NIEUWSHarvey Weinstein

#MeToo-beweging juicht om geslaagde ‘test’: Harvey Weinstein schuldig bevonden

Het wordt algemeen gezien als een testcase in de poging invloedrijke mannen verantwoordelijk te stellen voor seksuele intimidatie op de werkvloer. En die blijkt succesvol: filmbons Harvey Weinstein is schuldig bevonden en moet in de gevangenis de strafeis afwachten.

Weinstein arriveert maandag bij de rechtbank in New York. Op de voorgrond rechts zijn advocaat Donna Rotunno.Beeld REUTERS

In de handboeien, met een politieofficier aan elke zijde. En zónder rollator. Zo verliet Harvey Weinstein maandag rond het middaguur de rechtszaal van het hooggerechtshof in Manhattan. De 67-jarige filmproducent was op weg naar de gevangenis, maar is vanwege pijn op de borst en een te hoge bloeddruk naar het Bellevue Ziekenhuis in New York gebracht. Bellevue heeft een afdeling waar gevangenen worden verzorgd.

In de rechtszaal hoorde Weinstein hoe de twaalfkoppige jury hem twee keer guilty verklaarde: schuldig aan verkrachting en aanranding. De jury sprak hem echter vrij op drie andere punten, waaronder de twee ernstigste beschuldigingen, waarop levenslang staat: dat hij een ‘seksueel roofdier’ zou zijn, en zijn misdragingen onderdeel zouden zijn van een patroon of van karakter. De filmproducent moet in de gevangenis zijn strafeis afwachten; die kan variëren van 5 tot 25 jaar.

Harvey Weinstein achter tralies. Het is de verrassende ontknoping van de eerste strafzaak tegen de Hollywood-bons wiens decennialange seksuele intimidatie jegens tientallen actrices en medewerkers van zijn productiebedrijf in 2017 aan het licht kwam – waarmee de #MeToo-beweging werd ontketend. De rechtszaak in Manhattan (in Los Angeles volgt later een tweede strafzaak) – wordt algemeen gezien als een testcase in de poging invloedrijke mannen verantwoordelijk te stellen voor seksuele intimidatie op de werkvloer.

De uitspraak wordt in dat licht gezien als een overwinning – ook al werd de zwaarste eis niet ingewilligd. Vanwege de complexiteit van de zaak en het gebrek aan bewijslast werd vooraf elke uitkomst mogelijk geacht, ook volledige vrijspraak van Weinstein. Zeker toen Donna Rotunno als Weinsteins hoofdadvocaat werd aangesteld; de strafrechtadvocate gespecialiseerd in het verdedigen van mannen die van misbruik worden beschuldigd had tot nog toe in haar vijftienjarige carrière slechts één rechtszaak verloren.

De rollator van Harvey Weinstein wordt de rechtszaal uitgerold. Weinstein ging door naar een ziekenafdeling voor gevangenen.Beeld AFP

Hoger beroep

Rotunno zei maandag teleurgesteld te zijn over de uitspraak en kondigde hoger beroep aan. ‘De strijd is niet voorbij’, stelde ze. Ook eiste ze ‘een speciale eenheid’ in de gevangenis voor Weinstein.

Tarana Burke, grondlegger van de #MeToo-beweging, bedankte in een verklaring ‘de overlevenden die moedig getuigden’ en de jury ‘die stemde om een Weinstein zonder berouw schuldig te vinden’. Ze voegde eraan toe: ‘Het heeft jaren en miljoenen stemmen gekost om tot het oordeel van vandaag te komen.’

Hoewel Weinstein door zo’n negentig vrouwen publiekelijk van seksuele intimidatie is beschuldigd, draaide de strafzaak in Manhattan om twee gevallen, die van de voormalig productieassistente Miriam Haley, die Weinstein ervan beschuldigde haar in 2006 in zijn appartement in Manhattan te hebben overweldigd en onder dwang te hebben gebeft. Daarnaast beschuldigde actrice Jessica Mann Weinstein ervan haar in 2013 in een hotelkamer in Manhattan te hebben verkracht. Probleem bij beide zaken: er was geen tastbaar bewijs, er was geen aangifte gedaan bij de politie.

De verdediging van Weinstein, onder leiding van pitbull-advocate Donna Rotunno, hoefde daarom slechts de geloofwaardigheid van de vermeende slachtoffers in twijfel te trekken. In hun agressieve kruisverhoren van Haley en Mann, die soms zes uur duurden, wezen de advocaten voortdurend op bewijzen dat de twee vrouwen ook na de verkrachting en de aanranding nog een relatie met Weinstein hadden gehad: ze stuurden vriendschappelijke mailtjes, zagen de filmproducent nog regelmatig en hadden zelfs vrijwillige seks met hem. Er was, zo trachtten Weinsteins advocaten de jury te doen geloven, altijd sprake van seks met instemming, in ruil voor werk in de filmindustrie.

Geen ‘roofzuchtig seksueel gedrag’

De openbaar aanklagers hebben de jury er echter kennelijk van kunnen overtuigen dat het onderhouden van contact met de dader vaker voorkomt bij vrouwen die zijn misbruikt. Zeker als ze (professioneel) afhankelijk zijn van degene die hen heeft belaagd. De jury, bestaande uit zeven mannen en vijf vrouwen, achtte Weinstein schuldig aan de aanranding van Miriam Haley (in juridische termen: misdadige seksuele handeling in de eerste graad) en aan verkrachting in de derde graad van Jessica Mann.

De jury sprak Weinstein echter vrij van de twee zwaarste beschuldigingen, namelijk ‘roofzuchtig seksueel gedrag’. Om dat aan te tonen werden naast Haley en Mann nog vier andere vrouwen in de rechtszaak gehoord. Hun zaken waren weliswaar volgens de New Yorkse wet verjaard, maar zij mochten van de rechter getuigen om een mogelijk patroon van seksueel overschrijdend gedrag aan te tonen. Belangrijkste getuige was de actrice Annabella Sciorra, die Weinstein ervan heeft beschuldigd in 1993 of 1994 haar appartement te zijn binnengedrongen en haar daar te hebben verkracht. Sciorra werd als de standvastigste getuige in het Weinstein proces beschouwd.

Zo wees het Openbaar Ministerie op het bestaan van een mailtje van Weinstein waarin hij een medewerker instrueert hoe te handelen bij vragen van journalisten over Sciorra: ‘We gaan zeggen dat het met instemming was, of we ontkennen het.’

Toch heeft de jury unaniem geoordeeld een seksueel patroon op basis van de getuigenissen van Haley, Mann en Sciorra niet aannemelijk te vinden. Daarmee ontloopt Weinstein een levenslange gevangenisstraf. Hem staat nog wel een rechtszaak in Los Angeles te wachten, waar hem verkrachting en aanranding ten laste worden gelegd. In die strafzaak kan Weinstein maximaal 28 jaar gevangenisstraf krijgen.

Lees verder over Weinstein en de #MeToo-beweging

Wie is strafrechtadvocaat Donna Rotunno, die met succes tientallen mannen die verdacht werden van seksueel misbruik verdedigde, maar Harvey Weinstein niet uit de gevangenis wist te houden? Lees hier ons profiel.

Van ontslag tot de hoogste journalistieke prijs: journalist Ronan Farrow zette alles op alles om Weinstein ten val te brengen. Vandaag komt zijn boek Catch and Kill uit. De Volkskrant sprak hem erover in New York. ‘We hebben u nagetrokken. Ik vertrouw mensen niet, dat is een van de dingen die mij tot een sceptische jurist en een sceptische verslaggever maken.’

Journalisten Jodi Kantor en Megan Twohey ontmaskerden Harvey Weinstein, waarmee zij de #MeToo-beweging ontketenden. Nu delen ze met iedereen hoe zij dat voor elkaar kregen. Lees hier ons interview met Kantor. ‘We zijn opgelucht dat we onze geheimen nu met iedereen kunnen delen.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden