Middelbare scholier mag beste vakken op hoger niveau volgen

Leerlingen krijgen het 'expliciete recht' om hun beste vakken op een hoger niveau te volgen. Dat schrijft staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijsvandaag in een brief aan de Tweede Kamer. Nu bepalen scholen of ze leerlingen zulk maatwerk bieden.

Staatssecretaris Dekker met scholieren.Beeld anp

Pientere vmbo'ers moeten straks op alle middelbare scholen wiskunde op havo-niveau kunnen volgen, uitblinkende havisten hebben altijd het recht een of meerdere vwo-examens doen. 'Niet ieder kind past precies in het vakje vmbo, havo of vwo', zegt Dekker. 'Nu bepaalt je slechtste vak vaak hoe goed je kunt zijn in je beste vak. Dat is demotiverend en een verkwisting van talent.'

De roep om maatwerk in het voortgezet onderwijs klinkt al langer. Zo riep de sectororganisatie van middelbare scholen, de VO-raad, vorig jaar op om een maatwerkdiploma in te voeren. De schotten tussen vmbo, havo en vwo moesten verdwijnen, zei voorzitter Paul Rosenmöller in de Volkskrant. Leerlingen zouden de mogelijkheid moeten hebben sommige vakken op een lager niveau en sommige op een hoger niveau te volgen.

In het onderwijs gaat nog te veel talent verloren

Soms plooit het onderwijs zich naar de leerlingen. Zoals in Arnhem, bij het Maarten van Rossem, waar een leerling die twee periodes achter elkaar een 7,5 of meer voor een vak haalt een niveau hoger mag. Ja, het vergt veel van de docenten, waarschuwt directeur Freddy Sikkes, en als maatwerk in de toekomst populairder wordt zijn er flexibele roostermakers nodig. Maar de leerling wordt tenminste uitgedaagd. Hij leert weer wat, waar hij anders achterover zou leunen.

Overhaast

De Onderwijsraad adviseerde de staatssecretaris echter om zo'n stelselwijziging niet overhaast in te voeren. Het gevaar zou bestaan dat leerlingen lui worden: ze besluiten bij de eerste tegenslag een niveau te zakken. Bovendien zou een maatwerkdiploma voor verwarring zorgen. Biedt een vwo-diploma met twee vakken op havo-niveau nou wel of geen toegang tot de universiteit? De Onderwijsraad vreesde voor extra toelatingseisen en toegangsexamens in het hoger onderwijs.

Dekker heeft het advies van de Onderwijsraad ter harte genomen. In de brief die hij vandaag aan de Tweede Kamer stuurt staan alleen maatregelen die leerlingen stimuleren omhoog te kijken. Zo wil de staatssecretaris iedere leerling die daartoe in staat is 'het expliciete recht' geven vakken op een hoger niveau te volgen. Slagen ze voor een vak op een hoger niveau, dan moet dat ook op het diploma zichtbaar worden.

Afzonderlijk beoordelen

Ook nu al bieden enkele scholen in Nederland leerlingen de mogelijkheid vakken op een hoger niveau te doen. Dekker wil dat dat straks overal mogelijk is, tenzij het echt niet kan - bijvoorbeeld omdat de school alleen vmbo aanbiedt. 'Scholen moeten hun uiterste best gaan doen', zegt Dekker. 'Dat zal wennen zijn, maar het is niet onmogelijk. Er zijn scholen die al goede ervaring hebben met maatwerk.'

Daarnaast wil Dekker leerlingen die 'eenzijdig cognitief begaafd' zijn te hulp schieten. Zulke leerlingen zijn sterk in talen maar bijzonder slecht in de exacte vakken - of vice versa. De staatssecretaris wil onderzoeken of havo-leerlingen die meerdere belangrijke vakken op vwo-niveau hebben afgerond toch kunnen worden toegelaten tot een universitaire opleiding in die richting. 'Dat zal geen automatisme worden', zegt Dekker. 'Universiteiten zullen elk geval afzonderlijk moeten beoordelen.'

Sander dekker, staatssecretaris van Onderwijs.Beeld ANP

'Dit is een forse stap vooruit', zegt Paul Rosenmöller van de VO-raad. 'Op deze manier gaan we echt recht doen aan de talenten van leerlingen.' Hij hoopt dat scholen er zo snel mogelijk mee aan de slag gaan. 'De wet moet nog gewijzigd worden, maar wat mij betreft gaan scholen er komend schooljaar al op anticiperen. We moeten nu doorpakken.'

Voorzitter Andrej Josic van het Landelijk Aktie Komité Scholieren (LAKS) is voorzichtig positief over de maatregelen, al zou hij willen dat leerlingen nóg meer invloed kunnen uitoefenen op hun onderwijsprogramma. Ook roept hij de staatssecretaris op ervoor te zorgen dat de waarde van de diploma's niet verandert. 'Nu is een havo-diploma voldoende om tot de opleiding journalistiek te worden toegelaten. Ik hoop niet dat die opleiding straks een havo-diploma eist met Nederlands op vwo-niveau.'

Paul Rosenmöller: Op deze manier gaan we echt recht doen aan de talenten van leerlingenBeeld ANP

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden