Nieuws

Mexico laat duizenden gemartelde en niet-veroordeelde gevangenen vrij

Mexico gaat enkele duizenden gevangen vrijlaten die al jaren vastzitten zonder te zijn veroordeeld, of die in de gevangenis zijn gemarteld. Dit maakte de Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador donderdag bekend in zijn dagelijkse persconferentie. Ruim 40 procent van de Mexicaanse gevangenen zit vast in afwachting van een veroordeling.

Een demonstratie bij een overvolle gevangenis in Mexico City. Beeld Barcroft Media via Getty Images
Een demonstratie bij een overvolle gevangenis in Mexico City.Beeld Barcroft Media via Getty Images

Volgens de Mexicaanse president zijn er vier type gevangenen in het federale penitentiaire systeem die kans hebben om per half september vrij te komen. Het betreft gevangenen ouder dan 75 jaar, die geen grote misdrijven hebben gepleegd, kleine criminelen boven de 65 die chronisch ziek zijn, mensen die meer dan 10 jaar vastzitten voor een klein vergrijp en nog niet zijn veroordeeld, en alle federale gevangenen die in de gevangenis zijn gemarteld.

Mexico telt momenteel ruim 220 duizend gevangenen, van wie 43 procent – zo’n 95 duizend mensen – in preventieve hechtenis zit en nog wacht op een uitspraak van de rechter. Het decreet van president López Obrador betekent slechts voor een klein deel van de inwoners van Mexico’s overvolle gevangenissen goed nieuws. De president kan enkel ingrijpen in het federale gevangenissysteem. Hij heeft geen zeggenschap over de rechters en de gevangenissen van de deelstaten, waarin zeker vier op de vijf gevangenen zich bevinden.

Van de 95 duizend gevangenen zonder veroordeling wachten er 12 duizend op een uitspraak van een federale rechter. Zij komen in aanmerking voor vrijlating als zij al meer dan tien jaar vastzitten. Ook oudere gevangenen en martelslachtoffers onder deze groep kunnen vrijkomen. De president maakte in zijn persconferentie niet bekend om hoeveel personen het precies gaat. Het decreet wordt volgende week verder toegelicht, zei hij.

Politieke sneer

De maatregel zal zodoende Mexico’s overbelaste gevangenissysteem slechts een beetje verlichten. Deels is het besluit symbolisch, een politieke sneer naar de deelstaatgouverneurs die in veel gevallen niet tot López Obradors politieke partij Morena behoren. ‘Ik hoop dat de deelstaten meeluisteren en notities maken’, zei hij. Als geld een probleem was, dan moeten de deelstaten maar snijden in ‘de salarissen van de top’, stelde de links-populistische president.

López Obrador werd in 2018 gekozen met een programma dat een eerlijker Mexico beloofde voor de miljoenen mensen aan de onderkant. Voor het eerst in bijna een eeuw tijd brak hij met een nieuwe partij door de hegemonie van machtspartijen PRI en PAN. De president grijpt sinds zijn aantreden in 2019 elke gelegenheid aan om het verschil tussen hem en zijn voorgangers te benadrukken.

Zo kent het ministerie van Binnenlandse Zaken, waaronder de federale justitie valt, een ‘vreselijke geschiedenis’, zei hij. Mexico is meermaals beticht door mensenrechtenorganisaties van het martelen van gevangenen. Die tijd is voorbij, stelde de president. ‘Voortaan staat Binnenlandse Zaken voor mensenrechten en gerechtigheid. Niemand verdient te worden gemarteld.’ Het feit dat mensen tien jaar vastzitten zonder oordeel, was volgens hem ook te danken aan een falend rechtssysteem dat hij van zijn voorgangers had geërfd.

Tegelijkertijd groeide onder zijn eerste jaren als president het aantal gevangenen aanzienlijk, ook in federale gevangenissen. Aan het eind van pandemiejaar 2020 kampte 40 procent van de gevangenissen met een tekort aan cellen: er waren ruim 13 duizend gevangenen bijgekomen.

De stap van López Obrador is niet zonder politieke risico’s. Hij heeft eveneens gerechtigheid beloofd voor nabestaanden van enkele prominente slachtpartijen, onder andere de moord op 43 studenten in deelstaat Guerrero in 2014. Enkele verdachten in deze zaak beweren te zijn gemarteld en zouden onder het presidentiële decreet mogelijk in aanmerking komen voor vrijlating.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden