Middenklasse in het nauw in VS

In Nederland gebeurt alles twintig jaar later, werd ooit als gevleugelde uitdrukking gelanceerd. Soms is dat een geruststellende gedachte...

Gijs Herderscheê

Het tijdsverschil lijkt op te gaan voor de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt in de VS. Vernieuwingen die de afgelopen jaren in Nederland zijn doorgevoerd, zijn afgekeken van de VS.

Neem de reïntegratiebedrijven en de explosieve groei van de markt voor begeleiding en training van werkzoekenden. Kreten als ‘rugzakjes’ met daarin subsidies voor werkzoekenden, zijn rechtstreeks komen overwaaien.

Ook de reorganisatiestrategieën in het bedrijfsleven worden afgekeken van de Amerikaanse collega's. Het tempo van overnemen ligt in het bedrijfsleven veel hoger.

Dat is een verontrustende combinatie. De afgelopen jaren werd het middenmanagement in het bedrijfsleven doelwit van saneringen in de VS. Barbara Ehrenreich schreef er een verontrustend boek over Gouden Bergen, een vruchteloze zoektocht naar succes, of, in de oorspronkelijke Engelse uitgave, Bait and switch, the (futile) pursuit of the American dream. Eerder maakte Ehrenreich naam met haar boek over werken en overleven aan de onderkant van de Amerikaanse arbeidsmarkt, De achterkant van de Amerikaanse droom.

Nu heeft zij het lot van de weggesaneerde managementklasse in beeld willen brengen. Degenen die braaf hun schooldiploma haalden, een vervolgopleiding afrondden en aan de slag gingen. En mocht je dan ooit ontslagen worden, dan was je goed genoeg opgeleid om zo nieuw werk te vinden. Dat was de gedachte. De middenklasse waande zich veilig.

Maar blijkt dat dus niet te zijn. ‘In sommige gevallen’, schrijft Ehrenreich, ‘waren het juist de hoogvliegers die in de problemen kwamen, omdat ze binnen hun onderneming ver genoeg opgeklommen waren om een salaris te verdienen dat als verleidelijke bezuinigingsmogelijkheid oogde.’

En zeker in de VS kan dat rauw uitpakken als na korte tijd de WW-rechten zijn opgesoupeerd maar de rekeningen van de hypotheek en studerende kinderen blijven binnenkomen.

Ehrenreich stelt zich op als werkzoekende en stort zich in de wereld van de middenklasse ‘in transitie’ – in de overgang tussen twee banen, want werkloos of werkzoekend klinkt zo negatief. Transitie is overigens ook al het jargon dat minister-president Balkenende en minister De Geus van Sociale Zaken bezigden als pleonasme voor werkloos.

Het verhaal van Ehrenreich gaat over een deerniswekkende tocht langs adviseurs, reïntegratiebedrijven, loopbaanbegeleiders, motivatietrainers en nog zo wat. De zinloosheid van het plaatsen van een cv op internet – elke vacature vereist een specifiek cv – en de noodzaak van netwerken – overal, tot in de supermarkt – wordt erin gepompt. Tragisch dat de werkzoekenden vooral onderling netwerken, en niet naar echte ontmoetingsplekken gaan. Het eindeloze gesleutel aan cv en presentatie – als het niet om te huilen was, wier het om te lachen.

Een baan vinden, lukt Ehrenreich niet. Maar dat lukt ook vrijwel niemand die zij tegenkomt. Wat beklijft is de wetenschap dat het ‘noodlot’ iedereen kan treffen. Dat geen voorbereiding mogelijk is, maar dat alertheid raadzaam is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden