op het tweede gezicht

Met yoga heeft Narendra Modi weinig te maken. Met de tweede coronagolf in India des te meer

Olaf Tempelman legt bekende buitenlanders op de sofa. Deze week: zo weinig als poweryoga te maken heeft met Indiase wijsheid, zo veel heeft Narendra Modi te maken met superspreading events.

null Beeld Javier Muñoz
Beeld Javier Muñoz

Of flowyoga, hot yoga en poweryoga iets met India van doen hebben, valt te bezien. Of er overeenkomsten zijn tussen klassieke yogi’s en de man die yoga ‘India’s cadeau aan de wereld’ noemt en de VN zover kreeg de 21ste juni uit te roepen tot Wereld Yoga Dag, de Indiase premier Narendra Modi, is nog minder zeker. Feit is dat Modi succesvol was in het neerzetten van dat beeld. Lang voor zijn premierschap werd deze man al geprezen als knap verkoper en pr-genie. Elke imagokunstenaar weet dat uiterlijk het halve werk is. Wie met een witte baard in een wit gewaad voorgaat op Wereld Yoga Dag, wordt door westerse mensen op yoga niet snel aangezien voor een roekeloos heethoofd. Vorige week stond in deze krant een stuk van Nederlandse yogabeoefenaars die yogascholen gebrek aan solidariteit met India verweten. Miljoenen westerse mensen doen met yoga hun voordeel, nu het land dat hun yoga schonk door een dramatische tweede coronagolf is getroffen, geven ze niet thuis.

Indiase covidslachtoffers verdienen hulp van de hele wereld, ook van niet-yogabeoefenaars. Maar de hoofdverantwoordelijke voor de catastrofe die zich de afgelopen zes weken in India voltrok, is wel dezelfde man die Wereld Yoga Dag lanceerde. Zo weinig als poweryoga te maken heeft met oud India, zo veel heeft Narendra Modi te maken met ‘superspreading events’. Als de leider in januari niet triomfantelijk had verkondigd dat India op zijn eigen unieke wijze over covid-19 had gezegevierd, en daarna niet tegen het advies van epidemiologen in het groene licht had gegeven voor het hindoefeest Kumbh Mela, waarbij een paar miljoen mensen zich zonder mondkapje onderdompelden in de Ganges, en daarna niet ook nog persoonlijk met massabijeenkomsten campagne had gevoerd in lokale verkiezingen, waren levens gered.

Lezers van het boek De autoritaire verleiding van oud-Delhi-correspondent Casper Thomas konden het zien aankomen. Bij Thomas is Modi weinig anders dan de Indiase variant van het leiderstype Trump-Erdogan-Bolsonaro. Die mannen presenteren zich als krachtfiguren. Die mannen hebben weinig met democratische hindermacht. Die mannen bedienen zich ongegeneerd van vijanddenken. Sinds Modi premier is, horen Indiërs dat de ooit zo machtige Congrespartij hun land ondermijnt en vergiftigt. Wat Modi zegt over India’s 200 miljoen moslims, is nog aanmerkelijk grimmiger.

Dat al die mannen een neiging tot zelfoverschatting hebben, kan verklaren waarom ze hun tanden stukbeten op covid-19. In tegenstelling tot Trump of Bolsonaro bagatelliseerde Modi het virus niet. In de Indiase lockdown van 2020 ging hij wel erg solistisch te werk. Acuut gebrek aan overleg zorgde ervoor dat miljoenen arbeidsmigranten soms wel 1.000 kilometer naar huis moesten lopen. Modi zelf concludeerde dat hij op het juiste moment de juiste beslissingen had genomen. Tot enkele maanden terug vermoedde hij ook dat de Indiase bevolking een speciale weerbaarheid tegen covid bezat.

Zijn antwoord op de rampzalige tweede golf die volgde is een groots pr-offensief tegen ‘negativiteit’ – negativiteit die hij vaak terugziet bij de politieke oppositie en ouderwetse kranten. Als er iets is wat Modi altijd ambieert, dan wel ‘controle over het narratief om kritiek te smoren’, stelde BBC-correspondent Soutik Biswas. Een geleerde van de hindoenationalistische beweging waarin Modi zijn wortels heeft, leert Indiase tv-kijkers nu over Onbegrensde Positiviteit waarmee je ook in tijden van pandemieën weerbaar blijft. Of het Modi zal helpen, valt te bezien. Of het mensen die dierbaren hebben verloren zal helpen, valt ook te bezien.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden