Migranten uit 'veilige landen' moeten vaker een werkvisum krijgen, adviseert commissie

illegaal verblijf zou op deze manier worden ontmoedigd

Nederland zou meer werkvisa moeten verstrekken aan migranten uit zogenoemde 'veilige landen', stelt de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken in een rapport aan staatssecretaris Harbers (Justitie en Veiligheid). Zo wordt illegale migratie ontmoedigd en kunnen de juiste mensen worden aangetrokken voor moeilijk vervulbare vacatures.

Paspoortcontrole in een bus Foto anp

De onafhankelijke Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) voorziet het kabinet en het parlement van raad op het gebied van migratie. In haar maandag uitgebrachte advies verwijst de commissie naar voorbeelden in Duitsland en Zweden, die op kleine schaal al tijdelijke werkvisa verstrekken aan Albanezen.

'Als je mensen een legaal alternatief biedt, neem je deels de wanhoop weg bij potentiële migranten die weinig toekomst zien in hun eigen land', zegt ACVZ-voorzitter Koos Richelle. 'Tegelijkertijd heeft het voor Nederland economische voordelen als we de mensen selecteren die we nodig hebben op de arbeidsmarkt.'

Realistisch perspectief

Duitsland verzorgt al beroepsopleidingen in Albanië voor sectoren die kampen met tekorten, zoals de bouw. De taal komt daar ook aan bod. Na afronding komen de Albanezen op een tijdelijk werkvisum naar Duitsland. Sinds deze route bestaat is het aantal illegaal inreizende Albanezen afgenomen, al is nog niet aangetoond dat dit werkelijk verband houdt met het aanbod van werkvisa.

Volgens de ACVZ zullen mensen minder snel voor een kansloze asielaanvraag kiezen als er ook legale migratiekansen zijn. Illegale migratie komt doorgaans voort uit wanhoop bij mensen die geen andere keuze meer hebben, meent de commissie. Een werkvisum biedt daarentegen een realistisch perspectief, waardoor mensen zullen proberen aan de voorwaarden te voldoen. 'Het is plausibel dat dit inderdaad illegale migratie remt', zegt ook emeritus hoogleraar integratiestudies Han Entzinger.

Entzinger denkt om die reden dat het AVCZ-voorstel politiek haalbaar is. 'Ook omdat het voordelen heeft voor de sectoren van de Nederlandse arbeidsmarkt waar krapte dreigt, zoals in de bouw.'

Aan samenwerking kan de voorwaarde worden verbonden dat het land van herkomst soepel meewerkt aan de gedwongen terugkeer van afgewezen asielzoekers die illegaal inreisden. Landen als Albanië en Georgië doen dit al, maar bijvoorbeeld de Marokkaanse en Algerijnse overheid dwarsbomen terugkeer vaak. Door een legale migratieroute in het vooruitzicht te stellen, kunnen deze overheden wellicht worden verleid tot het terugnemen van afgewezen asielzoekers, meent de ACVZ.

Veiligelandenlijst

Het Ministerie van Justitie en Veiligheid had de ACVZ om een advies over de 'veiligelanders' gevraagd omdat die een groter aandeel zijn gaan vormen in het totaal aantal asielzoekers dat naar Nederland komt - nu rond de 20 procent. In de toptien herkomstlanden waaruit de meeste asielzoekers naar Nederland kwamen, stonden in 2017 vier 'veilige landen'.

De vraag is wat deze mensen drijft. Asielverzoeken van migranten uit een van de zestig bestemmingen op de 'veiligelandenlijst' kunnen immers in een snelle procedure van tien dagen worden beoordeeld en afgewezen. Toch lijkt dit beleid in de praktijk niet te werken, stelt de ACVZ: de procedures nemen vele malen meer tijd in beslag. Gezien de relatief hoge aantallen gaat er kennelijk ook weinig afschrikkende werking vanuit.

'Het probleem is dat er in Europa een lappendeken bestaat van als veilig beschouwde landen', zegt Richelle. Dit nodigt volgens de ACVZ uit tot 'asielshoppen'. Zo beschouwt Nederland Marokko als veilig, terwijl in de rest van Europa alleen Bulgarije dit ook zo ziet.

De staatssecretaris komt binnen drie maanden met een reactie op de voorstellen van de ACVZ.