Mijn grootste zonde zijn al die verre vliegvakanties

Computers en bloemen vreten energie en ook oud eten belast het milieu...

Mijn zwakke punten springen er knaloranje uit. Ik vlieg te veel, met kleding en schoeisel ben ik royaal en mijn weggooigedrag is ook al verre van voorbeeldig. Maar verder zit ik met mijn milieumeetlat onder het gemiddelde van de medelanders.

Een koud kunstje voor iemand die geen auto meer rijdt, in een geïsoleerde woning woont en niet verzot is op elektronica.

Ik heb de 93 vragen beantwoord van de persoonlijke milieutest van Milieu Centraal en de Consumentenbond en daaruit rolt een score van 89. Daar kan zelfs een milieuredacteur mee thuiskomen, wetend dat de gemiddelde inwoner van Nederland 100 punten haalt.

Het staafdiagram (zie afbeelding) vergelijkt mijn leefstijl met die van de gemiddelde Nederlander. Een groene staaf betekent: beter dan het gemiddelde, een oranje slechter. In het cirkeldiagram eronder staat precies in welke sectoren van het leven ik een grote milieubelasting veroorzaak.

Tegenwoordig draait alles om energiegebruik en in de milieuwereld is dit de maat van veel kwaad. Brandstof en elektriciteit zijn onlosmakelijk verbonden met mobiliteit, wonen en voeding. De computer slokt stroom op, vooral voor internetgebruik, het downloaden van films en cd`s. Zelden trek ik na het opladen van de mobiele telefoon of de tandenborstel de stekker uit het stopcontact. De tv staat vaak op standby.

De breedbandgebruiker die een vast bedrag betaalt of de tv of computer aan staat of niet , zal niet letten op stroomgebruik terwijl de meter wel doortikt. Voor dat soort situaties is een energiemeter interessant, weet ik van een collega met twee internetverslaafde kinderen.

Zelf heb ook zo`n apparaatje geleend van Milieu Centraal en aangesloten op de oude koelkast. Zo kan ik de stand vergelijken met een nieuwer model. Want: weten begint bij meten, luidt het devies van de milieu-organisatie.

Misschien wordt mijn huishouden ook toegerust met de energieverslinders van de toekomst, zoals digitale decoder, lcd-breedbeeld tv en game-computer met grafische kaarten.

Maar ook het indirecte energiegebruik speelt een rol: een boeket bloemen staat gelijk aan 18 keer de was doen op 40 graden Celsius. Daar kijkt een mens toch van op. Valt er een boeket samen te stellen met bloemen die energiearm zijn gekweekt, waag ik voorzichtig. Nee, dergelijke cultuurbloemen bestaan niet, zegt Puk van Meegeren van Milieu Centraal beslist.

Een andere manier van indirect energiegebruik is voedselverspilling. Onderzoek leert dat ik zo`n 15 procent van mijn voedsel ongebruikt in de vuilnisbak werp. Wie net als ik onregelmatig boodschappen doet, vaak besluit toch maar uit eten te gaan, blijft zitten met bederfelijke waar. Ik moet minder zuivel, vleeswaren en zachte groenten kopen omdat die sneller bederven dan andere eetwaar en bij inkopen moet ik meer op de hoeveelheden letten.

Mijn grootste milieuzonden zijn vliegvakanties. Die zonden kan ik afkopen door boscertificaten te kopen. Met de opbrengst worden bossen aangelegd en duurzaam beheerd en daarmee wordt kooldioxide vastgelegd. Of simpeler; dichter bij Nederland vertoeven.

Een andere manier om mijn aandeel in de wereldmilieuvervuiling te meten is de `ecologische voetafdruk`, mateloos populair omdat het zo`n simpel meetinstrument is. Die rekent uit hoeveel hectare grond mijn leefstijl in beslag neemt. Met 7,4 hectare sta ik royaal in het rood. Zou de aarde eerlijk gedeeld worden over zijn bewoners, dan zou er voor eenieder 1,8 hectare beschikbaar zijn.

Maar milieu-econoom prof. dr. Jeroen van den Bergh van de Vrije Universiteit Amsterdam deelt liever de welvaart eerlijk dan de aarde. Logisch toch dat voor het dichtbevolkte Nederland veel hectares buiten dat land nodig zijn voor bijvoorbeeld voedselproductie? De ecologische voetafdruk biedt valse concreetheid en is daarom onzinnig, vindt hij.

Milieuverontreiniging is te complex om in een enkele ruimtelijke indicator te vangen. Veel milieuproblemen worden genegeerd omdat ze niet in de hectarebenadering passen, zoals radioactieve straling, verlies aan wilde planten en dieren, uitstoot van giftige stoffen, uitputting van visbestanden en geluidhinder. Bovendien worden alle hectares ruwweg over dezelfde kam geschoren; een hectare bos, grasland en weg krijgen hetzelfde gewicht.

Er is behoefte aan indicatoren die aangeven hoe onduurzaam de voetafdruk is, niet hoe groot, stelt Van den Bergh. Dan komt er voor mij een ander beeld naar voren: gebruik ik natuurstroom, woon ik in de stad waar ik schaalvoordelen geniet zoals optimaal transport, woon ik in de plaats waar ik werk, eet ik biologisch en koop ik geïmporteerde producten die elders met minder milieudruk worden geproduceerd, tomaten en vlees.

Maar ook het omgekeerde geldt. `In China worden veel producten vervaardigd waarbij kolen als energiebron worden gebruikt en dat is heel vervuilend. Milieubewuste consumenten kunnen daarmee rekening houden en bijvoorbeeld geen speelgoed, textiel of andere producten uit China aanschaffen.`

Een gewoon mens heeft daarvoor een overheid nodig, vindt econoom dr. Harmen Verbruggen van de VU. De overheid moet op onduurzame producten en diensten een milieuheffing leggen, zodat ze duurder worden. Mensen wijken dan vanzelf uit naar de groene goederen, waarop zo`n milieu-aanslag niet rust.

Maar in dat Ecotopia woon ik niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden