Metro moet in het gareel

De Nederlandse Metro is de enige van de 21 andere Metro-kranten die verlies lijdt. Daarom kwam Sakari Pitkänen, hoofdredacteur van de eerste Metro - in Zweden -, naar Amsterdam om orde op zaken te stellen....

EVEN leek de gratis krant Metro een dijk van een primeur te hebben. Het blad zou de eerste Nederlandse krant zijn met een hoofdredacteur die geen Nederlands spreekt of verstaat. Maar Sakari Pitkänen (46) moet het nieuws nuanceren: 'Ik ben niet de hoofdredacteur. Ik ben alleen maar een consultant om de nieuwe lay-out in te voeren. Maar inderdaad, als we niet snel iemand vinden, is het mogelijk dat ik meer taken krijg.'

De verwarring rond Pitkänen lijkt groot bij Metro. Zowel de telefoniste als sommige redacteuren reageren op de vraag naar Pitkänen met een verwonderd 'Wie?' Anderen weten niet beter dan dat hij de hoofdredacteur is. Kennelijk heeft de kleine Zweed die titel niet, maar deelt hij wel de lakens uit. Sinds 1995 is hij hoofdredacteur van de eerste Metro, die in Stockholm, en is hij ook nauw betrokken geweest bij de lancering van de meeste andere 21 edities in de hele wereld.

Dat met de komst van Pitkänen op de Nederlandse redactie de pleuris zou zijn uitgebroken, is niet vol te houden. De onmin heerst er al sinds december 2000, toen de Londense hoofddirectie van Metro International harde eisen aan de Nederlandse redactie begon te stellen. Er moesten in Nederland meer artikelen uit Londen worden geaccepteerd, de redactie moest inkrimpen en moest commerciëler opereren. En vooral niet zo eigenwijs zijn.

Sindsdien woedt er een harde strijd tussen de Nederlandse redactie en de internationale directie. De eerste hoofdredacteur van Metro Nederland, Jelle Leenes, slaagde er in maart vorig jaar in een redactiestatuut af te dwingen, maar stapte zelf op: 'Er was toch geen redden meer aan.' In november werd een staking nog maar net afgewend, maar vorige week viel er opnieuw een slachtoffer: hoofdredacteur ad interim Egbert-Jan Riethof stapte op. De redactie onderbrak uit woede en solidariteit voor twee uur het werk. Deze week nam Robert Slagt, voorzitter van de redactieraad, ook ontslag, al heeft hij nog geen nieuwe baan: 'Ik zie het hier niet meer zitten.'

Wat Pitkänens functie ook moge zijn, zijn missie is helder: een nieuwe lay-out doorvoeren. De opvallenste veranderingen betreffen het fotobeleid. 'Elke dag vijf portretten op de voorpagina, liefst van vrouwen, en altijd blij kijkend', zegt een redacteur (zijn stem verraadt afgrijzen, maar toch staan er ook op de huidige voorpagina's al dagelijks twee glimlachende portretten). Twee keer per week moet er een portretje op de voorpagina komen van een Metro-lezer elders op de wereld, om het gevoel van 'één grote internationale Metro-familie' te versterken.

Ook de 'gewone' nieuwsfoto's moeten blijer worden. Sterker nog: de redactie vreest dat de complete fotoredactie wordt afgeschaft. Er komt meer aandacht voor entertainment, fun en misdaad, en er wordt geknabbeld aan het troetelkind van de redactie: de feature, nu elke dag twee pagina's groot in het hart van de krant.

De stemming op de redactie varieert van sufgebeukt tot woedend. Een woordvoerder van de redactieraad zegt dat de onvrede niet eens zozeer betrekking heeft op die concrete plannen, maar vooral op de dwang die de concerndirectie uitoefent. 'We hebben nu een redactiestatuut, en daar staat in dat over dit soort zaken moet worden overlegd. Maar wat wij ook zeggen, het wordt niet serieus genomen. Ze hebben een heilig geloof in het product dat ze in Zweden hebben ontwikkeld. Alles moet zoals in Zweden.'

Pitkänen wil niet al te veel uitweiden over de aanstaande veranderingen. 'Ik denk dat de lezers van de structurele veranderingen niet eens veel zullen merken.' Maar inderdaad: er moet meer meer aandacht komen voor entertainment, en bovendien wil hij er een aparte pagina voor. Onlangs was er het nieuws dat Mariah Carey had gebroken met haar platenlabel. 'Dat was een van de duurste platencontracten ooit. Daar hadden we maar een heel klein berichtje van. Volgens mij komt dat door de snobistische onderschatting van de nieuwswaarde van entertainment. Ik denk dat dat contract van Carey de topstory van de entertainmentpagina had moeten zijn.'

Dat er meer misdaad in de krant moet, ontkent hij niet. 'Sinds ik in Amsterdam ben, weet ik dat er in twee steden in de wereld fietsen worden gestolen: Stockholm en Amsterdam. Daar wil ik dan een verhaal over lezen, want dat raakt de lezers.' Hij wil niet elke dag de lotgevallen van de familie van het vermoorde meisje Rowena in de krant. 'Dat interesseert de mensen al gauw niet meer.'

De missie van Metro blijft onveranderd: 'Nieuwssamenvatting, dat is onze mantra.' Maar ook de vaste column en het grote verhaal midden in de krant blijven 'part of the concept'.

- Is het dan geen doel om de redactie verder in te krimpen?

'Nee. We hebben een overeenkomst gesloten over de omvang van de redactie.'

- Maar die loopt slechts tot mei. Wat gebeurt er daarna?

'Dat weet ik niet. Ik hoop dat ik dan weer in Stockholm zit. Natuurlijk wil Metro een zo hoog mogelijke kwaliteit bereiken met zo weinig mogelijk mensen, dat spreekt voor zich. Maar het moet wel een kwaliteits-Metro zijn. De redacties van de Metro-edities variëren van twaalf tot vijftien mensen. Inderdaad, dan zit de Nederlandse redactie aan de hoge kant.'

- Waarom is een uniform concept in alle 21 edities van Metro zo belangrijk?

'Het grote voordeel van Metro is juist dat we één concept kunnen toepassen in 21 kranten. Als we een nieuwe vormgeving bedenken, hoeven we die maar één keer te laten ontwikkelen en kunnen hem dan overal toepassen. Anders moeten we 21 redesigners betalen. Alle Metro-edities zijn al overgegaan op het nieuwe concept, behalve Hongarije en Nederland. Met die twee zijn we nu bezig.'

- Naar verluidt heeft elke nieuwe Metro-editie drie jaar om winstgevend te worden. Metro Nederland is in juni drie jaar oud, maar nog steeds verlieslatend. Wordt dit erop of eronder?

'Daar kan ik niets over zeggen. Ik ken die termijn niet. Daar hou ik me niet mee bezig. Ik ben geen aandeelhouder of zo, ik ben gewoon journalist. Ik ben niet eens rijk. Ik weet wel dat alle Metro-edities winstgevend zijn geworden in hun tweede jaar. Behalve die in Nederland. In die zin is dit een probleemgeval.'

- Veel redacteuren zien de veranderingen niet zitten en overwegen te vertrekken.

'Mensen die bij een krant werken, zijn daar erg bij betrokken. Dat is anders dan bij een verzekeringsmaatschappij. Ik begrijp die emoties wel, als je niet precies díe krant kunt maken die je graag wilt. Ik vind het niet leuk om die wensen te frustreren, maar dat is onvermijdelijk. Het zou kunnen dat er daardoor mensen vertrekken, maar ik denk niet dat het er zo veel zijn dat dat onze plannen doorkruist.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.