NieuwsAnalyse

Migrantenprobleem wordt een kwestie van duwen en trekken tussen Londen en Parijs

Nog nooit is Het Kanaal zo breed geweest. En wild. De hoop dat de tragische dood van 27 bootmigranden zou leiden tot een toenadering tussen de Fransen en Britten is snel verdwenen. Jullie duwen, roept Londen. Jullie trekken, roept Parijs.

Patrick van IJzendoorn
Vluchtelingen uit Soedan wachten bij hun tentjes bij Calais op een kans Het Kanaal over te steken.
 Beeld Arie Kievit
Vluchtelingen uit Soedan wachten bij hun tentjes bij Calais op een kans Het Kanaal over te steken.Beeld Arie Kievit

Op donderdagavond tweette Boris Johnson een brief die hij had geschreven aan Emmanuel Macron, als vervolg op een telefoongesprek de avond ervoor. De Britse premier stelde voor om nauw samen te werken bij het tegenhouden van migranten die op het punt staan om in onzeewaardige bootjes een van ’s werelds drukste zeestraten over te steken richting de witte kliffen van Dover. Een van de voorstellen was om Britse militairen naar de Noordfranse stranden te sturen, alsmede bemande of onbemande verkenningsvliegtuigen.

Het voorstel aan ‘Dear Emmanuel’ viel totaal verkeerd. De Franse regering zei vrijdagochtend dat de Britse minister van Binnenlandse Zaken Priti Patel zondag niet meer welkom is bij een bijeenkomst waar Europese ministers in Calais gaan ‘brainstormen’ over de migratiecrisis. Bij een persconferentie in Rome haalde Macron hard uit naar Johnson. De president beschuldigde de Britten ervan met ‘twee tongen’ te spreken, terwijl hij Johnson ervan betichtte de situatie niet serieus te nemen, getuige het gebruik van een tweet als communicatiemiddel. ‘We zijn geen klokkenluiders, kom op, kom op’, zo richtte de president zich tot Downing Street.

Beste vijanden

Alle vriendelijkheden tussen de twee Europese grootmachten, elkaars beste vrienden en de beste vijanden, zijn aan het verdwijnen. Op alle vlakken. Terwijl Macron vrijdag op bezoek was bij Mario Draghi, blokkeerden Franse vissers de haven van Calais, om te voorkomen dat veerboten met mensen en goederen naar Dover konden oversteken. Dat doen ze omdat de Britten na Brexit te weinig visvergunningen zouden hebben verstrekt. Maar de Brits-Franse burentwist richt zich nu voornamelijk op de migranten die haast hebben om nog voor de winter, met hulp van gewetenloze mensensmokkelaars, het beloofde eiland te bereiken.

Wat Parijs betreft is het Brits probleem vergroot doordat migranten hun angst voor de zee sinds het sluiten van andere routes hebben overwonnen. De Franse minister van Binnenlandse Zaken Gérald Darmanin heeft gezegd dat de Britse arbeidsmarkt door een gebrek aan regelgeving, en handhaving, te aantrekkelijk is voor illegale immigranten en dat de kans op uitzetting er veel kleiner is. Dat er mede door de Brexit arbeidstekorten zijn ontstaan, maakt een barre tocht naar het eiland er alleen maar verleidelijker op. Berichten dat Kanaalmigranten tijdens de coronacrisis in goede hotels werden ondergebracht zal de aantrekkingskracht verder hebben vergroot.

Dat er een ‘El Dorado’-factor in het spel is wordt niet ontkend door de Britten. Integendeel, minister van Justitie Dominic Raab heeft gezegd dat Londen die aantrekkingskracht – door de Pet Shop Boys ooit bezongen in het nummer London – wil verminderen. Niet zozeer door de arbeidsmarkt te reguleren en identiteitskaarten in te voeren, zoals de Fransen hebben gesuggereerd, maar door migranten naar een speciaal opvangkamp in Albanië te sturen. Dat is het jongste plan om de Kanaalmigratie te ontmoedigen. Eerder voorstellen in die richting, zoals een opvangkamp op een eiland midden in de Atlantische Oceaan, waren proefballonnetjes.

Pull factor

Echter, volgens vluchtelingenorganisaties is deze ‘pull factor’ een mythe, die alleen verspreid wordt om ‘onmenselijke’ maatregelen te kunnen nemen. Onlangs berichtte The Guardian dat het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft geweigerd om op verzoek van de pers bewijs te openbaren voor de aanname dat de open, lichtgereguleerde Britse economie een cruciale aanzuigende rol speelt. Uit een eerder onderzoek zou zijn gebleken dat migranten andere motieven hebben, zoals de taal, de aanwezigheid van familie of vrienden en culturele affiniteit. Tot nu toe zijn er dit jaar ruim 25.000 mensen illegaal aangemeerd, drie keer zoveel als in 2020.

Onbekend is hoewel mensen illegaal op het eiland wonen. De Britse overheid had zelfs geen idee hoeveel EU-burgers zich in het land bevonden, bij afwezigheid van een basisadministratie of identificatieplicht.

Ook over de status van de nieuwkomers bestaat een discussie. Bewindsvrouw Patel heeft beweerd dat het om 30 procent gaat om echte asielzoekers, terwijl volgens The Refugee Council tweederde van de asielverzoeken wordt gehonoreerd. De Britse regering wijst erop dat de bootmigranten – die met name uit Iran, Afghanistan, Syrië en Koerdistan plegen te komen – meerdere veilige Europese landen hebben doorkruisd. In de Dublin-conventie heeft de EU vastgelegd dat aan asielaanvraag in principe in het eerste land moet worden ingediend. Na Brexit valt het Verenigd Koninkrijk niet meer onder dat verdrag, en er is nog geen alternatief verdrag gesloten.

Handhavingsprobleem

Hoewel ze de aantrekkingskracht van hun land beamen, zien de Britten het in eerste instantie als een Frans handhavingsprobleem. In de Britse media zijn afgelopen maanden beelden opgedoken waarop te zien is dat bootjes onder ogen van Franse politieagenten vertrekken en dat de Franse kustwacht boten naar Britse wateren begeleiden. De Britten verdenken de Fransen ervan dat ze na de Brexit minder moeite doen om migranten tegen te houden en, belangrijker nog, om mensensmokkelaars op te sporen. Dat er na de ramp bij Duinkerken wel meteen mensen zijn opgepakt, bewijst voor de Britten dat actie goed mogelijk is.

Het argument van de Franse regering dat het ondoenlijk is om een kustlijn van 250 kilometer dag en nacht te bewaken, had Johnson ertoe gehad om de gewraakte brief te schrijven en deze op zijn officiële Twitteraccount te delen met zijn 3,6 miljoen volgelingen. Een diplomatieke oplossing is bij lange na niet in zicht. Beide leiders worden op de hielen gezeten door politici die een ferm immigratiebeleid voorstaan: Macron door Eric Zemmour en Michael Barnier, Johnson door de onvermoeibare populist Nigel Farage, die de Kanaal-overtochten al twee jaar bovenaan de politie agenda probeert te zetten.

Tussen deze spitsroeden, en vrachtschepen, varen de bootmigranten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden