'Mij werd verteld dat ik niet goed genoeg zou zijn omdat ik zwart ben'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Fotomodel Jessica Gyasi (31): 'Ik had al een afspraak bij de neuschirurg.'

Fotomodel Jessica Gyasi. Beeld Robin de Puy

Jessica Gyasi was 15 toen ze werd aangesproken bij de kleedkamer van Jake's Dance Factory, een dansschool in Amsterdam. 'Een man stond me van top tot teen te bekijken. Ik raakte zo in paniek dat ik de kleedkamer in vluchtte, het enige wat ik tegen mijn zus kon uitbrengen was: er is een man. Hij stond buiten te wachten en vroeg of ik een model was. Mijn zus deed het woord voor me. Ik was awkward, lang, dun, had geen rondingen die jongens mooi vonden en stak boven iedereen uit. Op school in Amsterdam-Zuidoost werd ik gepest.

'Ieder model heeft een unique sellingpoint. Bij mij werden mijn benen ingezet, ik ben 1 meter 82. Als model krijg je geen instructiebriefje over hoe het werkt, je moet het zelf uitvinden. De eerste keer werd verwacht dat ik een bikini aantrok, in een ruimte waar allemaal jongens en meisjes rondliepen. Ik vroeg waar een toilet was om me om te kleden. Ze maakten me duidelijk dat ik gewoon die bikini moest aandoen.

'Over kleur dacht ik niet na, tot ik aan kleine dingen merkte dat ik anders was. Ik heette een black model. Blonde meisjes, of die met bruin of rood haar, hadden geen speciale titel. Die heetten gewoon model. Of ze zeiden dat ik zo'n mooie huid had voor een donker model. Ik dacht: thuis zie ik elke dag donkere vrouwen met een mooie huid, waarom zouden wij die niet hebben? De hair and make up artists vroegen me om mijn eigen cosmetica mee te nemen of een weave te dragen. Ze wisten niet hoe ze met mijn huid en haar moesten omgaan.

'Als je de ander altijd benoemt als anders, zal die blijven denken: ik moet me aanpassen. Ik heb grote shows gelopen, bij Dior, Cartier, dat was een enorme eer. Overal is de norm dat je zo wit mogelijk moet lijken. Een black girl dipped in white. Bij castings wordt vermeld: we willen een black girl, but not really African looking. Mijn ouders zijn uit Ghana naar Nederland gekomen. Dat maakt het zo ingewikkeld. Ze willen mij wel, maar ook weer niet.

Jessica Gyasi

(Nederland, 1986) werkt sinds vijftien jaar als fotomodel in binnen- en buitenland. 'Ik wil een voorbeeld zijn voor meisjes die worstelen met hun zelfbeeld. Schoonheid betekent je authentieke kracht erkennen en het lef hebben die te laten zien. Een sterke eigenwaarde vergroot dat. Ik geloof dat liefde voor eenheid kan zorgen binnen diversiteit. Mijn documentaire maak ik samen met de Nederlandse producent In-Soo Radstake.'

'Met mijn agent heb ik een serieus gesprek gehad over mijn neus: ze willen je, maar je hebt een black nose en dat kan niet. Ik had al een afspraak bij de chirurg. Die vroeg: met jouw neus is niets mis, misschien moet je ander werk zoeken? Voor mijn zussen had ik het geheim gehouden. Toen ik erover vertelde, begonnen ze te lachen, ze zeiden: dan moeten wij ook een andere neus nemen en dat is te duur.

'Tijdens de internationale modeweken in New York en Parijs zoeken ze veertig modellen voor de shows, je weet dat daar meestal één zwart model bij moet zitten, voor het beeld. Dan vermelden ze: we're also looking for black models. Bij een van de castings was ik aan de beurt. Daar zat een vrouw die een gebaar maakte dat ik weg moest, ze riep: no black models. Het was zo heftig dat de andere modellen er ook van schrokken. Ik draaide me om en moest langs al die andere meiden naar de uitgang lopen.'

Fotomodel Jessica Gyasi. Beeld Robin de Puy

Hoe voelde dat?

'Ik schaamde me. Voor mijn kleur, voor wat ik representeer. Doe ik er echt toe? Net zoals alle andere modellen ben ik vaak afgewezen, maar de afwijzingen om mijn kleur deden het meest pijn. Met mijn agent focuste ik altijd op het positieve - hoe ik verder kom. Vijf jaar geleden begon ik mijn studie aan de Hogeschool van Amsterdam, een opleiding culturele en maatschappelijke vorming. Voor mijn scriptie wilde ik onderzoeken: hoe zit het nou? Wat zijn de machtsverhoudingen, waarom wordt nog steeds een bepaald beeld weergegeven in de mode? Tijdens het onderzoek merkte ik dat de mode-industrie in de vijftien jaar dat ik dit werk doe haast niet is veranderd, vooral niet in Nederland.

'Een groot deel van mijn carrière werd me verteld dat ik niet goed genoeg zou zijn omdat ik zwart ben. Het heeft me er nooit van weerhouden door te gaan. Tijdens mijn onderzoek stuitte ik wel op de term mental slavery. Dat is een patroon, vaak onbewust, waarbij mensen zichzelf mentaal klein houden. Ik zag in dat ik mijn gedrag aanpaste om te voldoen aan de witte norm. Op modefeestjes veranderde ik mijn lichaamshouding en hoe ik praatte. Het was moeilijk dat toe te geven aan mezelf. Net zo moeilijk als het voor een wit persoon moet zijn om te accepteren: dit is racistisch.

'In Wenen heb ik op het Life Ball op de runway gelopen met Naomi Campbell. Met Alek Wek was zij tijdens mijn jeugd het enige prominente donkere high fashion model. Naomi legde haar hand op mijn schouder en liet me weten: ik zie jou. Weet je hoe belangrijk dat moment voor mij was?'

Nederlands
'Op de fiets.'

Ghanees
'Bij mijn zus thuis een home cooked meal eten.'

Eten
'Jollof met spicy tomato stew.'

Partner
'Mijn zussen zien geen overeenkomsten in hun afkomst, wel in hun houding.'

Witte de With
'Deze verschuiving heeft met de tijdgeest te maken. Iedereen is op zoek naar zijn eigen waarheid. Dat vind ik een mooie beweging.'

U werkt nog steeds als model.

'En ik ga een documentaire maken. Een fashion film waarin ik op zoek ga naar de processen in de mode-industrie. Ik wil mijn modellenwerk, mijn netwerk, inzetten voor de maatschappij. Je kunt blijven roepen: kijk naar welk onrecht mij is aangedaan. Dat wil ik niet. In die film wil ik onderzoeken hoe het nu precies zit. We zijn bezig met de voorbereiding van een nulmeting. Vanaf dat moment gaan we tellen. Niet alleen voor de camera. Hoe ziet het team eruit, de redactie, de fotografen, de directie? Er bestaat niet één waarheid, het is altijd een combinatie van factoren.

'Het beeld dat in de mode wordt weergegeven is belangrijk. We dragen allemaal kleren, iedereen doet mee aan de mode. Het gaat me niet alleen om zwarte modellen. Waarom worden Aziatische mannen nooit afgebeeld als aantrekkelijk? Waarom is plussize de term voor de gemiddelde maat van een Nederlandse vrouw? Ik sta niet alleen voor zwart versus wit. Misschien wordt mijn volgende film wel een chick flick over daten.'

In Gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen vorig jaar zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met kunstenaar Raquel van Haver (Colombiaans) en advocaat Natacha Harlequin (Surinaams).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden