Migranten in Israël mogen kiezen: ticket naar huis of gevangenis

Israël gaat de strijd tegen ongewenste vluchtelingen aan. Die krijgen de keuze voorgelegd: 3.500 dollar cash (bijna 3.100 euro) en een enkel vliegticket naar het land van herkomst accepteren, of de bak in.

Afrikaanse migranten demonstreren bij het detentiecentrum Holot. Beeld reuters

Optie twee biedt niet echt een rooskleurig vooruitzicht. De Israëlische regering dreigt met opsluiting in de Saharonim-gevangenis, een betonnen detentiecentrum in de Negev woestijn, dichtbij de grens met Egypte. Het complex heeft een capaciteit van 8000 gevangenen en is bestemd voor vluchtelingen die via Israël Europa proberen binnen te komen. Er verblijven naar schatting 60.000 migranten in Israël, de meesten afkomstig uit Eritrea en Soedan.

De Israëlische autoriteiten zijn begonnen met het sturen van brieven aan 45.000 Eritrese en Soedanese vluchtelingen waarin ze de twee opties krijgen voorgelegd: vertrekken of een enkeltje gevangenis.

Eerder scherpten de autoriteiten de maatregelen al aan door een hek langs de grens te bouwen en illegale migranten geen werkvergunningen meer te verlenen. Asielzoekers die weigerden het land te verlaten werden bovendien in groten getale naar het Holot-detentiecentrum, dat zich net als de Saharonim-gevangenis middenin de woestijn bevindt, getransporteerd. Holot is een open gevangenis, die overdag verlaten mag worden, maar buiten wacht de vluchtelingen niets dan zand en hitte.

In september bepaalde het Israëlische Hooggerechtshof dat Holot moest worden gesloten. Maar het detentiecentrum is - ondanks grootschalige protesten in onder meer Tel Aviv - nog altijd open. Er verblijven momenteel zo'n 2000 vluchtelingen. Vreemdelingen mogen er twintig maanden, zonder tussenkomst van de rechter, worden vastgehouden en moeten zich één keer per dag melden.

Volgens Israëlische leiders zijn de harde maatregelen nodig om migranten te ontmoedigen de gevaarlijke oversteek naar Europa te maken. Met andere woorden: om levens te redden. Alleen al dit jaar verdronken er naar schatting 1500 asielzoekers op de Middellandse Zee. Tegenstanders van het strenge Israëlische beleid stellen dat een land dat is opgebouwd uit vluchtelingen toleranter moet zijn naar migranten die de oorlog of armoede ontvluchten.

Migranten bij detentiecentrum Holot in de Negev woestijn. Beeld ap

Geldbedrag accepteren?

Het accepteren van het geldbedrag en een ticket naar huis klinkt op het eerste gehoor aanlokkelijk, maar is nog niet zo eenvoudig omdat de landen van herkomst vaak weigeren staatsburgers die naar Israël zijn gevlucht terug op te nemen. In The Guardian stond begin dit jaar een verhaal van de Soedanese vluchteling Joseph Tuto. Hij besloot het door de Israëlische autoriteiten aangeboden bedrag van 1500 dollar (het bedrag is inmiddels verhoogd) aan te nemen en met zijn familie terug te reizen. Omdat hij wist dat de Soedanese regering niemand uit Israël aanneemt, vloog hij via Egypte en hield hij het personeel op het vliegveld voor dat zijn gezin rechtstreeks uit Egypte was komen overvliegen. Maar het bedrog werd ontdekt en vanaf dat moment zat de veiligheidsdienst hem op de hielen.

Toen ze dreigden hem op te sluiten, dook Tuto met zijn gezin onder en zag zich genoodzaakt opnieuw te vluchten, naar een niet nader te noemen land waar hij weer onwelkom was.'Ik voel me bedrogen door de Israëlische regering', zegt Tuto. 'Ik kon daar tenminste nog werk krijgen.'

De nieuwe maatregelen van de Israëlische regering komen op een moment dat spanningen hoog zijn opgelopen onder vluchtelingen in Israël. Eind april zijn drie Eritreërs die Israël hadden verlaten vermoord door Islamitische Staat in Libië. De angst om het land te verlaten is groot.

Terugsturen naar Eritrea is vaak ook geen optie. Het land, waar mensenrechten op grote schaal worden geschonden, wordt door de Verenigde Naties aangemerkt als 'crisisgebied'. Terugkeerders zijn er hun leven niet zeker.

Een vluchteling rookt waterpijp voor het detentiecentrum in de Negev woestijn. Beeld ap
Afrikaanse asielzoekers verzamelen zich rond een vuur voor het Holot detentiecentrum. Beeld getty

Andere landen

Europa kampt intussen met de vraag wat te doen met de steeds groter wordende vluchtelingenstroom. Lidstaten hebben deze week in Brussel gepraat over een voorstel van de Europese Commissie om een vluchtelingenquota in te stellen. Die zou moeten fungeren als verdeelsleutel, zodat niet alleen Italië en Griekenland opdraaien voor het probleem. Ook wil de EU militaire middelen inzetten in Libische wateren om mensensmokkelaars ervan te weerhouden vluchtelingen naar Europa te transporteren.

Landen buiten Europa kampen ook met bootvluchtelingen. Vandaag zijn bijna achthonderd migranten naar het Indonesische eiland Sumatra gebracht. De vluchtelingen dobberden midden op zee en zijn gered door vissers. Ze worden tijdelijk opgevangen, maar kunnen niet rekenen op een verblijfstatus.

Aziatische landen nemen, net als Europa, steeds hardere maatregelen tegen vluchtelingen. Zo heeft Maleisië vandaag nog twee boten met in totaal achthonderd vluchtelingen geweigerd. De opvarenden hebben eten en drinken gekregen, maar zijn terug de zee op gestuurd.

Een Maleisische staatssecretaris lichtte toe: 'We hebben ze humaan behandeld, maar ze kunnen niet op onze stranden blijven aankomen. We moeten het signaal afgeven dat ze hier niet welkom zijn.'

Ook Thailand weigerde vandaag een boot met 350 vluchtelingen. Het gaat voornamelijk om Rohingya-moslims die in Birma worden vervolgd en onderdrukt en nu massaal het land ontvluchten. Op dit moment bevinden zich zo'n zesduizend vluchtelingen op open water in het gebied.

Asielzoekers in Israël. Beeld getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden