ANALYSE

MH17-families dupe van machtsspel

De daders die vlucht MH17 neerhaalden komen niet voor een VN-tribunaal. Dat heeft Moskou met een veto verhinderd. Het verzwaart Nederlands taak: gerechtigheid te doen geschieden.

Als enige stemt de Russische VN-ambassadeur Tsjoerkin (links) in de Veiligheidsraad tegen het instellen van een speciaal MH17-tribunaal.Beeld EPA

Iets meer dan een jaar na de ramp met de MH17 heeft Rusland in de Veiligheidsraad de oprichting getorpedeerd van een speciaal VN-tribunaal dat de daders moet berechten. Het veto werd verwacht, maar is daarom niet minder schrijnend voor de nabestaanden. Zij willen genoegdoening, maar in het snoeihete New York was de macht woensdag sterker dan het recht.

Na de stemming noemde de Nederlandse minister Koenders, vertegenwoordiger van het hardst getroffen land, de Russische blokkade van het tribunaal 'onbegrijpelijk', omdat alle Russische kritiekpunten volgens hem waren weerlegd. Hij sprak van 'obstructie', refereerde aan de wonden geslagen bij de families, was helder maar bleef verder vrij diplomatiek.

Een nieuwe, trieste dimensie

Op 17 juli vorig jaar werd vlucht MH17 van Malaysia Airlines in het ­Oekraïense luchtruim neergehaald door een raket. Er vielen 298 doden, onder wie 193 Nederlanders. Ze kwamen om als gevolg van een oorlog waarmee ze niets te maken hadden. Slachtoffers van een wreed toeval. Of dat nog niet pijn genoeg doet, zijn de nabestaanden en hun gevoelens nu in de nasleep van de tragedie een speelbal geworden in een cynisch machtsspel van de Russen. Zij hebben een nieuwe, trieste dimensie toegevoegd aan het bloedbad, zei ­Julie Bish­op, de minister van Buitenlandse Zaken van Australië, een ander land met veel landgenoten aan boord.

Rusland ging vorig jaar akkoord met Veiligheidsraadresolutie 2166, waarin wordt opgeroepen tot berechting van de daders. Met dit als vertrekpunt gingen Nederland, Maleisië, ­Oekraïne, België en Australië - de vijf meest betrokken landen - aan de slag.

Ze kwamen vanaf half juni dit jaar bijeen om een concreet voorstel uit te werken voor een speciale rechtbank, naar het model van het succesvolle Joegoslavië-Tribunaal. Teams van juristen en diplomaten werkten er dag en nacht aan op de Maleisische missie bij de Verenigde Naties in New York. De ontwerpresolutie moest juridisch goed in elkaar steken en diplomatiek haalbaar zijn. Snel werd duidelijk dat er veel steun voor was in de Veiligheidsraad. Maar niet bij Rusland.

Lange lijst klachten

Het kwam met een eigen ontwerpresolutie, waarin het herhaalde dat de daders moeten worden berecht. Maar de Russen zeiden niet hoe dat dan moet worden gedaan. Het enige wat ze zeiden, was dat ze tegen een tribunaal waren en wilden wachten op de uitkomsten van de onderzoeken die lopen naar de toedracht van de ramp en de schuldigen.

De Russen stonden vooral op de rem, was steeds het gevoel in New York. De theorie is dat zij bang zijn voor een scenario waarbij een onafhankelijk en effectief VN-tribunaal aantoont dat de daders een band met Rusland hebben. De Russische ambassadeur Vitali Tsjoerkin beschuldigde de opstellers van de ontwerp­resolutie na de stemming van partijdigheid en politieke bijbedoelingen. Hij kwam met een lange lijst aan klachten, die aan geloofwaardigheid verloor naarmate ze langer werd.

Koortsachtig overleg

Woensdag werd nog de hele dag koortsachtig diplomatiek overleg gevoerd in New York en de hoofdsteden. Premier Rutte belde met de Russische president Poetin in een uiterste poging diens steun voor het tribunaal te krijgen. Deze liet zich niet vermurwen.

Bij de stemming bleek dat Rusland tamelijk geïsoleerd staat. Het was de enige tegenstemmer. Elf leden van de V-raad stemden voor het tribunaal. Er waren drie onthoudingen.

Het is het tweede Russische veto in een maand tijd. Het land maakt steeds vaker gebruik van zijn hindermacht. Ditmaal ten koste van de mensen die geliefden hebben verloren bij de MH17-ramp. Dat hadden wij allemaal kunnen zijn, allemaal hadden we familie en vrienden aan boord van het vliegtuig kunnen hebben, zei de Amerikaanse VN-ambassadeur ­Samantha Power, twee stoelen verwijderd van Tsjoerkin.

Ministers Koenders herhaalde de belofte van de Nederlandse regering niet te zullen rusten voor het recht heeft gezegevierd. Zij zal nu andere opties onderzoeken, maar die gaan minder ver dan het VN-tribunaal dat woensdag door Rusland werd geblokkeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden