Bellen metOnze Afrika-correspondent

‘Mijn impuls was direct het vliegtuig naar Mali te pakken, maar de vliegvelden zijn hier dicht’

Een staatsgreep in Mali. Het lijkt een kantelpunt te worden in het land dat in de frontlinie ligt van een jihadistische oorlog. We bellen met correspondent Mark Schenkel in Kampala, Oeganda − wiens werk door coronamaatregelen ernstig wordt bemoeilijkt. 

Ismaël Wagué, woordvoerder namens de militairen die president Keïta afzetten, tijdens een persconferentie op woensdag. De militairen beloven nieuwe verkiezingen. Beeld AFP

Je dacht zeker: daar moet ik meteen heen?

‘Ja, die impuls had ik wel: ik moet onmiddellijk naar het vliegveld. Maar dat was maar heel even. Het enige internationale vliegveld hier in Oeganda is al maanden dicht. Toen het eerste geval van corona werd gemeld, nu vijf maanden geleden, nam de regering hier meteen strenge maatregelen. De vliegvelden sloten, de grenzen gingen dicht, taxibusjes en brommertaxi’s mochten niet meer rijden, winkels gingen dicht. Inmiddels draait alles wel weer zo’n beetje, maar de grenzen zijn nog steeds dicht.’

Heb je desondanks een beetje een beeld gekregen van wat zich daar in Mali afspeelt?

‘Nou, er is nog heel weinig informatie. Het lijkt erop dat de militairen hebben ingegrepen omdat ze vinden dat ze te weinig betaald krijgen. En omdat ze vinden dat ze niet voldoende zijn toegerust om de strijd tegen de jihadisten te voeren. Bovendien: er waren al maanden grote demonstraties tegen de regering van president Keïta aan de gang. De bevolking protesteerde tegen de toenemende onveiligheid en tegen de corruptie. Dus misschien dachten die militairen: nu hebben we een kans.

‘Het lijkt erg op de gang van zaken voordat Keïta aan de macht kwam. Ook toen greep het leger in, uit onvrede over het verloop van de oorlog in de woestijn, waar Toearegs tegen de regering in opstand waren gekomen. Maar die coup maakte het alleen maar erger: de moslim-extremisten zagen een machtsvacuüm en maakten daar handig gebruik van. Daar hebben we de VN-interventie aan te danken, waar ook Nederland tot een jaar geleden aan meedeed.’

Wel opvallend, dat Oeganda zulke strenge coronamaatregelen heeft, terwijl er in de meeste landen van Afrika nauwelijks corona is.

‘Ja, dat kun je merkwaardig vinden. Maar je kunt het ook omdraaien: omdat er zulke strenge maatregelen zijn getroffen, zijn er maar weinig gevallen van corona geweest in Oeganda. Maar het land is natuurlijk niet helemaal afgesloten geweest. Er was een uitzondering voor vrachtwagenchauffeurs, want die moesten toch voedsel naar Oeganda brengen. Zij bleken ook een belangrijke besmettingsbron. De strenge lockdown was ook niet vol te houden, dus heeft de regering in juli besloten tot een reeks versoepelingen. En dat viel dan net in de periode dat hier de eerste dode werd gemeld, op 23 juli. Eigenlijk verspreidt het virus zich pas echt sinds dat moment. Nu zijn alleen de vliegvelden en de scholen nog dicht. En de kerken, dat is wel big busisness in dit land.’

En andere reismogelijkheden?

‘Ik heb nog wel onderzocht of ik over land de grens over zou kunnen. Dan zou ik naar Kenia of naar Tanzania kunnen reizen. Maar het probleem is dat ik niet zeker weet of ik er dan weer in kom. En áls ik er weer in kom, moet ik veertien dagen in quarantaine in een hotel dat door de regering wordt aangewezen. En dat ik dan moet betalen.’

Dus je zit in het land opgesloten, hoewel er geen echte lockdown is. Wat merk je er nu nog van op straat?

‘Veel mensen dragen wel mondkapjes, ik denk de helft. En je zou afstand moeten houden, maar dat is in deze stad absoluut niet te doen. Als je de straat op gaat, loop je in een massa. Ik was net naar de supermarkt. Daar kom je niet in als je geen mondkapje op doet. Maar zodra je buiten komt, loop je weer in die dringende menigte waarvan de helft geen mondkapje draagt. Dus ja, dan vraag je je wel af of het allemaal werkt.’

Voel je jezelf dan nog wel veilig?

‘Oh jawel, Het schiet me natuurlijk wel eens door het hoofd, dat risico, maar je loopt veel meer risico om malaria te krijgen. En wat denk je van het verkeer hier, dat is echt een risico. Kampala is een heel gemoedelijke, sfeervolle stad, maar dat verkeer is een ramp.’

Kun je nog wel een beetje werken, met die dichte vliegvelden?

‘Dat is wel raar. Ik zou een paar maanden geleden zeker samen met mijn vaste fotograaf Sven Torfinn naar Zimbabwe zijn gegaan, waar grote demonstraties waren. Maar dat kon dus niet. Ik heb het opgelost door te bellen met mensen, en natuurlijk door andere media te volgen. We hadden ook plannen om naar Ethiopië te gaan, waar veel verandert: kon ook niet.

‘Maar in Oeganda zelf kan ik gelukkig nog wel werken. Binnenkort ga ik op bezoek bij een etnische groep die aan rituele mannenbesnijdenis doet. Dat doen ze eens in de twee jaar. Maar ook dat ritueel staat onder druk. Dat ritueel gaat gepaard met grote feesten en veel dansen, en dat wil de regering niet, dus daar zijn grote spanningen over. Het is ook wel een beetje merkwaardig, als je ziet wat voor gedrang het hier in Kampala al is op een gewone dag.’

Militairen die Malinese president afzetten beloven nieuwe verkiezingen
De militairen die gisteren in Mali president Keïta hebben afgezet, beloven nieuwe verkiezingen te gaan organiseren in het instabiele West-Afrikaanse land. Ook sluiten ze de landsgrenzen en het vliegveld, en wordt er een avondklok ingesteld tussen 21.00 en 5.00 uur.

Zimbabwe maakt zich op voor dag van protest. ‘Het gaat nog slechter dan onder Mugabe’
Vrijdag 31 juli is uitgeroepen tot dag van protest tegen de regering van president Emmerson Mnangagwa. Mensenrechtenadvocaat Doug Coltart verwacht een kat-en-muisspel tussen het bikkelharde veiligheidsapparaat en de bevolking.

Corona laait op in Afrika na versoepeling van lockdowns – wordt dit de volgende hotspot?
Afrika leek aanvankelijk de dans te ontspringen, maar nu rukt het coronavirus snel op met ongeveer 700 duizend besmettingen. Hoewel de sterftecijfers op het continent relatief laag liggen, gelooft niet iedereen dat de officiële getallen het hele verhaal vertellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden