INTERVIEW

'Mijn lichaam is kapot. Ik kan niet tegen die stress'

Zijn woning in een seniorenflat in Amersfoort had het einde moeten zijn van de zwerftocht van Sytze van der V. na zijn vrijlating in 2009. Nu weet 'half Nederland' dat hij er woont. Na een reeks incidenten wil de pedoseksueel toch weer verhuizen. Maar waar kan hij heen?

Sytze van der V. in zijn appartement in Amersfoort. Corporaties die hij aanschrijft om een woning, stellen vaak meteen de burgemeester op de hoogte. Daarna volgt weigering op basis van een 'veiligheidsanalyse'.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het haar van Sytze van der V. is dun en grijs, een verwassen wit shirt bedekt zijn ferme buik. Dit is een van de bekendste pedofielen van Nederland, 67 jaar oud. Zichtbaar een man op leeftijd, maar zeker nog niet moegestreden.

Hij zit op de bank in zijn sober ingerichte driekamerappartement, gelegen op de hoogste verdieping van een seniorenflat in Amersfoort. 'Half Nederland weet inmiddels dat ik hier woon', zegt hij. Buurtbewoners winden er geen doekjes om dat ze hem weg willen hebben, liever vandaag dan morgen. Afgelopen april was er weer een demonstratie voor zijn deur. Het is hem wel duidelijk: hier zal hij niet de rust vinden die hij zoekt. 'Ik ben gedotterd. Ik heb diabetes, slaapapneu, artritis en artrose. Mijn lichaam is kapot, ik ben al bijna dood. Ik kan niet tegen die stress.'

Van der V. wil weer verhuizen. Naar een plek waar niemand weet wie hij is, zonder 'gedoe'. Waar de burgemeester de buurt niet informeert over zijn komst. Zodat hij nieuwe sociale contacten kan leggen. Geen seksuele contacten met puberjongens uit de buurt, beklemtoont hij. 'In deze flat, waar ik een van de jongste bewoners ben, heb ik met sommige buren goed contact.'

Een heel lief jongetje

Aan de wand in zijn woonkamer hangen twee portretfoto's van jongens in zijn begeerde leeftijdsgroep van 12 tot 16 jaar. 'Dat is een heel lief jongetje', zegt hij over de afgebeelde tiener met lang, donkerblond haar. 'Als ik me even niet goed voel, kijk ik naar die foto en dan voel ik me weer beter.'

30 meter lager doemt een blauw-gele intercitytrein op tussen het groen op weg naar het vlakbij gelegen station van Amersfoort. Een rustgevend uitzicht, vond Van der V. al de eerste keer dat hij het gestoffeerde appartement betrad. Per toeval, al googlend, had hij ontdekt dat daar appartementen leegstonden. Dolblij was hij toen hij 6 mei vorig jaar het huurcontract tekende. Hier zou zijn zwerftocht eindigen.

Die begon toen na zijn vrijlating uit de gevangenis in 2009 burgemeester Van Gijzel van Eindhoven Van der V. een gebiedsverbod oplegde. Hij vocht die maatregel succesvol aan, maar daardoor stond hij wel meteen in de schijnwerpers. Utrechtse Heuvelrug, Epe, Enschede, Boxmeer, Utrecht, Millingen, Amsterdam - overal ontstond heibel bij het eerste gerucht dat hij zich er zou willen vestigen. Dat overkomt ook andere veroordeelde pedofielen, van wie sommige, net als Sytze van der V., bekend of beter gezegd berucht blijven onder hun afgekorte rechtbankverslagnaam, bijvoorbeeld Benno L., de zwemleraar. De deur van het huis van de voorman van de inmiddels verboden pedofielenvereniging Martijn in Hengelo is herhaaldelijk besmeurd; hij heeft overigens een blanco strafblad. De burgemeester van Veenendaal probeerde twee jaar geleden vanwege de angst van buurtbewoners via de rechter tevergeefs de bewegingsvrijheid van een veroordeelde pedofiel zo te beknotten, dat hij er eigenlijk nauwelijks meer kon wonen.

Escalatie

Hun verhuisplannen zetten burgemeesters voor het blok. Als burgemeesters de buurt niet inlichten over de komst van een pedofiele buurtbewoner, blijft het rustig. Maar als het dan toch uitlekt, of, hun grootste nachtmerrie, er gebeurt wat, is de kans op escalatie nog groter.

En bovendien krijgt de burgemeester de zwartepiet toegespeeld. Daarom proberen velen deze hete aardappel door te schuiven. 'De Amersfoortse burgemeester was gewoon bang voor zijn hachie', zegt Van der V. Benno L. verhuist nu overigens naar Duitsland, mede omdat geen enkele Limburgse gemeente het zou hebben aangedurfd hem een woning te bieden.

Van der V. dacht in Amersfoort anoniem te kunnen wonen. Maar diezelfde maand mei 2014 lieten het Openbaar Ministerie en de burgemeester hem weten dat hij daar weg moest. Onder in de flat is een kinderdagverblijf gevestigd, de Puntmuts. Ook is er een jongerenopvang met kamertraining in de buurt. De volkswijk Soesterkwartier, waarin de flat staat, zou zijn aanwezigheid bovendien niet aanvaarden. 'Als ik niet weg zou gaan, zouden ze de buurt inlichten. Het was pure chantage. Ik zei: ik woon nu na jaren zwerven eindelijk in een mooi appartement. Ik ga niet verhuizen.'

Pedo wegwezen

Juni 2014 informeerde de burgemeester de buurt per brief, met het doel, zei hij later, om onrust te voorkomen. Het tegendeel gebeurde. Datzelfde weekend stonden een paar honderd buurtbewoners met spandoeken onder Van der V.'s raam: 'Veroordeelde Pedo Wegwezen'.

De politie legde camerabewaking aan. Van der V. ontving en ontvangt nog steeds geregeld doodsbedreigingen. 'Welke held legt deze man om', twitterde ene Richard. Een buurtbewoner zei in De Telegraaf: 'Hij krijgt een week om te vertrekken, anders is hij zijn leven niet zeker.'

Op 23 juni 2014 deed Van der V. aangifte van drie doodsbedreigingen. Maar met deze aangiften heeft de politie tot op heden niets gedaan, klaagt hij. De politie heeft hem zelfs niet bericht dát ze er niets mee doen. 'Want dan kan ik een juridische procedure beginnen om justitie ertoe aan te zetten deze bedreigers alsnog te vervolgen.'

Ook op zijn klacht hierover bij de klachtencommissie van de politie op 6 oktober ontving hij geen reactie. Hierover diende hij weer een klacht in bij de Nationale Ombudsman. Die schreef hem vorige week: 'De politie heeft ons duidelijk gemaakt dat maatschappelijke onrust als gevolg van enkele incidenten rond uw persoon ten grondslag liggen aan het opschorten van de klachtenbehandeling. De Nationale Ombudsman vindt het dan ook niet onredelijk dat er in dit geval een pas op de plaats is gemaakt.'

Mailbox

Van der V.: 'Feitelijk zeg je tegen een burger: je bent rechteloos, je mag geen aangifte doen. En ook de Ombudsman grijpt niet in.' Hij toont zijn mailbox die 'vol zit met bedreigingen'. 'Het heeft geen zin aangifte te doen als ze die toch in de vuilnisbak gooien.'

Hoe snel het op zijn huidige woonplek weer uit de hand kan lopen, bleek afgelopen april. Van der V. zag op een ochtend via de camera bij zijn voordeur dat er een vrouw en vijf kleine kinderen voor zijn appartement stonden. Een leidster van het kinderdagverblijf De Puntmuts wilde er, op de hoogste etage van de flat, aan de peuters het verschil uitleggen tussen hoog en laag, zich niet bewust wie er achter deze voordeur woonde.

Van der V. plaatste een still van de beveiligingscamera op zijn weblog. Hij had toch kunnen voorzien dat dit reactie zou oproepen? 'De kinderen waren niet herkenbaar door balkjes voor hun ogen. Ik wilde puur tonen dat ze hier zijn geweest. Ik val helemaal niet op zulke kleine kinderen. Ik ben Robert M. niet.'

Demonstratie

Dat op de site van een pedofiel een foto was geplaatst van kleine kinderen, beschouwde de buurt als de ultieme provocatie. Via Facebook was de oproep voor een demonstratie snel verspreid. Die avond verzamelden zich een man of honderd voor zijn flat. Sommige vrouwen droegen fakkels. 'Onze kinderen komen op pedosites. Onze kinderen zijn niets waard. En hij wordt beveiligd', zegt een felle vrouw tegen de filmploeg van De Telegraaf. 'Dat zijn helemaal niet jullie kinderen', roept Van der V. tegen het beeldscherm. 'En dan zijn ze kwaad dat ik ze tokkies noem.'

Het lukt hem ook niet om te verhuizen. Waar hij ook op reageert, de corporaties willen hem geen huis geven. Zijn naam is bekend en vaak stellen ze meteen de burgemeester op de hoogte. Daarop volgt weigering, vaak op basis van een 'veiligheidsanalyse' van de betreffende buurt.

Dat mag niet van de rechter, zegt Van der V. April dit jaar deed de rechter uitspraak in een zaak die Van der V. had aangespannen tegen de Amersfoortse burgemeester Bolsius. De rechter tikte hem op de vingers, omdat hij omwonenden over de komst van de pedofiel had ingelicht. Wegens 'inbreuk op de persoonlijke levenssfeer' moest Amersfoort 4.000 euro schadevergoeding betalen aan Van der V. Het geld heeft hij besteed aan nieuwe juridische procedures.

Angst en onrust

De rechter zegt te begrijpen 'dat de vestiging van een zedendelinquent kan leiden tot angst en onrust bij omwonenden'. 'Maar van een overheidsorgaan mag worden verwacht dat het terughoudend is om zijn beleid op dergelijke onrustgevoelens te baseren, of daaraan te snel tegemoet te komen. De overheid heeft ook de verplichting ervoor te zorgen dat een gestrafte zedendelinquent zich daadwerkelijk vrij kan vestigen en in staat is een nieuw maatschappelijk leven op te bouwen.'

Zie je wel, zegt Van der V. Het liefst praat hij aan een stuk door. Op zijn blog doet hij nauwgezet verslag van al zijn procedures, en dat zijn er nogal wat. Ook tegen de corporaties Portaal en Seyster Veste die hem woningen weigerden, heeft hij de rechter ingeschakeld.

Maar kan hij het zich dan ook voorstellen, hoe ouders van kinderen zich voelen? Kan hij zich inleven in de angst dat hun kind zal worden misbruikt door een doorgewinterde pedofiel? Dat die geen man in hun buurt willen die nog geen tien jaar geleden is veroordeeld voor het pijpen van twee 13-jarige jongens in een zwembad? Hoe bedrogen die zich zullen voelen als er wat gebeurt, en de burgemeester hen niet heeft ingelicht?

Het zijn puur 'onderbuikgevoelens', bezweert Van der V. 'Van: hij doet het morgen weer. Sinds mijn vrijlating in september 2009 heb ik geen kind gezien, op die foto's aan de wand na. Ik weet dat ik geen contacten met kinderen moet aangaan. Ik zou wel gek zijn. Als ik seks zou hebben met een jongen jonger dan 16 word ik gelyncht of kom ik in de bak.'

Dan is hij even stil. 'Maar met een jongen ouder dan 16 jaar mag het wel van de wet.'

Hij neemt nog een slokje van zijn witte wijn, op het vroege middaguur. 'Vind je het gek dat ik ga drinken? Ik wil een rustige oude dag.'

Reactie gemeente, politie, Ombudsman

Burgemeester Bolsius van Amersfoort wil niet reageren op dit verhaal. 'Alles wat de gemeente over deze zaak te zeggen heeft is op dit moment gezegd en wij zien geen reden om daar nu iets aan toe te voegen of iets te herhalen', zegt zijn woordvoerder.

De politie zegt dat de aangiften van bedreiging van Sytze van der V. wel degelijk in behandeling zijn genomen. De maatschappelijke onrust in de buurt vanwege zijn aanwezigheid heeft wel meegespeeld in het tempo van behandeling. Maar het gebeurt, volgens de politiewoordvoerder, wel vaker dat het even duurt voordat er iets wordt gedaan met een aangifte van bedreiging. 'Deze zaken worden zeker afgerond, het heeft wel degelijk zin voor hem om aangifte te doen.'

De Nationale Ombudsman zegt er begrip voor te hebben dat de 'politie een pas op de plaats' heeft gemaakt met dit onderzoek, gezien de maatschappelijke onrust in de buurt. 'Wij verwachten van alle partijen redelijkheid', aldus een woordvoerder.

Sytze van der V.: 'Sinds mijn vrijlating in september 2009 heb ik geen kind gezien.'Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden