Nieuws Migranten

Migrantenschip Aquarius onderweg naar Spanje

Het reddingsschip de Aquarius heeft 500 van de 628 migranten aan boord overgeheveld op Italiaanse marineschepen om gezamenlijk koers te zetten richting Spanje.  Artsen zonder Grenzen hoopte dinsdag dat Italië of Malta de migranten  uit humanitaire overwegingen alsnog zou opnemen, maar tevergeefs.  Volgens de artsenorganisatie zijn veel migranten uitgeput en gestrest na de redding op zee voor de Libische kust dit weekeind en lopen ze gezondheidsrisico's tijdens de 3 a 4-daagse reis naar Spanje. Bovendien is er slecht weer op komst. 

Migranten worden voor de Libische kust gered door de vrijwilligers van reddingsschip Aquarius. Archiefbeeld van september 2017. Foto REUTERS

De Aquarius had afgelopen weekeinde bij verschillende reddingsoperaties 629 migranten opgepikt, waaronder 123 minderjarigen, 11 kleine kinderen en zeven zwangere vrouwen. Tijdens de terugtocht naar Italië kreeg het overvolle reddingsschip, dat normaliter plaats biedt aan zo’n 380 opvarenden, te horen dat het niet welkom was in Italië. Hoewel er  al langer weerstand is in Italië over de reddingsoperaties op zee voor de kust van Libië – omdat ze worden gezien als een gratis veerdienst voor migranten – is het voor het eerst dat een reddingsschip werd geweigerd.

Uiteindelijk bood Spanje maandagavond aan om de migranten te verwelkomen in de haven van Valencia, maar het duurde nog tot dinsdagmiddag voordat de Aquarius officieel toestemming kreeg om te vertrekken.  Zowel binnen als buiten Italië is verontwaardigd gereageerd op het besluit van de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, Matteo Salvini, de havens te sluiten. De rechtse Lega-voorman wilde hiermee duidelijk maken dat het de nieuwe rechts-populistische regering menens is met de harde aanpak van illegale migratie. Italië wil niet langer het ‘vluchtelingenkamp’ van Europa zijn.

Een Maltese marinier overhandigt water aan een bemanningslid van de Aquarius. Foto AP

Mensenrechtenorganisaties spraken er schande van dat Italië politiek bedrijft over de hoofden van onschuldige migranten.  Op Sicilië distantieerden de meeste burgemeesters zich van het 'inhumane' overheidsbeleid. De Franse president Macron  noemt  het 'cynisch en onverantwoordelijk' dat Italië zijn humanitaire verantwoordelijkheid niet neemt.  Die kritiek kwam als een boemerang terug want Frankrijk  heeft zelf niet aangeboden een haven open te stellen en houdt bovendien de grens met Italië potdicht voor migranten. 

De impasse rond de Aquarius zet druk op de Europese leiders om snel tot een  functionerend migratiebeleid te komen.  ‘We moeten eindelijk een compromis sluiten over de omgang met migranten en asielzoekers’, zo zei Frans Timmermans, vicevoorzitter van de Europese Commissie, dinsdag in het Europees Parlement . De discussie over de verdeling van asielzoekers en de hervorming van de zogeheten Dublin-verordening, die nu bepaalt dat asiel moet worden aangevraagd in het eerste land van aankomst, zit muurvast.  Timmermans waarschuwde dat een besluit niet langer kan worden uitgesteld.  ‘We hebben nog drie weken om echte vooruitgang te boeken’, blikte hij vooruit naar de volgende EU-top. 

Het is onduidelijk was er nu gaat gebeuren in de reddingszone voor de Libische kust, waar nu vrijwel dagelijks bootjes met migranten de internationale wateren proberen te bereiken. Salvini heeft al gezegd dat een ander reddingsschip, Sea Watch 3, dat momenteel daar is, ook niet welkom zal zijn in Italië. Artsen zonder Grenzen zegt door te gaan met de reddingsoperaties zolang ‘Europa niet met een structurele oplossing komt’. ‘We laten mensen niet verdrinken’, aldus coördinator Karline Kleijer.

INEENS VALT HET ZOEKLICHT VAN HET REDDINGSSCHIP GOED

Twee jaar geleden zat verslaggeefster Carlijne Vos op reddingsschip Aquarius – dezelfde boot met vluchtelingen die nu door Italië en Malta wordt geweigerd. In de duisternis van de Middellandse Zee is het redden van bootvluchtelingen onbegonnen werk, maar toch deed zich vanaf het schip soms een mirakel voor.

ITALIË WEIGERT MIGRANTENSCHIP OM BOTSING MET EU UIT TE LOKKEN

De eerste grote botsing tussen de nieuwe Italiaanse regering en de rest van Europa gaat niet over begrotingsregels en de euro, maar over de opvang van migranten. Nadat minister van Binnenlandse Zaken Matteo Salvini een reddingsschip met 629 migranten de toegang tot zijn land had ontzegd, bood de linkse regering in Spanje aan haar havens te openen om ‘een humanitaire ramp te voorkomen’.

IS LIBIË NOG STEEDS DE BELANGRIJKSTE OVERSTEEKPLAATS NAAR EUROPA?

Zonder eensgezind Europees antwoord is oversteek niet te bedwingen. De migrantenstroom vanuit Libië is vorige zomer nog spectaculair gedaald, nadat Italië afspraken had gemaakt met Libische milities om hun smokkelactiviteiten te stoppen en de Libische kustwacht steun had gekregen van de Europese Unie.