'Mijn kinderen krijgen ook weleens een tik'

De kans dat ze in 2012 op de Olympische Spelen te zien zal zijn, acht Anky van Grunsven (42) minimaal. Waarom zou ze ook? 'Ik heb alles bereikt waarvan ik heb gedroomd, en meer dan dat.' Het is tijd voor andere dingen. Haar kinderen, natuurlijk. En ook: 'Mijn geld zit in dit trainings-bedrijf. Dit is mijn toekomst.'

Ze moet een jaar of 10 geweest zijn toen ze, na een verloren wedstrijdje, huilend uit de ring kwam. Haar vader zei: 'Dat nooit meer, hè? Nog eén keer huilen en je gaat nooit meer naar een wedstrijd.' Sindsdien verstopt Anky van Grunsven zich in de stal of in de vrachtwagen als ze de tranen voelt prikken. Om even later weer stralend tevoorschijn te komen. 'Een Van Grunsven huilt niet en public.'


Voed je je kinderen ook zo op? 'Mmm. Die zijn nog klein, 5 en 3, maar als leerlingen hier met de tranen in de ogen uit de ring komen zeg ik: 'Wegwezen jij.' Dan kan ik hard zijn. Je gaat niet in het openbaar huilen omdat je proefje niet lekker loopt. Tegenslag hoort erbij. Je mag je best ellendig voelen, maar het is niet het einde van de wereld. Kijk, als je een familielid verliest, vind ik het wat anders. Dat is écht erg.'


In 2004 liet je je tranen de vrije loop toen je in Athene olympisch kampioen was geworden. 'Ja, toen kon ik echt niet anders. Mijn vader was dat jaar overleden. Ik was zwanger. Ik had olympisch goud. Het was het bewijs dat na regen zonneschijn komt.'


Twintig jaar jaar lang domineerde Anky van Grunsven (42) het mondiale dressuurcircuit. Ze haalde drie keer goud bij de Olympische Spelen, won zeven keer de Wereldbekerfinale, veroverde negen keer de nationale dressuurtitel en werd in 2001 uitgeroepen tot 'ruiter van de eeuw'. Maar haar aureool van onoverwinnelijkheid brokkelt af. Journalisten vragen tegenwoordig of ze denkt aan stoppen, en schrijven in de krant dat ze steeds vaker brons of zilver wint in plaats van goud. 'Ik vind mezelf nog steeds de beste ruiter', pareert Van Grunsven. 'Ik heb alleen niet meer het beste paard.'


Het kordate antwoord kan niet verhullen dat ze worstelt met de vraag of ze gaat stoppen als topamazone of niet. Vroeger zei ze: 'Ik stop nooit.' Daarna zei ze: 'Ik kan door tot mijn 50ste.' De laatste jaren zegt ze het geen gezicht te vinden, een oude vrouw op een paard. Of: 'Zolang mijn paard Salinero loopt, blijf ik rijden.'


Aan de zojuist beëindigde Wereldruiterspelen in Kentucky deed Van Grunsven niet mee aan het onderdeel dressuur. Haar toppaard Salinero was geblesseerd, haar tweede paard Painted Black was niet in vorm. Wel deed ze tot ieders verrassing in cowboy-outfit mee aan reining, een snelle Amerikaanse variant van dressuur. Haar plaats in de dressuur was ingenomen door haar vroegere pupil Edward Gal met zijn - inmiddels alweer verkochte - hengst Totilas, het beste dressuurpaard ter wereld. Al zou Van Grunsven dat lievers anders formuleren. 'Niemand neemt mijn plaats in.'


Kun je nog wel tegen de druk om te moeten presteren? 'Die druk haalt juist het beste uit mij. In de aanloop ben ik weleens onzeker, maar zodra ik de ring inrijd weet ik zeker dat ik ze allemaal van hun sokken rijd. Ik heb een heel goede wedstrijdmentaliteit.'


Even later: 'Maar ik ben wel aan het omschakelen. Ik wil niet meer de hele wereld over nu mijn oudste kind, Yannick Janssen, leerplichtig is en ik hem niet meer overal mee naar toe kan nemen. Mijn paard Salinero is inmiddels 16 en aan het eind van zijn Latijn, en Painted Black heb ik verkocht. Ik heb een nieuwe stal gebouwd waar ik veel trainingen geef. Dat trainingsbedrijf wordt steeds meer mijn basis.'


Je doet dus niet mee aan de Olympische Spelen van 2012? 'Voor mij hoeft het niet meer. Mijn man Sjef, die ook mijn trainer is, heeft nog wel die drive. En stel dat er straks iemand met een wereldpaard op de stoep staat, dan zeg ik natuurlijk niet: 'Geef dat paard maar aan iemand anders.' Daarvoor ben ik weer te ambitieus.'


Dus is de kans dat je doorgaat verwaarloosbaar klein. 'Het is een feit: als ik door had willen gaan, was ik allang op zoek geweest naar een nieuw paard. Ik heb andere keuzes gemaakt. Toen ik Salinero kocht had ik nog geen kinderen. Ik kon al mijn geld in dat paard steken. Dat wil ik nu niet meer. Mijn geld zit in dit trainingsbedrijf. Dit is mijn toekomst.'


Hoe is het om te zien dat nu andere Nederlandse dressuurruiters grote successen behalen? 'Daar heb ik een grote bijdrage aan geleverd, dus daar kan ik heel tevreden over zijn. Nou ga ik even arrogant zijn, maar door ons is het niveau van de dressuursport supergoed geworden.'


Zul je de status niet missen? 'Mijn status gaat nooit meer weg. Ik ben wereldkampioen geweest. Ik heb acht olympische medailles behaald. Ik heb zo vaak goud behaald dat ik de tel ben kwijtgeraakt. Ik heb alles bereikt waarvan ik gedroomd heb, en meer dan dat. Als ik nu nog zou vinden dat ik iets mis, dan had ik een probleem. Een levensgroot probleem.'


Op de vloer van haar kantoor liggen rijlaarzen, half uit de doos. In de hoek staan kartonnen dozen met zilveren en gouden bekers en andere trofeeën. Over de stoelen liggen kleren. 'Sorry hoor', zegt ze terwijl ze een zwartleren fauteuiltje vrijmaakt. 'Ik haat rommel, maar ik ben gisteravond pas teruggekomen uit Kentucky.' Ze haalt koffie. 'Om de jetlag weg te spoelen.'


Het interview heeft plaats op haar kantoor, omdat de kinderen thuis zijn, met de oppas. 'En als ik bij ze in de buurt ben wordt het een interview van niks', weet Van Grunsven. 'Als ze mij zien willen ze dat ik er voor hén ben.'


Ben je een softe moeder? 'Dat heb ik wel eens over mezelf gezegd, ja. Maar ons eerste kind, Yannick Janssen, is heel lief en gezeglijk. Het was niet nodig om streng te zijn. Ava Eden, is veel ondeugender. Die staat geregeld in de hoek, ook al mag er veel. Maar nee is nee.'


Slapen de kinderen nog steeds bij jullie op de kamer. 'Ja. Daar ben ik aan begonnen omdat ik het zelf wilde. Mijn zoontje is tien weken te vroeg geboren. Hij heeft daarna twee maanden in het ziekenhuis aan allerlei apparaten gelegen omdat zijn hartje er soms mee stopte. Dan ging het alarm af en moest zijn hartje opnieuw geprikkeld worden. Het is eng hoor, als je je kind dan opeens mee naar huis mag nemen. Zonder al die apparaten. Ik durfde hem niet alleen op zijn kamertje te leggen. En nu ligt hij dus nog steeds bij ons. Samen met Ava Eden.'


Krijg je daar vaak kritiek op? 'Pfff. Ja. Maar ik vind dat je je gevoel moet volgen. Ik voel mij hier het prettigst bij. Ik had van mezelf nooit verwacht dat ik zo hecht zou zijn met mijn kinderen. Sjef en de kinderen gaan altijd met me mee als ik op reis moet. Ik zou er niet aan moeten denken alleen de wereld over te reizen. Een stabiele basis helpt je om in andere dingen vooruit te komen.


'Dit jaar ben ik voor het eerst een paar keer een nachtje weggeweest zonder mijn kinderen. Ik had al heimwee voor ik de poort uit was. Die kleintjes zwaaiden mij uit en zeiden: 'Je kunt het, mama. Het is maar voor één nachtje en dan ben je alweer thuis.''


Waarom hebben je kinderen dubbele voornamen? 'Toen Yannick mijn achternaam kreeg, kwam Sjef, die Janssen heet, met de constructie Yannick Janssen, als vóórnaam. Ik dacht bij mezelf: dat Janssen slijt er vanzelf af. Maar nee dus. Voor onze dochter hadden we allebei een andere naam in gedachten. Toen hebben we die aan elkaar geplakt: Ava Eden.'


Ze is precies zoals ze lijkt wanneer je haar op televisie ziet. Ze oogt hooguit wat kleiner en fragieler zonder paard en zonder die hoge zwarte hoed. Ze is volkomen naturel. Spreektaal: onvervalst Erps. Stopwoordje: keileuk. Ze kan niet uit haar rol vallen, want ze speelt geen rol. Succes zit in haar genen. Ze beaamt het volmondig. 'Zo zijn wij opgevoed, mijn broers en ik. We houden niet van mauwen, maar van risico's nemen, niet in het bekende straatje blijven denken, en vooral: doorwerken. Niet blijven hangen in vervelende dingen.'


Volgens je vriendin, de actrice Linda van Dyck, staat je optimisme je soms in de weg. 'Zij vindt dat ik dingen weglach. Dat ben ik wel met haar eens. Toen mijn zoontje in het ziekenhuis lag heb ik geen seconde gedacht dat het mis zou kunnen gaan, ook al woog hij maar 830 gram. Terwijl Sjef het heel moeilijk heeft gehad, omdat hij bang was dat het fout zou gaan. Ik heb ook vervelende dingen meegemaakt, maar ik kijk liever naar het positieve in plaats van mijn leven te laten verpesten door het negatieve.'


Soms lach je dingen weg die je beter onder ogen kunt zien? 'Ja. Veel makkelijker leven, joh. Mijn zoontje doet al net als ik. Als er wat naars is gebeurd, zegt hij: 'We hebben het er niet meer over, hè mam?' Want als je er niet over praat, is het er niet.'


Nare dingen weglachen is soms toch knap lastig. Zelfs voor topamazone Van Grunsven. Op internet wordt ze geregeld uitgemaakt voor dierenbeul vanwege de trainingsmethode die zij en Sjef gebruiken. Daarbij wordt het paard geleerd extreem diep te buigen met het hoofd. Van Grunsven zag vorige maand af van een rechtszaak tegen een Vlaamse internetjournaliste die de trainingsmethode aan de kaak stelt.


'Die vrouw wil er van alles bij slepen. Onder meer dat Sjef haar in een mail een superbitch heeft genoemd. Ik ben beheerster, koeler. Ik denk: als jij een vervelend leven wil leiden, moet jij dat weten. Sjef laat zich makkelijker gaan. Maar ja, hallo, wat wil je ook als je tien jaar lang getreiterd wordt.'


Geloof je niet dat tegenstanders van deze trainingsmethode oprecht bezorgd zijn over het welzijn van jullie dieren? 'De mensen die het protest opstarten zeker niet. Deze mevrouw is niet eens ingegaan op onze uitnodiging om naar een training te komen kijken, om het gesprek aan te gaan. Dan is het voor mij duidelijk. Trouwens, het is de taak van een journalist om kwesties van verschillende kanten te bekijken. Niet om voortdurend je eigen mening te ventileren.'


Waarom moet het paard het hoofd zo extreem diep buigen? 'Het maximaal oprekken van de spieren hoort bij sport. Meestal is de wedstrijdhouding een alerte houding, met het hoofd omhoog. Maar het is gezonder als we variëren met verschillende houdingen. Heb je wel eens een paard in de wei zien grazen? Dan heeft hij het hoofd omlaag. Dan is hij ontspannen. Wij gaan alleen iets dieper. Weet je, heel Nederland traint op deze manier. Half Duitsland ook trouwens. Daar heeft niemand het over. Hoge bomen, hè?'


Is het niet moeilijk zo veel prestaties te eisen van een dier waarvan je ook veel houdt? 'Nee. Ik laat mijn paard werken, maar ik doe hem nooit zeer. Kijk, je kunt een paard natuurlijk dwingen van alles te doen. Maar bij ons gaat het erom hoe het eruit ziet. Een paard dat je dwingt, ziet er niet blij uit. Een paard met pijn kan niet los of vrij bewegen. Als een paard niet wil, blijft het echt niet voor je werken.'


Elke ruiter slaat zijn paard toch weleens? 'Ik zal niet zeggen dat het niet zo is. Mijn kinderen krijgen ook weleens een tik. Ik rij in principe nooit met een zweep, maar hij moet wel luisteren. Het is gevaarlijk als het paard denkt dat hij kan doen wat hij wil. De mens moet de leider zijn in het verhaal. En zo'n paard weegt 500 tot 600 kilo. Dat red je niet met alleen maar suikerklontjes.'


Kun je liefde voor paarden vergelijken met liefde voor mensen? 'Nou met dieren is het simpeler. Een dier blijft zoals het is. Een paard dat op zijn 3de ondeugend is, is dat op zijn 10de en 20ste nog. Een paard laat zich niet beïnvloeden door een mooie strik of beker, of door prijzengeld. Het is een veel eerlijker contact.'


Wie ken je beter, je paard Salinero of je man Sjef? 'Het is makkelijker een paard te kennen, want je weet altijd waar je aan toe bent. Er zit geen bijgedachte achter. Salinero dus.'


Stem je op de Partij voor de Dieren? 'Nee. Ik vind dieren heel belangrijk hoor. Maar om er nou een partij aan op te hangen. Ik vind die partij best extreem. Een dier is geen mens. Bovendien hebben we ook geen partij voor de kinderen, misschien moeten we die dan ook hebben.'


Als klein meisje werd Anky van Grunsven verwend, zeggen haar twee broers. Zijzelf vindt dat niet het goede woord. 'Luxe, dat wel. Alle drie de kinderen een eigen paard. En later twee paarden. Maar we moesten er hard voor werken. Je kreeg nooit iets voor niets.'


Na het avondeten moest Anky of de tafel afruimen of de stallen uitmesten. 'Ik vond niets viezer dan de tafel afruimen. Ik ging liever tien stallen uitmesten dan tafels afruimen of andere meidendingen doen. Mijn moeder vroeg me altijd hoe ik dat zou doen als ik getrouwd was. 'Nou', zei ik, 'dan doe ik een poetsvrouw en een man die kan koken.' En zo is het gegaan.'


Je kunt geen ei bakken? 'Nou, dat wel. Maar dat is dan ook het enige. En de magnetron aanzetten. Dat beheers ik optimaal.'


De kinderen zijn opgevoed met Olvarit. 'Ja. Maar Sjef kookt keigoed hoor. Dus ik ga het ook niet leren. Ik weet nog goed dat Sjef mij, toen wij een relatie kregen, uitlegde hoe de wasmachine werkte. En de droger. Sindsdien doe ik de was en weet hij niet meer hoe de apparaten werken. Als ik ga leren koken, kan hij dat straks ook niet meer.'


Ze denkt even na en zegt dan ferm: 'Ik doe het gewoon niet. Ik wil alles doen, maar niet koken en niet naar de supermarkt.'


Anky van Grunsven kan maximaal twee uur stilzitten. Dus duren interviews maximaal twee uur. Maar in die tijd produceert ze drie keer zoveel woorden als de meeste mensen. Ze woont in het Brabantse Erp in haar voormalige ouderlijk huis te midden van weilanden en maisvelden. Haar jongste broer woont met zijn gezin op hetzelfde terrein. Haar oudste broer een dorp verderop. Familieziek is ze beslist niet, zegt ze. 'We zijn niet klef. Gaan nauwelijks bij elkaar op bezoek, maar we hebben een natuurlijk contact doordat we op hetzelfde terrein wonen, en we allemaal paardrijden.'


Het is een kleine wereld waarin ze leeft. 'Ik hoef niet elke week naar de bioscoop. Ik hou niet van vaak uitgaan, grote steden en alsmaar winkelen.'


Ze riskeerde een breuk met haar familie, vooral met haar vader, toen ze op haar 23ste verliefd werd op Sjef, die haar toen al een tijdje trainde. Janssen was twintig jaar ouder, twee keer gescheiden, had een dochter die bijna net zo oud was als Anky en hij had het imago van een rokkenjager.


'Mijn vader had iets anders in gedachten voor mij, dat snapte ik wel. Ik zou het ook vervelend vinden als mijn kind met iemand thuiskwam van wie ik dacht dat hij er niet gelukkig mee zou worden. De hele wereld dacht dat ik met Sjef ongelukkig zou worden. Maar wat doet de mening van de hele wereld ertoe? Het is pas fout als je het zelf fout vindt. Ik wilde het proberen.'


Hoe wist je een breuk met je vader te voorkomen? 'Ik zei tegen mijn vader: 'Wat heb je er nou aan om ruzie te maken, mij mijn paarden af te nemen en alles tussen ons kapot te maken omdat je het met één keuze van mij niet eens bent?' Ik respecteer dat je het er niet mee eens bent, maar een breuk gaat te ver.'


Na verloop van tijd bleek de tandem Van Grunsven-Janssen een gouden vondst: sportief, emotioneel en zakelijk. Buiten de ring hebben de echtelieden een imperium opgebouwd, gefundeerd op dressuurclinics, instructie-dvd's en een kledinglijn voor paardensportliefhebbers. De dekens, T-shirts, vesten en broeken van Anky Technical Casuals worden in meer dan dertig landen verkocht.


Gebleven is de moeite die ze soms heeft met de harde manier waarop Sjef haar aanpakt als trainer. 'Ik vind het niet altijd leuk, maar hij maakt mij scherp. Die gaat zeggen: 'Jij leert het nooit. Jij kan dat niet.' Dat motiveert mij te laten zien dat ik het wel kan.'


Denk je dan niet wat: wat een rotzak? 'Ja. Vroeger zeker, maar ik scheld gewoon terug. Dan is het weer opgelost.'


Neem je geen akelig gevoel mee naar huis? 'Nee. Hier is de stal. En aan de andere kant van het hek is het huis. Wat in de stal gebeurt, laat ik daar, dat neem ik niet mee naar huis.'


Jullie staan bekend als twee vulkanen. 'Tuurlijk. Dat moet ook. Ik zou het zo saai vinden om een relatie te hebben waarin het allemaal pais en vree was. Ik heb wel eens een lief vriendje gehad, maar dat is niet goed.'


Die veeg je onder het tapijt? 'Ja, ik vind het prettig om weerstand te hebben. Ik ben geen ruziemaker, maar ik heb een sterk karakter. Je moet niet de hele dag met me meepraten. Ik heb tegengas nodig.'


Heb je thuis de broek aan? 'Echt nie.'


CV

Theodora Elisabeth Gerarda (Anky) van Grunsven


Geboren


2 januari 1968 in Erp


Opleiding en carrière


Begon op haar 7de landelijke wedstrijden te rijden. Nadat ze haar havo-diploma had gehaald, besloot ze professional te worden.


1990 Nederlands kampioen dressuur, met haar eerste eigen paard, Prisco. Met haar tweede paard, Bonfire, won ze daarna negen nationale titels.


1994 Voor het eerst wereldkampioen (op het onderdeel kür op muziek). Ze haalde in totaal negen wereldtitels: zes met Bonfire en drie met Salinero.


2000 Gouden medaille op de Olympische Spelen in Sydney. Ze verdedigde die titel twee keer met succes (2004, Athene en 2008, Peking), een unicum.


Anky van Grunsven is Ridder in de Orde van Oranje Nassau en Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Ze is getrouwd met Sjef Janssen en heeft twee kinderen: Yannick Janssen (2004) en Ava Eden (2007).


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden