'Mijn Bafta-award wil ik in de wc zetten'

Animatiefilms bekijkt Bafta-winnares Nina Gantz zo min mogelijk. Liever haalt ze haar inspiratie uit natuurhistorische musea of de gekke contrasten van Brighton.

Nina Gantz. Beeld Els Zweerink

Waar moet de Bafta? Het is een van de dingen waar Nina Gantz nog niet uit is, sinds ze een maand geleden naar de Britse kustplaats Brighton is verhuisd. Waar zal ze hem neerzetten, die belangrijke Britse filmprijs die ze kreeg voor haar film Edmond? Momenteel staat hij op de schoorsteenmantel in haar werkkamer, vertelt ze, tussen de wollen poppen en andere spullen. 'Liefst heb ik hem op een verrassende plek. De wc ofzo. Maar daar hebben we gewoon heel weinig ruimte.'

Sowieso zijn de verhuisdozen amper nog uitgepakt. De 29-jarige Gantz heeft het afgelopen jaar bijna non-stop gereisd. Haar korte stop-motion-film Edmond, waarmee ze afstudeerde aan de prestigieuze Britse National Film and Television School, was een festivalsucces - hij werd vertoond van Annecy tot Sundance. Momenteel is hij in de Nederlandse bioscoop te zien als voorfilm bij Liza, The Fox Fairy.


Edmond gaat over een man die de mensen van wie hij houdt wel op kan eten. Letterlijk - hij hapt in oren en benen. Een zachtaardige, zwartkomische korte film is het, met wollen poppen als personages. Gantz werkte er met haar crew een jaar lang aan, waarvan ze 'zeven maanden bijna niet heeft geslapen'. Ze trotseerde een lekkage waardoor ze alle decors voor de film opnieuw moest maken. Iedereen die ze kent, hielp met het maken van de poppen - zo'n 35 in totaal. 'Kwamen mijn vrienden voor een weekendje Londen, zei ik: nou welkom, dit is Beaconsfield, dit is mijn appartement. Zo. Hou je van vilten?'

CV Nina Gantz

Nina Gantz studeerde cum laude af aan de Akademie voor Kunst en Vormging St Joost in Breda met haar animatiefilm Zaliger. Ze verzorgde de animaties voor de film Toegetakeld door de liefde van Ari Deelder. Daarna werd ze aangenomen aan de prestigieuze National Film and Television School in Beaconsfield. Haar afstudeerfilm Edmond won onder andere prijzen tijdens festivals als dat van Annecy - het grootste animatiefestival ter wereld - en Sundance en won een Bafta. Gantz woont en werkt in Brighton; ze werkt samen met Simon Cartwright als Cartwright Gantz bij de eigenzinnige Londense reclameproducent BlinkInk.

Momenteel is Gantz niet in Engeland. Ze verblijft in Rotterdam, bij haar moeder Loes Luca, die herstelt van een operatie. In dit huis is ze opgegroeid. Hier deed ze pogingen mee te discussiëren met haar ouders en hun kunstzinnige vrienden, onder deze tafel viel ze in slaap als ze het niet meer vol hield. Ze groeide deels op in de coulissen, zomers bracht ze door op het theaterfestival De Parade. 'Ik zat al snel in een volwassen wereld.'


Haar moeder bracht haar op haar vierde voor het eerst naar tekenles, bij kunstenares Annemarie Fok, partner van dichter Jules Deelder. Gantz kreeg een oud looprek mee als schildersezel en de baret van haar Franse opa op haar hoofd. Ze leerde er houden van 'excentrieke gezichten'. Zoals dat van Edmond bijvoorbeeld. 'Hij heeft een grote, goeie neus. Alles zit vrij hoog op zijn gezicht. En zijn haar is vrij specifiek. Eigenlijk lijkt Edmond veel op Terry. Terry?'

Beeld Els Zweerink

Welwillend steekt haar vriend zijn hoofd door de kamerdeur. Inderdaad. 'Het ligt aan de neus', denkt hij. 'Die soort van hobbel', wijst Gantz. 'En zijn ogen. Ik heb tijdens het maken van Edmond natuurlijk veel naar hem gekeken. Er zit ook veel van mezelf in, omdat ik bij het animeren mijn eigen expressies bekijk in de spiegel.'

Gantz houdt van contrasten, vertelt ze. De hardheid van het verhaal en de zachtheid van de poppen. Een verhaal dat grappig is, maar ook emotioneel. Even heeft ze gedacht of ze van de wollen poppen met de getekende gezichtjes een soort handelsmerk moest maken - een beetje zoals kleipoppetjes dat zijn bij de Britse animatiestudio Aardman. Niet omdat iedereen dat na het succes van Edmond verwacht, maar omdat ze eindelijk het gevoel heeft dat ze de techniek helemaal beheerst. 'Maar ik denk niet dat ik daarvan gelukkig wordt. Ik moet mezelf juist weer verrassen.'

Met oud-klasgenoot Simon Cartwright werkt ze nu aan een nieuwe film. Heel anders, maar wel weer deels stop-motion. 'Je brengt levenloze dingen tot leven. Zelfs al is het maar een seconde, na een dag werk, het blijft magisch. En dat moet je ook wel vinden, anders houd je het niet vol.'

1. Stad: Brighton, Engeland

'Ik woon er nog maar kort, dus ik heb de stad net ontdekt. Ik heb nog nooit zoveel dronken mensen gezien als in Brighton. Het strand is voor de inwoners een soort stadspark. En ken je de oude pier? Die is afgebrand, en daar hebben ze dan een gloednieuwe pier naast gebouwd. Vol gokhallen, altijd druk. Dat contrast tussen die twee vind ik zo mooi. Vergane glorie trekt mij erg aan.

'De binnenstad is heel levendig, met goede filmhuizen. En het is de meest vegetarische stad van Engeland. Handig, want ik ben vegetariër en je hebt overal goede eettentjes.

'In Londen zijn mensen meer op zichzelf. Maar ik woon ook liever in Rotterdam dan in Amsterdam - daarmee is het te vergelijken, denk ik. Brighton ligt meer bij de zee, bij de boten. En als je de stad uit wilt, kun je prachtig fietsen langs de witte kliffen langs de kust.'

Beeld HH

2. Museum: Horniman Museum and Gardens, Londen

'Ik hou heel erg van natuurhistorische musea, al is het Horniman meer dan dat. Er zit een mooi park bij waar je doorheen kunt lopen, met een prachtig uitzicht op Londen. Ik heb er ook wel gewerkt - het is een goede plek om de stad even te ontvluchten.

'In het Horniman zijn de vitrines opgezet als een soort Wes Anderson-films: alles in het midden uitgelijnd en met heel mooie kleuren. Echt een lust voor het oog, maar dan wel met dode dieren.'

Gantz pakt haar laptop erbij, en googelt de foto van een vitrine met hondenschedels en opgezette hondenkoppen die kloksgewijs aan de muur hangen. 'Kijk nou, dat is echt bizar toch?'

'Wat ik ook zo leuk vind aan natuur-historische musea zijn de diorama's - je weet wel, zo'n opgezet hert, met een voorgrondje met halfverdorde bloemen en zo'n geschilderde achtergrond. Het sullige ervan vind ik erg goed - van die varens die al veel te lang staan - en het geeft zo'n mooie doorkijk de diepte in. Dat heb ik ook geprobeerd in Edmond.

In het Horniman hangen ook veel Afrikaanse maskers, en daar kun je prachtige animatiefiguren uit halen. Ik heb net een commercial gemaakt met Simon voor winegums en daar kun je ze in terug zien. Ik haal hier meer inspiratie uit dan uit andere animatiefilms bijvoorbeeld. Dat is te een-op-een. Dit verruimt de geest.

Beeld Paula Glassman / HH

3. Film: Dimensions of Dialogue, Jan Svankmajer

'Op de kunstacademie kwam ik erachter dat animatie niet alleen voor kinderen is, toen mijn theorieleraar Christoffel Manders ons de stopmotionfilm Dimensions of Dialogue liet zien, van Jan Svankmajer. Ik twijfelde nog welke kant ik op moest - fotografie, vormgeving, iets met film - maar op dat moment realiseerde ik me hoe goed animatie bij me past: het kan absurd zijn, surrealistisch en donker. Maar je kunt er ook emoties mee overbrengen.


Svankmajer werkt met klei, maar ook met vorken, messen, brood, heel veel vlees - eigenlijk best vies. Beeldend ook: Dimensions of Dialogue heeft geen dialoog, wat ik erg goed vind. Ik ben zelf ook meer van beeld dan van tekst. De mensen eten elkaar ook een soort van op in de film - dat consumeren zit ook in Edmond.'


'Trouwens, tijdens het festival in Annecy werd mijn film als prijs op een groot scherm vertoond. Vóór Shaun het Schaap. 'Nou', zei ik tegen de festivaldirecteur, 'ik weet niet of mijn film echt iets voor kinderen is'. 'Ik heb het gezien', antwoordde hij, 'het kan prima.' Nou, echt niet. Allemaal jankende kinderen in de zaal. Een moeder stond op met een huilend kind aan haar hand - sniffend - en die gaf me een blik die ik nooit meer zal vergeten. Alsof ik de duivel in eigen persoon was.'

4. Radio: This American Life

'Omdat animatie zo'n tijdrovende bezigheid is, heb ik geen tijd om te lezen. Daarom zet ik graag een luisterboek aan tijdens het werken. Vooral klassiekers waarvan ik vind dat ik ze moet kennen - The Picture of Dorian Grey bijvoorbeeld, of Animal Farm.


Ik haal veel inspiratie uit het radioprogramma This American Life. Tijdens het maken van Edmond heb ik geluisterd naar de aflevering Devil Kids bijvoorbeeld. Dat gaat over kinderen die slecht worden geboren. Ik had deze opgezet omdat ik dacht: wat doe je als je een zoon hebt als Edmond? Zo probeer ik dan mijn personages wat beter te begrijpen.


'Maar deze kinderen waren heftig hoor! Mijn Edmond was veel liever. De moeder van één jongetje moest 's avonds de deur van zijn zusje op slot doen, omdat hij haar wilde killen. Hij stond ook een keer 's nachts aan hun bed, met een ijzeren staaf in zijn handen. Holy shit.


'Voor Edmond heb ik veel onderzoek gedaan naar kannibalisme. Maar dat bleek nutteloze research - Edmond eet mensen uit liefde. Dat is toch wat anders. Ik heb er ook lang over gedaan om mensen te overtuigen dat het een goed idee was. Meevoelen met een kannibaal: mensen dachten niet dat het kon.'

Beeld HH

5. Dichter: Jules Deelder

'Omdat hij zijn gedichten kort houdt, humor gebruikt, niet alles uitlegt en heel beeldend vertelt. Je zou er zo een animatiefilm van kunnen maken. Ari, zijn dochter, is mijn beste vriendin dus zijn gedicht Voor Ari ken ik goed. Maar het is niet alleen omdat hij bevriend is met mijn ouders natuurlijk. Hij is gewoon hartstikke goed.'

Beeld anp

6. Muziek: Jacques Brel - Vesoul

'Hier danste ik op met mijn vader. Dan draaide hij mij heel hard rond door de kamer. Ik ben opgegroeid met oude muziek - The Beatles, The Beach Boys. En omdat mijn vader Frans is, hoorde ik veel Franse chansons. Nou zou iets als K3 er ook niet inkomen - ik ben heel VPRO opgevoed - maar ik hield er ook echt al van toen ik 6 was. Ik was een serieus kind, geloof ik.

Als je tot laat moet werken is goede muziek niet genoeg. Als ik tot vier uur moest doorhalen, zette ik Trapped in the Closet op van R Kelly. Dan heb je een beetje shit nodig.'

Beeld Getty

7. Kunstwerk: Jim van der Woude

'Het eerste kunstwerk dat ik heb gekocht - ik was 25 geloof ik. Je ziet iemand liggen op de grond. Volgens mij in het bloed, maar dat kun je niet precies zien. En iemand staat er een beetje overheen gebogen.

'Er zit altijd verhaal in zijn schilderijen, maar hij laat genoeg aan de verbeelding over. Ik hou van zijn stijl, van de kleuren die hij gebruikt. Het is niet te serieus, dat vind ik ook fijn.'

'Er hangt hier ook veel van hem'. Gantz loopt naar een schilderij in de hoek van de voorkamer - er staan mensen op die elkaar afluisteren via een dwars doorgesneden muur. 'Dit vind ik niet zo mooi, maar het hangt hier al zo lang dat ik er eindeloos naar heb gekeken. Het heeft me zoveel inspiratie opgeleverd dat ik zelf graag iets van hem wilde hebben toen ik uit huis ging.

'Ik heb nog een schilderij thuis dat ik graag wil noemen: van Annemarie Fok. Omdat in alles wat ik doe een beetje A.M.C. Fok terugkomt. Annemarie heeft een vrije manier van lesgeven. Ze nam ons mee naar buiten, of we moesten elkaar natekenen. Ze probeerde de wereld echt te verbreden. Als we wat lekkers namen moesten we altijd wat uitproberen. Een koekje, maar dan wel met een dropje erbovenop.'

8. Toneel: Der Geräuschmacher - Orkater

'Ik ben opgegroeid in een theaterfamilie. Dat zie je ook terug: ik hou van toneelachtige decortjes. Op De Parade heb ik ooit Der Geräuschmacher gezien van Orkater, met Beppe Costa. Absurdistisch, veel muziek en ook heel beeldend - al lang loop ik met het idee er een animatiefilm van te maken. Maar die voorstelling is zo goed en grappig dat het uiteindelijk al mijn ideeën overtreft. Dus waarschijnlijk komt het er nooit van.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden