Nieuws Top tussen EU en Arabische Liga

Migratie pijnlijk thema op eerste top EU en Arabische Liga

In de Egyptische kustplaats Sharm el-Sheikh zijn de leiders van de Europese Unie en de Arabische Liga bijeengekomen in een uiterst symbolische ‘eerste top‘ ooit tussen beide landenblokken. Op de agenda stonden belangrijke thema’s als migratie, terrorismebestrijding en de oorlogen in Jemen, Syrië en Libië. Zoals vooraf gevreesd werd er niets concreets afgesproken. ‘De bijeenkomst zelf is de uitkomst’, zo zei EU-buitenlandchef Federica Mogherini bij aanvang van de top op zondag.

De Britse premier May spreekt de emir van Koeweit sjeik Ahmad Al-Jaber Al-Sabah (rechts) in het Egypthische Sharm el-Sheikh. Beeld Getty Images

De top werd geopend door de Egyptische president Abdel-Fattah al-Sisi. De EU en de 21 landen van de Arabische Liga die samen 12 procent van de wereldbevolking vertegenwoordigen, kwamen maandag niet verder dan een intentieverklaring over nauwere economische samenwerking en het gezamenlijk aanpakken van de veiligheidsproblemen in de regio, waaronder ook de Palestijnse gebieden.

De twee landenblokken zegden in een verklaring toe ’s werelds grootste uitdagingen aan te gaan, waaronder klimaatverandering, mensensmokkel, illegale migratie en radicalisering. Daarnaast onderstreepten ze dat ze internationale wetten over mensenrechten ‘hoog willen houden’ en vluchtelingen veiligheid bieden.

Dit laatste thema leidt tot veel scepsis. Voorafgaand aan de top werd gesuggereerd dat de EU vooral steun zoekt bij Arabische landen om migranten tegen te houden richting Europa. In navolging van de miljardendeal met Turkije in 2016, die de instroom van Syrische vluchtelingen naar de Griekse eilanden grotendeels temperde, zou de EU vergelijkbare afspraken willen met andere landen aan de overkant de Middellandse Zee.

Vorig jaar sneuvelde nog een EU-voorstel om zogeheten ontschepingsplatforms in te richten in Tunesië, Marokko en Egypte, waar migranten asiel zouden moeten aanvragen of worden teruggestuurd naar het land van herkomst. Die landen voelden daar niets voor.

In de landen waarmee de EU wel afspraken maakte, worden mensenrechten momenteel met voeten getreden. In Turkije zelf zijn na de mislukte militaire coup in 2016 grootscheepse politieke zuiveringen doorgevoerd die inmiddels tienduizenden Turken op de vlucht naar de EU hebben gejaagd. In Soedan, dat 200 miljoen euro van de EU kreeg om migranten aan de grens in de Sahara tegen te houden, woedt sinds december een volksopstand die met harde hand wordt neergeslagen en al aan tientallen activisten het leven heeft gekost.

Instabiliteit in de regio

De Europese samenwerking met de Libische kustwacht is vanaf het begin bekritiseerd, omdat Libië geen veilig land is en migranten er onder erbarmelijke omstandigheden worden opgevangen. Na een film van CNN, waardoor te zien was hoe Afrikaanse migranten als slaven werden verhandeld, spraken de EU en een aantal Afrikaanse landen af migranten te evacueren uit Libië en zo mogelijk terug te sturen naar de landen van herkomst. Ongeveer 15 duizend migranten zijn inmiddels met hulp van de Internationale Organisatie voor Migratie teruggekeerd naar huis, maar tienduizenden zitten nog vast in Libische kampen.

Hoewel ook het regime van Al-Sisi onder vuur ligt vanwege mensenrechtenschendingen ontving Egypte tal van complimentjes. ‘Er komen geen bootjes rechtstreeks vanuit Egypte naar de EU’, zei Fabrice Leggeri, directeur van het Europese grensbewakinginstituut Frontex, voorafgaand aan de top. ‘De samenwerking met Egypte is werkelijk bemoedigend’, zo tekende persbureau Reuters op.

In symbolische zin viel de afwezigheid op van zowel de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman als de Soedanese president Omar al-Bashir. Bin Salman wordt verguisd omdat hij in verband wordt gebracht met de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi, Bashir wordt gezocht door het Internationaal Strafhof wegens oorlogsmisdaden in de provincie Darfur.

EU-president Donald Tusk zei zondag tegen persbureau AP zich ervan bewust te zijn dat er verschillen zijn tussen beide landenblokken als het gaat om de aanpak van instabiliteit in de regio. ‘We zijn hier niet om te doen alsof we het overal over eens zijn. Maar we staan voor dezelfde uitdagingen en hebben dezelfde belangen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden