Met 'verdachte' kleding is voor politie iedereen activist

Hoe ziet een activist van extreem-links eruit? Sjofele kleding, ziekenfondsbrilletje, neusring, kistjes. Haardracht: voor de dames rood of paars geverfde pieken, voor de heren een staartje of een kale kop....

Van onze verslaggeefster

UTRECHT

Het lijkt een lastige klus zaterdag voor de Utrechtse politie. De op het Domplein geplande demonstratie van de CP'86 en de tegendemonstratie van het Komitee Utrecht tegen Racisme en Fascisme (KURF) zijn door burgemeester Opstelten verboden uit vrees voor gewelddadige confrontaties. Alle voornemens tot demonstreren moeten in de kiem worden gesmoord.

Maar wie is links en wie is rechts, wie komt om te demonstreren en wie heeft weliswaar een kale kop maar wil gewoon gezellig met zijn vrouw een middagje winkelen? 'Let op', waarschuwt een agent. 'Ze legitimeren zich niet allemaal met hun uiterlijk. Er zitten ook een hoop stillen tussen. Hadden ze maar gewoon een r of een l op hun voorhoofd staan. Dat maakte het voor ons een stuk makkelijker.'

De massaal aanwezige politieagenten - op motoren, op paarden, met honden en met tientallen ME-busjes - lossen het probleem heel eenvoudig op. Iedereen die er door kleding, haardracht, buttons of tasjes met opschrift voor hen 'verdacht' uitziet, wordt onder de Dom tegengehouden en vriendelijk verzocht rechtsomkeer te maken. 'Goedemorgen, wat komt u doen? De demonstratie gaat niet door. Gaat u toch lekker de stad in.'

Wie niet uit vrije wil weggaat, wordt aangehouden, op de foto gezet en afgevoerd naar de catacomben van het voetbalstadion Galgenwaard. De alto of de housefreak die per ongeluk aan gene zijde van het Domplein boodschappen wil doen, moet zaterdag maar een omtrekkende beweging maken.

Zo zijn om tien over elf al bussen vol van het Domplein verwijderd. Een half uur later komt het op het Sint Janskerkhof toch even tot een betoging. Antifascisten onthullen spandoeken, leggen bloemen bij het Anne Frank-beeldje en worden prompt afgevoerd. Fractievoorzitter Paul Rosenmöller van GroenLinks, op stap met zijn kinderen, meldt dat hij erg ongelukkig is met de hele situatie.

Niemand heeft dan ook nog maar één CP'er in de stad gezien. Een woordvoerder van de Utrechtse CP meldt telefonisch dat een delegatie van extreem-rechts uit Amsterdam, Groningen en Den Haag om 12 uur met de trein aankomt. Dat leidt tot een ware vossejacht op het Utrechtse station. Politieagenten lopen speurend rond. Die skinhead wellicht? Nee, die heeft een donkere huidskleur. Die dikke daar? Nee, die haalt alleen even een patatje.

Vier mannen van middelbare leeftijd - bierbuik, haren strak naar achteren gekamd, regenjas - drentelen bijna drie kwartier lang rond bij de bloemenstal op het station. 'Die zijn onmiskenbaar fout', erkent een agent na observatie. 'Maar we kunnen niets doen, want ze demonstreren niet.'

Klassejustitie, oordeelt het KURF later op de dag. Het comité doelt op de toepassing van artikel 435a van het Wetboek van Strafrecht, waarin staat dat ieder die in het openbaar kledingstukken of opzichtige onderscheidingstekens draagt die uitdrukking zijn van een bepaald staatkundig streven, kan worden aangehouden. In september 1933 werd het bewuste artikel aan het wetboek toegevoegd om een dam op te werpen tegen de NSB.

Volgens KURF wordt het artikel zaterdag op een scheve manier toegepast. Waarom wel twee punkers oppakken die in Hoog Catharijne aan het winkelen zijn en niet de groepen CP'ers die 's middags in het centrum worden gesignaleerd? Links is blijkbaar beter herkenbaar dan rechts: van de 172 arrestanten heeft het merendeel rood haar en een Palestina-sjaaltje. Het KURF overweegt een klacht in te dienen.

Maar de maatregelen in Utrecht hebben wel succes. Tot een confrontatie tussen extreem-links en extreem-rechts komt het niet. Integendeel. Op het Sint Janskerkhof ontspint zich zaterdagmiddag zelfs een kleine discussie tussen een antifascistische jongere en een kandidaat voor het Nederlands Blok voor de Utrechtse Provinciale Staten. Nader tot elkaar komen ze niet, maar elkaar met stenen bekogelen is niet de oplossing, concluderen ze.

Op het Centraal Station staat Rosenmöller een televisieploeg te woord. Het groepje van vier CP'ers hangt nog steeds rond in de hal. Als een van hen te dicht in de buurt komt, volgt een blik opzij. Dochter Rosenmöller schuift de twee weekendtassen een stukje dichterbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden