Mickey Mouse voert hoogste woord in eredivisie

Meer toeschouwers dan ooit tevoren, prachtige stadions, spectaculaire en onvoorspelbare uitslagen, het Nederlandse voetbal groeit en bloeit. Of is het verval ingezet, bedriegt de schijn en is de eredivisie in de greep van een ongewenste nivellering?...

Van onze verslaggever Paul Onkenhout

Nog maar enkele weken geleden zei Louis van Gaal dat het Nederlandse voetbal technisch en tactisch top of the bill is.

De richtingenstrijd in het Nederlandse voetbal kreeg een vervolg toen Johan Cruijff voor de NOS-camera achteloos een geheel ander, vernietigend oordeel uitsprak. Het Nederlandse voetbal is positioneel en technisch 'vrij zwak' en tactisch niet best.

Wie heeft gelijk?

Is de eredivisie een Mickey Mouse-League geworden, een niet onaantrekkelijke surrogaat-competitie die met hoge snelheid steeds meer terrein verliest op de grote voetballanden?

Eerst de mogelijke beweegredenen van de heren Van Gaal en Cruijff maar eens expliceren.

Van Gaal zou er van kunnen worden beschuldigd dat hij de zaken mooier voorstelt dan ze zijn. In tegenstelling tot Cruijff zit hij nog middenin het voetbal. Pessimisme is niet wat van een bondscoach wordt verwacht.

Aan de andere kant is het een veeg teken dat hij zoveel moeite heeft gedaan het Masterplan bij de KNVB van de grond te krijgen. Kennelijk heeft het nationale voetbal ook volgens Van Gaal een impuls nodig.

Cruijff wordt niet geremd door persoonlijke belangen - hoewel rancune altijd een van zijn drijfveren is geweest. Bovendien is het de vraag hoe intensief hij de nationale competitie nog volgt.

Wie zich, zoals Cruijff waarschijnlijk doet, louter baseert op de wedstrijden van Nederlandse clubs in de Europese toernooien, is geneigd tot een negatief oordeel. Het zijn niet eens zozeer de nederlagen die tot pessimisme dwingen, meer de manier waarop wedstrijden worden verloren.

Vooral de traditionele topdrie worstelt, omdat de begroting voor een deel is gebaseerd op de inkomsten uit de Europese toernooien. Deelname aan de Champions League is geen pleziertje, maar bittere noodzaak voor clubs die in Europa de aandacht willen trekken.

Nou, dat laatste is gebeurd, zij het anders dan gehoopt.

Feyenoord en PSV die er twee seizoenen op rij niet in slagen zich te plaatsen voor (het tweede deel van) de Champions League, niemand kijkt er nog van op.

Ajax dat in de UEFA Cup wordt uitgeschakeld door clubs zonder enig aanzien, Lausanne Sports en FC Kopenhagen, niemand die er door wordt verrast. In Europa speelt Nederland tegenwoordig de derde, in plaats van de tweede viool. Zelfs incidenteel worden successen niet meer geboekt.

Niet voor niets is Nederland op de ranglijst die de UEFA opmaakt van de prestaties van de clubs in Europa, gezakt naar de zevende plaats. De geslaagde inhaalpoging van Griekenland betekent dat Nederland een plaats in de Champions League moet inleveren.

In 2003 wordt alleen de kampioen nog rechtstreeks toegelaten tot het hoofdtoernooi. De nummer twee moet een voorronde spelen. Het is een veeg teken voor een voetbalnatie in verval.

In Nederland voert Mickey Mouse het hoogste woord. De Graafschap - Ajax, Sparta - PSV, NAC - Feyenoord, staaltjes van onbekwaamheid rollen over het scherm. Kolderiek is het zeker, een Nederlandse competitiewedstrijd, maar wie verlangt naar een gepassioneerde strijd om de winst op het scherpst van de snede, met meedogenloze verdedigers en nietsontziende aanvallers, komt niet aan zijn trekken.

Het Nederlandse voetbal is niet onaantrekkelijk, als kijkspel, maar de tekortkomingen beginnen de sterke punten steeds meer te overheersen. Een vaag begrip als 'mentale weerbaarheid' wordt te pas en te onpas gebruikt om het verval te verklaren, om maar niet te hoeven erkennen dat het veel meer een gebrek aan talent is dat het voetbal parten speelt.

Waar je ook kijkt, overal bedriegt de schijn. Nagenoeg alle stadions van de clubs in de eredivisie zijn nieuw of gerenoveerd. Vorig seizoen werd een toeschouwersrecord geboekt en zelfs de onbeduidendste wedstrijd in de eredivisie wordt door de NOS in een langdurige samenvatting uitgezonden.

Wie niet beter zou weten, denkt dat het nationale voetbal groeit en bloeit - totdat PSV een uitwedstrijd tegen Galatasaray speelt of Ajax, de koploper van de Nederlandse competitie, het opneemt tegen een Deense ploeg die in Europa nog nooit iets heeft gepresteerd. Dan springen de tekortkomingen ook meteen genadeloos in het oog.

In Nederland zijn het, door de jaren heen, altijd Ajax, Feyenoord en PSV geweest, in die volgorde, die het voetbal hebben gekruid. Die clubs hebben ook de meeste pretenties, het meeste geld en de grootste achterban.

Nederlagen van de clubs uit de topdrie, zoals dit weekeinde, horen uitzonderingen te zijn, geen illustraties van een te ver doorgevoerde nivellering.

Nederland is het Denemarken van Europa geworden, in plaats van Denemarken zelf dat er tenminste wél in slaagde zich te plaatsen voor de eindronde van het wereldkampioenschap. De beste spelers hebben elders emplooi gevonden. De schaarse talenten in de Nederlandse competitie (Hofland, Van Bommel, Van der Vaart) zullen dat voorbeeld op relatief zeer jonge leeftijd gaan volgen.

Wat overblijft is een goed bekeken, onvoorspelbare voetbalcompetitie waarin de middelmaat regeert, een mythe die koste wat het kost in stand wordt gehouden. De schijn van kwaliteit wordt angstvallig opgehouden door trainers die niet willen erkennen dat de opleidingen schromelijk tekort schieten.

Natuurlijk heeft Johan Cruijff gelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden