'Mijn carrière dank ik aan musical, maar toneel deed ik met veel hartstocht'

Ze drinkt geen champagne, maar gewoon water. Actrice en musicalster Pia Douwes (52) staat nu als Sissi op de planken. Komt de diva al naar boven? Nou, een beetje.

Pia Douwes.Beeld Frank Ruiter

Elisabeth (Sissi, keizerin van Oostenrijk) of Evita (Perón, de first lady van Argentinië)?

'Elisabeth, want dat is de rol die ik zelf heb gecreëerd, ik was de eerste in de hele wereld die haar speelde in een musical. Maar het is ook de rol die wat stemgebruik betreft het hele plaatje omvat: van hoog naar laag, van pop naar klassiek, van oud naar jong. Er waren al vierhonderd meiden langs geweest voor de audities, maar men kon geen geschikte kandidaat vinden. Via via kreeg ik te horen dat ze nog iemand zochten, mijn Duits was goed dus ik dacht: waarom niet een gokje gewaagd. Uiteindelijk heb ik die rol gekregen, waanzinnig. De wereldpremière was in 1992 in Wenen. Alle kritieken waren slecht, we zijn echt de grond in geboord, maar het is een laaiend publieks- succes geworden.

'Evita was in 1995 mijn eerste grote rol hier in Nederland en daarom voor mij van groot belang. Ik moest wel Wenen verlaten, waar ik het erg naar mijn zin had.'

Elisabeth, de musical of Elisabeth in Concert?

'In Concert natuurlijk! Vanaf volgende week staan we met bijna de complete originele cast in de tuinen van paleis Het Loo met een concertante versie. Er kunnen vierduizend mensen per avond in en bijna alles was binnen vijf dagen uitverkocht. We spelen in de originele kostuums, maar die van mij moesten wel wat worden uitgelegd. Ja zo gaat dat, de laatste keer dat ik Elisabeth speelde was in 2009 in Berlijn, alweer acht jaar geleden. Ik ben intussen 52 en de overgang doet wel wat met je, hoor.'

Wenen of Amsterdam?

'Ik kom uit Amsterdam, maar ik kies onomwonden voor Wenen. Wenen is uitgeroepen tot leefbaarste stad van Europa, een stad waar de historie wordt vermengd met opkomende moderniteit, en economisch echt booming. Het is een wereldstad en toch ook een dorp. Ja, dat zeggen ze van Amsterdam ook, maar in Wenen is het zoveel aangenamer leven - dicht bij de bergen, weinig criminaliteit. Ik ken ook de vooroordelen: ouderwets, behoudend, Mozartkugeln en zo, maar het is echt anders daar. Ik kom er geregeld, heb daar veel vrienden. Het voelt er goed.'

Musical of toneel?

'Ik wil er hartgrondig voor pleiten niet meer in die hokjes te denken. Beide theatervormen hebben hun waarde. De laatste jaren zijn veel musicals commerciëler geworden en die zijn inhoudelijk misschien wat oppervlakkiger. Het cultureel onderlegde publiek heeft er soms moeite mee, maar het is niet nodig daar de hele sector op af te rekenen. Er zijn net zo veel verschillende musicals als er films of toneelstukken zijn. Musicalartiesten voegen ook nog eens drie disciplines bij elkaar: zang, dans en acteren. Dat is ons vakgebied. Maar ik heb erg genoten van de dingen die ik in het toneel heb gedaan en veel geleerd van het vakmanschap, vooral als het gaat om het uitdiepen van emoties, waarvoor in het toneel vaak meer tijd en aandacht is dan in musicals.'

Pia Douwes de musicalster of Pia Douwes, de toneelactrice?

'Mijn carrière dank ik aan de musical, maar ik heb met veel hartstocht en inzet toneel gedaan. Van Kramer vs. Kramer tot Savannah Bay van Marguerite Duras in een graansilo in Almere. Masterclass over Maria Callas had ik lang geleden gezien in Amerika en ik wist toen al dat ik die rol ooit wilde spelen.

Toen het eenmaal zover was sloeg de onzekerheid toe: vijftig pagina's tekst, vier monologen. 'Ik geloof in jou en nu gaan we aan het werk', zei regisseur Frank van Laecke op de eerste dag van de repetities. Dat heeft me erdoorheen geholpen.'

Beeld Frank Ruiter

Lekker belten (een zangtechniek waarin de zangeres een angstwekkende hoogte en volume bereikt) of intiem klein acteren?

'Ik houd erg van intiem acteren, maar belten is in een grote musical echt noodzakelijk. Vaak wordt het als iets negatiefs gezien - als alleen maar keihard zingen, een trucje, een bewijs van virtuositeit - maar het is niets anders dan de expressie van een emotie, die op een andere manier simpelweg niet naar buiten kan.'

Douwes geeft een demonstratie belten, die het afdoende bewijs is van haar stelling: belten is expressie, en emotie, en hard.

Alles opgeven voor de carrière of het koesteren van een privéleven?

'Op dit moment kies ik voor het privéleven, vroeger koos ik meer voor de carrière. Toen ik in dit vak begon, fladderde ik vrolijk van het een naar het ander. Na Elisabeth had ik ineens een internationale carrière en die wilde ik vasthouden en uitbouwen. Aha, dacht ik, dit is dus die carrière waar iedereen zo vol van is. Maar nu, 31 jaar later, merk ik dat ik daarvoor een groot deel van mijn privéleven heb moeten inleveren. De zorg voor mijn ouders is nu belangrijk. Zij zijn ver in de 80, ik doe nu een soort van mantelzorg. In sommige perioden ben ik er elke dag. Ik heb gelukkig ook drie broers die veel doen, maar mijn voordeel is dat ik overdag vaak kan. Het geeft veel voldoening.'

Man of hond?

'Haha, nou, ik wil man én hond, verdorie, ik wil allebei! Als ik heel eerlijk ben: het zou natuurlijk leuk zijn iemand te ontmoeten. Maar misschien ben ik soms te veel met mijn carrière bezig geweest. Een tijd geleden wilde ik ook nog kinderen en zo, maar die onrust is voorbij. Ik moet daar verder geen illusies over hebben, maar die man, ja, dat zou natuurlijk hartstikke leuk zijn.

'Die hond heb ik al: Sansa, een mixje uit Sarajevo. Aan een hond weet je wat je hebt, aan een man nooit, haha. Sansa heeft ervoor gezorgd dat ik de dingen meer kan loslaten. Toen ik voor het eerst in haar nabijheid ging zingen, leunde ze lief tegen me aan. Ik wist toen dat het oké was: een hond die tegen mijn zingen kan. Als ik ga belten, gaat zij slapen - hoe vind je die!'

Douwes laat op haar smartphone foto's zien van haar hond. De oppas heeft er het volgende onder geschreven: 'Mamma, nog twee nachtjes!'

Broadway of West End?

'Zowel in New York als in Londen heb ik in Chicago gestaan, maar ik kies toch voor West End. Broadway is natuurlijk geweldig en wow! Toen ik daar werkte, dacht ik vaak: oh my god, ik sta op de top van de berg. Maar het is daar ook een kwestie van overleven, vooral vanwege de harde mentaliteit en moordende concurrentie. West End is gemoedelijker en leefbaarder. Ik liep daar met een glimlach op mijn gezicht naar mijn werk.'

CV

Petronella Irene Allegonda (Pia) Douwes werd in 1964 geboren in Amsterdam. Ze volgde na de havo een dansopleiding in Londen (1983-1986) en nam daarna musicallessen in Wenen en Salzburg. Ze maakte haar debuut in de musical Cats en ze speelde kort daarna in Les misérables.

In 1992 speelde ze in Elisabeth (in Wenen) en in 1995 in Evita in Nederland. Van 1999 tot 2004 trad ze op in Chicago, Elisabeth (de Nederlandse versie), Sweeney Todd, 3 Musketiers en Passion. In 2006 speelde ze Sally Bowles in Cabaret en in 2008 was ze Norma Desmond in Sunset Boulevard. Van 1997 tot en met 2013 stond ze op de planken met Jane Eyre, Savannah Bay, Master Class en Kramer vs Kramer.

Vanaf 2007 was ze panellid en coach in de tv-series Op zoek naar Evita, Op zoek naar Joseph and the Amazing Technicolor Dreamboat, Op zoek naar Mary Poppins en Op zoek naar Zorro.

In juni 2017 staat ze in het programma Elisabeth in Concert op paleis Het Loo.

Kiezen tussen Joop van den Ende of Albert Verlinde?

'Ik wist dat je die vraag ging stellen, ik wist het! Ik ben begonnen bij Joop, hij is mijn theatervader, vandaar dat hij natuurlijk in mijn hart zit. Dat zal Albert begrijpen, want met hem heb ik een speciale connectie. Ik was erbij toen zijn televisiecarrière aanving en daardoor hebben we nog steeds een goede band.

'Sinds anderhalf jaar ben ik overigens eigen baas en niet meer onder contract bij het bedrijf. Toen Stage Entertainment in 2015 deels werd overgenomen door private-equityhuis CVC zijn alle contracten beëindigd. Ik heb een fantastische tijd gehad, maar dit voelt goed: ik heb veel werk, dit seizoen negen producties. Na de laatste Elisabeth in Concert sta ik de volgende dag in Duitsland alweer in Rebecca. Daarna volgen nog Sunset Boulevard en een herfsttoer met Hollywood Dreams in heel grote zalen, beide in Duitsland, tot in oktober. Dan pas eindigt mijn seizoen. Idioot veel, hè?'

Diva-gedrag of gewoon gebleven?

'Tja, wat is gewoon? Hoezo gewoon? We zijn toch allemaal gewoon en ook weer helemaal anders. En de term diva heeft zo'n negatieve bijklank. Maria Callas was een diva, dat was een eretitel. Die had zo veel talent dat ze overal bovenuit stak. Als je met divagedrag bedoelt dat ik arrogant ben en kuren heb, dat is dat niet zo. Ik werk hard en ben goed voor de mensen om me heen. Als we première hebben, krijgt de kassadame ook altijd een toi-toitoi-kaart van me. Ik stel nooit exuberante eisen, hoef geen champagne in mijn kleedkamer, ik drink alleen water. Ik kan wel direct en duidelijk zijn, maar word zelden boos en ik sla bijna nooit met deuren.

'In paleis Het Loo zitten onze kleedkamers in een bunker, ik bedoel maar. Maar ik weet intussen wel wat ik vind en wat ik kan. Ondanks mijn onzekerheid heb ik die zekerheid wel bereikt. In het verleden heb ik me misschien iets te veel gevoegd naar wat anderen van me wilden, dus er mag ietsje meer diva bijkomen.'

Elisabeth in Concert, 12 t/m 17/6, paleis Het Loo in Apeldoorn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden