Analyse

Mexico staat met zijn rug tegen de muur

Het dilemma van de Mexicaanse president Peña Nieto: komt hij Trump tegemoet, dan verliezen burgers het vertrouwen in hem. Doet hij dat niet, dan verliezen ze hun baan.

Op de grens van Mexico en de VS, nabij Ciudad Juárez, wordt aan de muur gewerkt. Beeld AFP
Op de grens van Mexico en de VS, nabij Ciudad Juárez, wordt aan de muur gewerkt.Beeld AFP

De Mexicaanse president Enrique Peña Nieto is volledig in de hoek gedreven door Donald Trump. De Amerikaanse president slaat een ongekend vijandige toon aan tegen de zuiderburen en zet daarmee een kwart eeuw intensieve samenwerking op het spel. De Mexicanen eisen harde woorden van Peña Nieto, maar die durft nauwelijks op te staan tegen de machtige pestkop.

In zijn eerste week als bewoner van het Witte Huis, liet Trump er geen twijfel over bestaan: de relatie tussen de VS en Mexico slaat een geheel nieuwe weg in. Hij tekende een decreet om een grensmuur te bouwen, en noemde de muur tussen aartsvijanden Israël en Palestina als lichtend voorbeeld. Hij dreigde verder 20 procent belasting te heffen op in Mexico vervaardigde producten, en gaat massaal ongedocumenteerde migranten uitzetten.

Ondanks Trumps spervuur aan beledigingen, wringt Peña Nieto zich in allerlei bochten om het diplomatiek op te lossen. Hij benoemde de Trump goedgezinde Luis Videgaray tot minister van Buitenlandse Zaken, en sprak af om op 31 januari in Washington te komen praten over de toekomst van vrijhandelsverdrag Nafta, tussen de VS, Canada en Mexico. Peña Nieto had zijn morrende bevolking beloofd dit met opgeheven hoofd te zullen doen.

Vernedering

Maar nadat Trump woensdag het decreet voor de grensmuur had getekend, voerden Peña Nieto en zijn adviseurs verhit discussie over de vraag of ze het bezoek moesten annuleren. Trump was hun voor: 'Als ze niet voor de muur gaan betalen, kunnen we het bezoek beter afblazen', twitterde hij donderdagochtend. Peña Nieto, die herhaaldelijk heeft gezegd niet voor de kosten van de muur te zullen opdraaien, zegde de reis af. Maar wat een waardig besluit had moeten zijn, voelde als een vernedering.

De relatie tussen beide landen is altijd problematisch geweest. In 1846 vielen de Amerikanen Mexico binnen en in de tweejarige oorlog die daarop volgde, verloor Mexico de helft van zijn grondgebied. De Mexicanen betreuren de Amerikaanse invasie nog altijd in hun volkslied en hebben een dubbel gevoel bij de Amerikanen. Ze hekelen hun arrogantie en dominantie, maar dromen tegelijkertijd van een leven 'aan de andere kant'.

In 1994 tekenden Canada, Mexico en de VS hun vrijhandelsverdrag en de banden werden op alle vlakken aangehaald. Mexico is economisch afhankelijk geworden van de VS, 80 procent van de export gaat naar de noorderburen. De Mexicanen dansen ondertussen naar het Amerikaanse pijpen door migranten aan de Mexicaanse zuidgrens tegen te houden en oorlog te voeren tegen de kartels die de Amerikaanse markt van drugs voorzien.

Verloren

Peña Nieto bevindt zich in een moeilijke positie. Harde taal richting Trump kan desastreuze gevolgen hebben voor de economie, maar de druk vanuit de bevolking is groot. Want met de komst van Trump zijn de altijd sluimerende anti-Amerikaanse sentimenten klaarwakker geschud. 'We gooien McDonald's, Starbucks en Burger King het land uit', klinkt het op Twitter.

Peña Nieto klopte aan bij de Canadese premier Justin Trudeau, om samen op te trekken in de Nafta-onderhandelingen. Maar Trudeau liet hem in de kou staan. Ook uit de rest van de regio blijft het angstvallig stil. Peña Nieto staat alleen en met zijn rug tegen de muur.

De Mexicaanse president Enrique Peña Nieto en president Donald Trump, tijdens een bezoek van laatstgenoemde aan Mexico City. Beeld ap
De Mexicaanse president Enrique Peña Nieto en president Donald Trump, tijdens een bezoek van laatstgenoemde aan Mexico City.Beeld ap

De grote winnaar is Andrés Manuel López Obrador. De linkse politicus was altijd al een fel criticus van Nafta en pleit ervoor de neoliberale hervormingen terug te draaien. Hij wil een aanklacht indienen tegen Trump bij het VN-tribunaal, wegens mensenrechtenschendingen. López, die twee keer eerder een gooi deed naar het presidentschap, schiet omhoog in de peilingen voor de verkiezingen van 2018.

'Arm Mexico. Zo ver van God, zo dicht bij de Verenigde Staten', aldus de uitspraak van de 19de-eeuwse Mexicaanse intellectueel Nemesio García. Zijn uitspraak heeft in het Trump-tijdperk nieuwe betekenis gekregen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden