Met Tee op reis als Alice in Wonderland

Ping. Het geluid is nauwelijks te horen. Maar als je even je aandacht erbij houdt, is het er wel. Iedere zes seconden druppelt er een minuscuul klein traantje uit het linkeroog van de monumentale, opgezette kameel die op een verhoogd podium in het Van Abbemuseum staat te huilen....

De Crying Camel maakt onderdeel uit van een tentoonstelling die Jennifer Tee samen met haar Nederlandse collega's Roé Cerpac en Harmen Liemburg, en de Fransman Erwan Mahéo heeft samengesteld. Want hoewel het Van Abbemuseum Tee vroeg om een solotentoonstelling, stelde zij voor die samen met anderen te maken en in te richten. Maar hoe je het ook bekijkt, het resultaat is een typische Tee-presentatie geworden: groots en sprookjesachtig, zoals ze dat al eerder liet zien bij Galerie Fons Welters en Stedelijk Museum Bureau Amsterdam.

Dat blijkt al in de eerste zaal. Het is een feëriek begin in het schijnsel van gekleurde tl-buizen, een reuzenwaaier bedrukt met tekeningen van planten, bloemen en mieren, geglazuurde monsterwokkels en een 'geheime liefdesbank'. Een landschappelijk Gesammtkunstwerk waarin alles te groot of te klein is, en de bezoeker lijkt rond te lopen in de wereld van Alice in Wonderland.

En dat gevoel wordt gaandeweg de tentoonstelling, verspreid over de vier aaneenliggende zalen, alleen maar versterkt. Een tocht van een 'karavaan door een imaginaire woestijn', zoals in het persbericht valt te lezen. En die dus wandelend tussen gezeefdrukte stoffen, keramische tenten, lianen en bovenmaatse bamboestokken eindigt bij een huilende kameel.

Het moet worden gezegd: Tee heeft met haar drie mede-woestijnreizigers een overtuigende enscenering neergezet. De zalen lopen in elkaar over. Beelden reigen zich aaneen. Het 'festival' dat de kunstenaars voor ogen stond is gebaseerd op de indrukken die Tee op deed tijdens haar reizen in Mongolië en China, en samengesteld uit eigen en bestaande werken van anderen (zoals de gekleurde stokken van de minimalist Andre Cadere en facsimile's van de psychogeografische kaarten van Guy Debord).

En daardoor staat deze expositie in een langere traditie. De tentoonstelling ontleent haar bestaan niet alleen aan de situationistische erfenis uit de jaren vijftig, hij borduurt er ook op voort. Die erfenis kenmerkt zich grotendeels door de term die de Franse schrijver en revolutionair Guy Debord, spreekbuis van het Internationale Situationisme, eraan had gegeven: dérive (letterlijk: dwalen, drijven). De term verwijst naar een manier van verplaatsen en waarnemen die anti-rationeel is, en zich baseert op het door elkaar lopen van sensaties, als een 'transcedente passage door verschillende ambiences'.

Nu lijkt de tentoonstelling van Tee, Cerpac, Liemburg en Mahéo aan deze in elkaar overlopende sensaties nét niet te kunnen tippen. Dat komt niet zozeer door het werk zelf (hoewel ook dat soms te afstandelijk is gepresenteerd), het ligt grotendeels aan de architectuur van het museumgebouw. Die is te prozaïsch, te kil en te pregnant aanwezig. Waar de bezoeker dreigt weg te dromen wordt hij plots weer opgeschrikt door een venster of een deuropening. Nergens krijgt hij echt de kans zijn woestijntocht door oases en luchtspiegelingen ongehinderd voort te zetten.

En dat is toch waar het werk om vraagt. Hoeveel beter lukte dat Tee vier jaar geleden met haar solopresentatie in Bureau Amsterdam. Daar lichtte de voorwerpen op in een totaal verduisterde ruimte. Het effect was toen overdonderend en hallucinerend, mede dankzij het ontbreken van het gevoel in een ruimte van steen en staal rond te dwalen. Wat maar weer eens bewijst dat niet elk gebouw zich leent om erin te 'deriveren', zoals Debord bedoelde. Ook niet het Van Abbe dat zich begin dit jaar nog zo prominent presenteerde als hét gebouw, geschikt voor alle vormen van hedendaagse kunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden