MH17-tribunaal 'juridisch en politiek zeer complex'

Een internationaal tribunaal, gesteund door de VN-Veiligheidsraad, is volgens bronnen rond de Nederlandse regering de beste optie om de daders die verantwoordelijk zijn voor het neerhalen van vlucht MH17 te berechten. Experts zien er niet veel heil in, het valt of staat met de medewerking van Rusland.

Onderzoekers op de plek waar de MH17 neerkwam. Beeld reuters

Volgens de anonieme bronnen aan Reuters zou de oprichting van een internationaal tribunaal de voorkeur genieten vanwege 'de juridische en politieke complexiteit van de zaak'. Het tribunaal zou bij voorkeur in Nederland gevestigd moeten worden.

Rusland is lid van de Veiligheidsraad. In die hoedanigheid zou het een internationaal tribunaal inzake de MH17-ramp kunnen blokkeren, maar dan zou het wel kleur moeten bekennen. Kort na de ramp steunde Rusland nog een resolutie van de Veiligheidsraad die opriep tot een grondig onderzoek en berechting van de daders.

Bij een strafrechtelijke vervolging speelt ook de vraag of Rusland bereid is de mogelijke verdachten uit te leveren aan het land waar de berechting plaatsvindt. 'Een internationaal tribunaal kan een manier zijn om meer druk uit te oefenen', veronderstelt Willem van Genugten, hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit van Tilburg.

Vertraging

Maar hij ziet ook nadelen, zoals een vertraging van het proces. Volgens hem kan een eventuele vervolging van de daders ook prima en sneller plaatsvinden door de rechtbank in Den Haag, die mede gespecialiseerd is in internationaal strafrecht. 'Een internationaal tribunaal zou uitgaan van de aanname dat Nederland te veel partij is in dit proces', aldus Van Genugten. 'Maar daarmee wordt de onafhankelijkheid van de Nederlandse rechterlijke macht onderschat.'

Wat ook een rol kan spelen, is het strafrecht waaronder de mogelijke daders worden berecht. Bij een internationaal tribunaal kan een mix van internationaal en nationaal recht (bijvoorbeeld van de meest getroffen landen Nederland, Maleisië en Australië) worden toegepast. 'Ook dat kan een reden zijn om hiervoor te kiezen', aldus Van Genugten.

Advocaat Geert-Jan Knoops, hoogleraar politiek van het internationaal recht aan de Universiteit van Amsterdam, verwacht weinig heil van zo'n internationaal tribunaal. 'Mocht het onderzoek opleveren dat het om verdachten van Russische afkomst gaat, dan voorzie ik het juridisch probleem dat Rusland niet aan een dergelijk tribunaal zal meewerken en de rechtszaal 'leeg' zal blijven', aldus Knoops. 'Dan ontstaat er een situatie zoals bij het Libanon-tribunaal, zonder verdachten in de zaal.' Hij beschouwt het model van een internationaal tribunaal eveneens als 'juridisch en politiek zeer complex'.

BUK-raket

Het vliegtuig van Malaysia Airlines werd ruim elf maanden geleden neergeschoten boven oost-Oekraïne, dat beheerst wordt door pro-Russische separatisten. Hoewel de precieze oorzaak nog wordt onderzocht door de Onderzoeksraad voor Veiligheid, zijn er aanwijzingen dat het toestel door de rebellen is neergehaald met een BUK-raket die afkomstig was uit Rusland. Bij de ramp kwamen alle 298 inzittenden om het leven, onder wie 196 Nederlanders.

De kans dat de schuldigen nog worden gevonden, is overigens niet groot. In maart deed het Openbaar Ministerie, dat het strafrechtelijke onderzoek leidt, nog een oproep aan mogelijke getuigen van 'het transport, de bemanning en het afvuren van een BUK-raketsysteem in de regio Donbass in Oost-Oekraïne in de dagen voor en na de crash'.

De Libische daders van de aanslag op het Pan Am-vliegtuig boven het Schotse plaatsje Lockerbie in 1988 werden na veel getouwtrek uiteindelijk twaalf jaar later in Nederland berecht. Dat gebeurde in kamp Zeist, door een Schotse rechtbank. In januari 2001 werd één verdachte tot levenslang veroordeeld, de andere verdachte werd vrijgesproken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden