Metaalresten uit crematoria hergebruikt in industrie

Na de crematie blijven kunstheupen, rugimplantaten en trouwringen in de oven achter. Ze worden gerecycled in de auto- en vliegtuigindustrie.

Genesis 3:19 kan wel mooi beweren dat gij stof zijt en tot stof zult wederkeren, bij sommige bestanddelen van het lichaam ligt dat toch iets ingewikkelder, weten ze in crematoria. Kunstheupen, botschroeven en rugimplantaten vergaan niet bij een crematie. Ook gouden tanden, trouwringen en horloges overleven de ovens.


Weinig mensen weten dat dergelijke resten in Nederland gerecycled worden, bijvoorbeeld tot metaal in auto's, vliegtuigen en windmolens. De 72 Nederlandse crematoria verzamelen de metalen overblijfselen in groene kliko's. Die worden een keer per jaar opgehaald door OrthoMetals, een familiebedrijf uit het Drentse Zuidwolde dat inmiddels in bijna twintig landen actief is: van Polen en Amerika tot IJsland en Australië.


De meeste orthopedische materialen zijn metalen met hoge smeltpunten: titanium, kobalt, chroom, palladium. 'Die vind je over duizenden jaren nog terug, ze vergaan niet', zegt Ruud Verberne (61), eigenaar van OrthoMetals. Maar ook de juwelen of muntstukken die af en toe mee de oven ingaan, doorstaan de hitte. 'Een trouwring zal er wel zwartgeblakerd uitkomen en niet direct meer als sieraad te herkennen zijn. De munten die bij opa in de zak zijn blijven zitten, komen we ook tegen. Je kunt alleen niet meer zien of het ponden of euro's waren.'


Ongewone zaken

Behalve kunstheupen en rugplaten komt Verberne ook veel bouten, schroeven en handvaten uit de grafkisten tegen. Maar ook ongewonere zaken, zoals de stalen neuzen van een man die in zijn werkschoenen was gecremeerd. Of kirpans, de kromme messen die tot de vijf symbolen van de Sikhs behoren.


OrthoMetals sorteert de metalen en verkoopt ze aan smelterijen. Die verkopen de metalen door aan de auto- en vliegtuigindustrie. OrthoMetals heeft een jaaromzet van 4 miljoen euro, zegt Verberne. Daarvan gaat driekwart terug naar de crematoria wereldwijd, die het geld doneren aan goede doelen. In 2010 haalde de Landelijke Vereniging van Crematoria zo 350 duizend euro op.


OrthoMetals werkt nu samen met bijna vijfhonderd crematoria. En dat voor een bedrijf met zes werknemers: Verberne, medeoprichter Jan Gabriëls en kinderen van beider families.


Mogen crematoria zo maar geld verdienen aan de resten van overledenen? Ja, dat mag, zegt jurist Willem van der Putten, adviseur op het gebied van lijkbezorgingsrecht. En nee, daar hoeft vooraf geen toestemming voor te worden gevraagd. De metalen die achterblijven zijn res nullius, oftewel niemands eigendom, zoals ook een plastic bekertje res nullius is op het moment dat het in de afvalbak ligt. 'Als je iemand laat cremeren en de sieraden laat zitten, doe je er automatisch afstand van.'


Bezwaar maken kan. Maar het aantal bezwaarden is miniem, zegt Verberne. 'Incidenteel horen we dingen als: mijn oma had zo'n goed leven van die kunstheup, mag ik hem terug?' Van der Putten herinnert zich een telefoontje van het DELA-hoofdkantoor, jaren geleden, met de vraag wat ze aan moesten met het verzoek van nabestaanden om de staalplaat uit de overledene te halen. 'Ze dachten: die plaat kunnen we verkopen.'


Is recycling ook iets voor begraafplaatsen? Dat ligt wat moeilijker, zegt Verberne. 'Geruimde lijken gaan in Nederland in een knekelput. De botresten zitten dan nog om de implantaten heen. Daar moeten we maar niet aan beginnen.' In Frankrijk worden overledenen na het ruimen van hun graf alsnog gecremeerd, zegt Verberne. Zo kunnen de Franse kunstknieën alsnog een tweede leven krijgen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden