'Migratie zit Somaliërs praktisch in de genen'

Somalische migranten staan achter een omheining van een tijdelijk onderkomen bij Athene op 13 december 2015.Beeld afp

De scheepsramp op de Middellandse Zee, waarbij afgelopen week tot vijfhonderd Somaliërs en andere Afrikaanse migranten zijn verdronken, heeft tot heftige reacties geleid op sociale media. Met hastags als #don'tbuy-death en #somaliYouth waarschuwen Somaliërs jongeren voor de gevaren van de riskante route en uiten ze hun woede op de Somalische overheid, die niets doet aan de oorzaken die mensen al 25 jaar doen vluchten.

Op de vlucht

'Na meer dan twee decennia van politieke instabiliteit, gekoppeld aan droogte, honger, terrorisme van al-Shabaab en toenemende mensenrechtenschendingen staat Somalië waar het nu staat: in een voortdurende migratiecrisis', schrijft Cynthia Okoroafor van het onlineplatform Ventures Africa.

'Onze toekomst - de jonge generatie - rent massaal dit land uit om te sterven op zee', zegt Mohamoud-Amin Duhod, directeur van Gargaar, een hulporganisatie in Somaliland. 'Men heeft alle hoop voor de toekomst verloren. Al zijn de risico's nog zo groot, de migratie stopt niet zolang er niets verandert aan de oorzaken: het gebrek aan werk en veiligheid.'

Burgeroorlog

Sinds het uitbreken van de burgeroorlog in 1991 zijn twee miljoen Somaliërs op de vlucht. De helft bereikte Europa, de VS en Canada, honderdduizenden anderen leven in buurlanden -grotendeels in vluchtelingenkampen - en 1,1 miljoen burgers zijn ontheemd in eigen land. 'Migratie zit praktisch in de genen: het is de enige manier van overleven', zegt Laetitia Bader, Somalië-kenner van Human Rights Watch (HRW).

Ook afgelopen jaar zijn tienduizenden Somaliërs de Middellandse Zee overgestoken. De meestal jonge migranten komen nu vooral uit het relatief veilige, maar straatarme Somaliland en niet uit Somalië, waar al-Shabaab terreur zaait.

Dodelijke loterij midden op zee

Boten vol migranten varen weer naar Italië. Desperate Afrikanen springen zelfs zonder te betalen aan boord. 'Ik was doodsbang.' Lees hier deze reportage. (+)

Professioneler en meedogenlozer

Na de ramp beloofden de vicepresident van Somaliland en de federale regering in hoofdstad Mogadishu illegale migratie een halt toe te roepen. Maar die uitspraken werden op sociale media weggehoond. 'Ze hebben totaal geen controle over hun grenzen', zegt ook Bader. Bovendien worden smokkelaars steeds professioneler en meedogenlozer, zegt Duhod van hulporganisatie Gargaar.

'Jongeren worden verleid naar Europa te komen, vaak zonder hun ouders in te lichten en zonder vooruit te hoeven betalen. Zijn ze eenmaal in Soedan, dan worden ze vastgezet totdat hun familie duizenden dollars heeft overgemaakt. Zo worden jongeren voor het blok gezet en hun families geruïneerd. Eenmaal in Libië nemen ze liever het risico op zee dan terug te keren en hun familie onder ogen te komen.'

Senegal vecht tegen emigratie en armoede

Het is Spanje gelukt om de migrantenstroom uit Senegal, die vele doden als gevolg had, onder controle te krijgen. Spanje neemt daarvoor elk jaar honderden Senegalezen op als seizoenarbeiders. In Senegal probeert men de jongeren het idee te geven dat ze in hun eigen land een kans hebben, maar armoede blijft een belangrijke reden om te migreren. Lees hier meer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden