Met zijn allen op één matras

Flevoland heeft de meeste tienermoeders van Nederland. Het ontbreekt aan goede huisvesting. Een urgentieregeling ontbreekt, en zelfs dan. Door Eileen Ros

Eileen Ros

LELYSTAD/ALMERE De Almeerse tienermoeder Jennifer (20) woonde tijdens haar zwangerschap in het tuinhuis van haar tante. Toen die verhuisde, belandde de Antilliaanse hoogzwanger in de crisisopvang van het Leger des Heils, waarnaar ze na de bevalling van haar zoon in september terugkeerde.


Jennifer, met rastahaar in een gebreide muts, praat zacht en zit met gebogen rug in een stoel in een buurtcentrum. Haar baby werd na een week weggehaald door de Raad voor de Kinderbescherming, die de situatie ongezond achtte voor het kind. Jennifer, die met haar vriend nog steeds in de daklozenopvang verblijft en inmiddels twee maanden wacht op plaatsing in een opvanghuis voor tienermoeders, probeert rustig te blijven. 'Als we kritiek geven, hebben we misschien nog minder kans ons kindje terug te zien. Ik wil de kleine vasthouden, bij me hebben. Nu weet ik niet waar hij is.'


Jonge Moederpunt

In Flevoland wonen de meeste tienermoeders van Nederland. De gemiddelde leeftijd van inwoners ligt er lager dan elders. Ook is er een relatief grote Antilliaanse gemeenschap, waar acht keer zoveel tienerzwangerschappen voorkomen dan in autochtone groepen. Dat blijkt uit het rapport Kinderen in Tel 2010, uitgevoerd door het Verweij-Jonker Instituut.


Aan de andere kant van de provincie staat een rijtje buggy's voor de deur van het Jonge Moederpunt Flevoland. Binnen rijden peuters op plastic wagentjes; moeders drinken thee. Esmeralda (21) was 18 toen ze beviel van haar eerste zoon. De half Turkse, na een relatiebreuk eind deze zomer thuisloos, woont sindsdien in bij haar broer, zijn vrouw en twee kinderen in een rijtjeshuis. Haar ouders, die wonen in een eengezinswoning in Zaandam, hebben geen plek. 'We slapen in de slaapkamer van het dochtertje van mijn broer, met z'n allen op één matras. Pas wanneer de kinderen van mijn broer naar school zijn, komen we naar beneden voor het ontbijt. Ik wil hen niet voor de voeten lopen.'


Esmeralda staat sinds kort ingeschreven bij woningbouwvereniging Centrada, waar de wachttijd oploopt tot 3,5 jaar. Jonge moeders kunnen zich pas vanaf 18 jaar inschrijven. Een urgentiestatus krijgen zij niet. Woningbouwverenigingen in Flevoland geven alleen voorrang bij een levensbedreigende situatie, waarbij ernstige mishandeling en/of bedreiging aantoonbaar is.


'Dat is nou precies het probleem', zegt jongerenwerkster Shadrian Villanueva (25). 'Er is geen urgentieregeling voor gewone jonge moeders. Ze moeten echt op straat komen te staan, flink in elkaar geslagen zijn of lopen met psychische problemen. En dan nog hebben instellingen wachtlijsten.'


De bewogen hulpverleenster, zelf moeder op haar 15de, wiegt een huilende baby heen en weer. 'Voor veel jonge moeders in Flevoland is een stabiele thuissituatie niet mogelijk', vervolgt ze met zachte stem. 'Ze hoppen van adres naar adres, waarbij kinderen en de moeder kampen met stress, schulden of betaalachterstanden. Vaak zijn moeders bang om vroegtijdig aan de bel te trekken. Ze denken dat de kinderbescherming hun kind afpakt.'


Esmeralda kijkt van haar mobiel naar haar twee spelende kinderen, Arman (3) en Serhan (2). De jongste slaapt slecht; de oudste is erg druk. Esmeralda: 'Serhan slaapt de nacht nog niet door. Het is moeilijk de kinderen een ritme aan te leren. Ze weten niet hoe lang ze ergens zullen blijven. Maar ik wil niet zeuren bij mijn broer. Ik hou me in, het is de laatste optie.'


Silvia van Tintelen (22), die 19 was toen ze beviel van dochter Ginger (2), woont weer bij haar moeder, in haar oude slaapkamer. Voor haar vriend is op de 12 vierkante meter geen plek. 'We woonden op de bovenste verdieping van het huis van mijn schoonouders. Maar die hadden constant ruzie. Ook had mijn schoonmoeder MS, waardoor ze erg moe van ons werd.'


Silvia, die haar mbo-opleiding tijdelijk stopte 'om alles op een rijtje te zetten', staat ruim twee jaar ingeschreven bij de woningbouwvereniging van Lelystad. 'Mijn vriend komt van een internaat waardoor we eerst budgetbeheer en woonbegeleiding moeten aanvragen. Wanneer dat rond is, hoop ik snel een eigen plekje te vinden. Mijn moeder bemoeit zich erg met de opvoeding.'


Burgemeester van Lelystad Margreet Horselenberg (PvdA) beaamt het dringen voor woningen. 'Tienermoeders zitten behoorlijk op ons netvlies. We hebben de afgelopen tijd te maken met wachtlijsten bij opvangplekken. Flevoland, met de grootste aantallen tienermoeders van Nederland, heeft extra capaciteit nodig, maar de geldstroom groeit niet mee.'


Jong moeder worden is een eigen keuze, beklemtoont Horselenberg. 'Men raakt zelf in verwachting. Urgentie bij sociale huurwoningen is daarom niet redelijk. We focussen ons op opvang.'


Zo knipte Horselenberg kort geleden het lintje door voor de deur van opvanghuis Iris. Het tehuis, waar twaalf jonge moeders begeleid kunnen wonen, wordt iedere dag door 10 tot 15 moeders gebeld. 'De doelgroep is explosief gegroeid', vertelt maatschappelijk werkster Janine van Krijlingen via de hulplijn. 'Al om 9 uur 's ochtends staat de telefoon roodgloeiend. Terwijl meiden maar een paar maanden bij ons terecht kunnen.' Krijlingen hangt na een paar minuten op: 'Ik kan de lijn niet langer bezet houden.'


Babytas

Jasja van der Marel (22) hield op met opvanghuizen bellen. Ze zorgde zelf voor een woning toen ze een jaar geleden uit haar studentenwoning werd gezet. 'Ik kwam net uit het ziekenhuis met Djilani (11,5 maand). De huisbaas van onze studentenwoning had rekeningen niet betaald. De elektriciteit was al afgesloten.'


Via de website Kamernet.nl vond ze een nieuwe studentenwoning aan de rand van Lelystad. De huur bedroeg 450 euro, eigenlijk te hoog voor Silvia's budget, een krappe 1.000 euro per maand. 'Maar in zo'n situatie neem je alles aan.' Omringd door een commode, een babytas met kleren en een matras, bewoonde ze tot voor kort het kamertje van 16 vierkante meter. Douchen en koken gebeurde bij haar moeder; 'de keuken en badkamer waren smerig aangekoekt.' Bij haar moeder inwonen, die dagelijks ruzie maakt met Jasja's stiefvader, is geen optie.


Toch is Jasja opgewekt. Haar is deze week na ruim drie jaar wachten een huisje via de woningbouwvereniging toegekend. Weliswaar in een rijtje 1-kamerwoningen voor verslaafden en mensen met psychische aandoeningen, maar dat maakt Jasja niet minder blij. 'Toen ze me belden, moest ik huilen van geluk!'


Komende week vinden gesprekken plaats tussen hulpverleners en de gemeente Almere om de problemen met de huisvesting van tienermoeders aan te pakken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden