Met zijn volle gewicht in de strijd

Hij is aangesteld om in Frankrijk zoveel mogelijk banen te behouden. Een hondsmoeilijke opdracht die de minister eigenzinnig vervult, maar met overgave.

Als een engel der wrake trekt Arnaud Montebourg (49) door het land. Overal waar een ondernemer zijn bedrijf wil sluiten of mensen ontslaat, heft hij zijn hand en zegt: halt, in naam van de regering. Waarna zijn team in actie komt om te becijferen of redding mogelijk is.


Montebourg is ministre du redressement productif - minister van herstel van productie. Zijn baan is hondsmoeilijk; de naam alleen al is een valkuil. Want wat nu als dat economisch herstel uitblijft, als Frankrijk over een jaar geen 3 maar 3,5 miljoen werklozen telt? Wat nu als alle bedrijven die hij moet redden gewoon hun poorten blijven sluiten, ondanks de dadendrang van de minister?


Een jaar geleden was Montebourg de grote verrassing van de linkse voorverkiezingen voor het presidentschap. Hij kwam als derde uit de bus, ver achter François Hollande en Martine Aubry, maar met een onverwacht grote voorsprong op Ségolène Royal. Zijn programma was ouderwets links: Montebourg presenteerde zich als de kampioen van het protectionisme. Frankrijk moest volgens hem flinke belastingen heffen op producten uit landen die zich niet aan de Europese regels voor milieubescherming en sociale voorzieningen houden. Zijn toverwoord was démondialisation. De globalisering richt volgens hem zo veel kwaad aan, dat Frankrijk daar met de rug naartoe moet gaan staan.


Zijn hoge score maakte dat Hollande niet om hem heen kon bij het formeren van zijn regering. Maar de functie die hij kreeg, was een vergiftigd cadeau. Er is een minieme mogelijkheid dat Montebourg kan uitgroeien tot de man die het land weer op de rails zette. Maar de kans is veel groter dat hij faalt en zal moeten toegeven dat de tijd dat de Fransen zich van de rest van de wereld niets hoefden aan te trekken definitief voorbij is. Dan staat hij eenzaam in de frontlinie, als een 'flac-catcher' die namens de regering alle woede van de gewone man over zich heen krijgt.


Het kan er daarbij hard aan toe gaan. Bij zijn bezoek aan Arcelor Mittal in Florange slingerden de met ontslag bedreigde arbeiders hem verwensingen naar het hoofd. Maar Montebourg zelf laat zich ook niet onbetuigd. Toen PSA, het moederbedrijf van Peugeot en Citroën, bekendmaakte achtduizend werknemers op straat te willen zetten, beschuldigde hij de familie Peugeot van leugenachtigheid en verhullende praktijken. Peugeot had het recht niet de vestiging in Aulnay te sluiten, vond Montebourg. Hij kwam met een rapport waarin de Franse autoindustrie wordt opgedragen zich toe te leggen op groene auto's, die zo min mogelijk fossiele brandstof gebruiken.


Ook de bewindslieden van Unilever struikelden over zijn oekazen. Om een einde te maken aan een sociaal conflict dat al twee jaar sleept, verordonneerde Montebourg dat Unilever theefabriek Fralib inclusief de machines en bedrijfsnaam voor 1 euro moet overdoen aan de arbeiders. Die manier van optreden bevestigde het beeld van een arrogante minister die overtuigd is van zijn eigen gelijk, maar niet gehinderd wordt door veel kennis van het bedrijfsleven.


Aan de discipline binnen de regering laat hij zich maar zeer ten dele iets gelegen liggen. Kernenergie noemde hij een industrie voor de toekomst, terwijl Hollande het belang van de nucleaire sector juist wil terugdringen. Zo stuitert Montebourg door zijn eerste maanden als minister. Hij heeft in elk geval bereikt dat hij tot de meest in het oog springende bewindspersonen behoort.


Montebourg werkt volgens de klassiek-Franse opvatting van maximale overheidsbemoeienis. De staat moet wat hem betreft haar volle gewicht in de strijd werpen om bedrijven er toe te bewegen geen ontslagen door te voeren. Het is wellicht een tactiek waarmee sluitingen op de lange baan kunnen worden geschoven. Maar of het ook een manier is om bedrijven ertoe te verleiden langdurig in Frankrijk te blijven, laat staan zich er te vestigen, valt zeer te betwijfelen.


Sluiting Hoogovens ultieme krachtmeting

De sluiting van de hoogovens van ArcelorMittal in Florange wordt de ultieme krachtmeting voor Arnaud Montebourg. De Indiase staalproducent zette de fabriek, waar ijzererts uit vooral Brazilië, Canada en Mauritanië wordt omgesmolten, al vijftien maanden geleden op non-actief. De vraag is sinds 2007 met 25 procent gedaald, zegt vice-president Henri Blaffart van Arcelor. De hoogovens in Marseille en Duinkerken kunnen de vraag gemakkelijk aan. De definitieve sluiting van Florange berooft Lotharingen van zijn laatste hoogovens. Juist dat maakt de stap van ArcelorMittal politiek zo gevoelig. Zware industrie bracht welvaart in de grensstreek met Duitsland. Als president reisde Nicolas Sarkozy naar Lotharingen en beloofde sluiting te voorkomen. Zijn opvolger Hollande zei tijdens zijn campagne alles op alles te zetten om Florange te behouden. Montebourg werd vorige week bij zijn bezoek aan de hoogovens uitgejoeld.


ArcelorMittal geeft de regering twee maanden om een bedrijf te vinden dat de hoogovens wil overnemen. Dat zal niet eenvoudig zijn. De grootste staalproducenten, in China, produceren vooral voor de binnenlandse markt. Transport vormt een groot deel van de productiekosten. Europa produceert ook zonder Florange.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden