf te worden. Ik was zo opgegaan in zijn personages, ik had een soort ingebouwd Ronald Giphart-filter in mijn hoofd.'

1 of 5 sterren?

'Vijf sterren, natuurlijk. Er zijn grote actieheldenpublieksfilms waarbij recensies er niet toe doen. Maar bij het segment films dat ik maak, wordt er wel naar gekeken. Het liefst ga ik anoniem in een zaal zitten om ongefilterd mee te maken wanneer er wordt gelachen, en te horen hoe de zaal haar adem inhoudt bij een ontroerend moment. Maar dan moeten mensen wel gaan! Een goede recensie is daarvoor een belangrijk middel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden