'Mijn identiteit hield me erg bezig'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Diversity consultant Jamila el Mourabet (37): 'In de Achterhoek heb ik de goede tijd nog meegemaakt.'

Beeld Frank Ruiter

De vraag was goedbedoeld, een paar weken geleden. Hij kwam van een Hollandse vrouw. 'Ze vroeg waarom ik mijn zoons Hicham en Louay heb genoemd. Met Nederlands klinkende namen zouden ze het makkelijker hebben in dit land. Dat is nou precies waar ik mee bezig ben, ik sta voor iets anders. Waarom zouden mijn zoons niet zichzelf mogen zijn, met hun eigen naam en hun eigen cultuur?'

Jamila el Mourabet is tot na de zomer in dienst als diversity consultant in het grote AbnAmro-gebouw aan de Amsterdamse Zuidas. Daarna begint ze voor zichzelf. In het gebouw werken 5.500 mensen. 'Die zijn diverser dan toen ik tien jaar geleden binnenstapte. Daar heb ik aan bijgedragen.'

Hoe bent u hier begonnen?

'Na de heao commerciële economie was ik klaar voor het bedrijfsleven. Op mijn sollicitatiebrieven kwamen geen reacties. De decaan zei: misschien moet je eens bellen, dan horen ze je stem en kunnen ze door je naam heen kijken. Dat ging ik dus niet doen, ik wilde niet voor een bedrijf werken dat me op basis van mijn naam zou afwijzen.

'Ik kreeg een uitnodiging van Abn-Amro, die bank stond niet op mijn verlanglijst. Dat is stoffig, dacht ik, oude witte mannen met grijze haren in grijze pakken. Het eerste gesprek was fantastisch. De recruiter vond me zo'n ander type dan ze had verwacht. Ik vroeg: wat bedoel je, met een snor? Nee, ik was zo zelfverzekerd en wist precies wat ik wilde. We hadden allebei vooroordelen die niet klopten.

'Als preferred banker kreeg ik mijn eigen portefeuille met vermogende particuliere klanten. In het team zat één Poolse dame, verder was ik de enige met een andere achtergrond. Ik probeerde me aan te passen. Mijn haar verfde ik blond, ik droeg krijtstreetpakken, ik wilde leren golfen, want dat deden ze allemaal. Mijn identiteit hield me erg bezig.

Nederlands
'Als iedereen samenkomt bij wedstrijden van het Nederlands elftal.'

Marokkaans
'In het Rifgebergte, bij mijn familie.'

Eten
'Bissara, Marokkaanse erwtensoep.'

Partner
'Hicham komt uit Leiden en heeft een Marokkaanse achtergrond.'

Dubbel paspoort
'Ik ben trots op allebei mijn paspoorten. Het andere paspoort maakt me niet minder Nederlands of Marokkaans.'

Jamila el Mourabet (Nederland, 1979) is nu nog werkzaam als diversity consultant bij Abn-Amro. Eind dit jaar begint ze voor zichzelf als consultant en trainer op het gebied van culturele diversiteit.

'In mijn eerste jaar kreeg ik het verzoek op een carrièrebeurs een groep van honderdvijftig studenten met een multiculturele achtergrond toe te spreken. Ik vertelde waar ik na mijn studie tegenaan was gelopen. Dat het zonder goed netwerk lastig is een baan te vinden. En over cultuurverschillen: thuis was ik opgevoed met bescheidenheid, respect voor hiërarchie en indirecte communicatie. Bij AbnAmro werd verwacht dat ik assertief was en direct communiceerde.

'Veel studenten herkenden zich in mijn verhaal. Op die beurs hielden ze een banenmarkt, ik was er niet weg te slaan. Na afloop liep ik naar huis. Ik was bezig om rijke mensen rijker te maken, maar ik wilde iets doen met het talent dat ik net had ontmoet. Bij AbnAmro waren ze begonnen aan een zoektocht om diverser te worden, ze wisten niet hoe ze dat moesten aanpakken. Ik werd recruiter, zodat ik de bank kon helpen om breder naar talent te kijken.'

Hoe groeide u op?

'Mijn vader was 14 toen zijn vader overleed. Als enige man in een gezin met alleen zussen moest hij eropuit om geld te verdienen, in het Rifgebergte was niets. Hij deed zich ouder voor om een paspoort te krijgen en het land uit te kunnen. Via Algerije en Corsica kwam hij naar Nederland. Een vriend kende een fabriek in Groenlo waar mijn vader de volgende dag aan de slag kon.

'In de Achterhoek heb ik de goede tijd nog meegemaakt. Mijn moeder die voor de hele buurt couscous maakte. Ze leerde Gerard, de buurman, hoe hij Marokkaans brood moest bakken. Mijn ouders zijn allebei analfabeet, hun vijf kinderen hebben gestudeerd. Behalve mijn oudste broer, de slimste. Hij is een succesvol ondernemer in Marokko. Toen Geert Wilders zijn opmars maakte, is hij verhuisd. Hij wilde dat zijn kinderen zichzelf kunnen zijn.'

Wat gaat u doen na uw vertrek bij AbnAmro?

'Bedrijven en organisaties kunnen mij inhuren als consultant en trainer. Ze beginnen in te zien dat het niet alleen the right thing to do is om diverser te worden, het is ook the smart thing to do. In Nederland zijn zoveel potentiële klanten en succesvolle ondernemers die je aan je kunt binden. Als je die niet probeert te begrijpen, mis je de boot. Voor bedrijven met internationale ambities geldt: het grootste deel van de wereld leeft niet in een westerse cultuur.

'Het begint bij een sollicitatiegesprek. Aan de ene kant van de tafel, bij de sollicitant met een migratieachtergrond, kan het gesprek worden ervaren als ongemakkelijk, een kruisverhoor. Ze voelen zich onveilig en denken: hier wil ik niet werken. Aan de andere kant van de tafel slagen ze niet altijd in hun belangrijkste doel: de sollicitant beter leren kennen. Een directe manier van ondervragen werkt niet bij iedereen, dat moeten werkgevers leren. En sollicitanten moeten leren wat de ongeschreven regels van een bedrijf zijn. Ze hoeven zich er niet aan te houden, maar ze moeten die wel kennen. Als je de regels niet kent, kun je het spel nooit winnen.

'Veel sollicitanten met een migratieachtergrond hebben andere vaardigheden geleerd. Ze waren tolk en belastingconsulent voor hun ouders. Dat noemen ze niet snel als een kwaliteit, maar het is waardevolle ervaring. Zelf denken ze: ik was geen lid van een studentenvereniging, dus nu heb ik een achterstand. Het is niet beter of slechter, het is anders.

'Bedrijven komen vaak niet verder dan bewustwording. Waar ik ze bij wil helpen is: hoe gaan we het in de praktijk brengen? Waarom wil een bedrijf meer diverse werknemers, wat voegt dat toe? En de volgende stap: hoe gaan ze die binnenhalen en daarna zorgen dat ze blijven en doorstromen?'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen vorig jaar zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met ondernemer Rob Malasch (Indisch) en GroenLinks-Kamerlid Zihni Özdil (Turks).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden