Met teak gaat het makkelijker fout dan goed

Fondsen die in teakhout beleggen beloven vaak zeer hoge rendementen. Maar of die ooit worden gehaald is zeer de vraag....

Na een paar jaar van relatieve rust brak onlangs opnieuw paniek uit onder beleggers in teakhout. De circa twaalfhonderd kopers van participaties in de Braziliaanse teakplantages van Eco Brasil kunnen hoogstwaarschijnlijk naar hun geld fluiten.

En het leek zo mooi. Te mooi eigenlijk, want hoewel een gemiddelde teakboom ruim twintig jaar nodig heeft om tot volle wasdom te komen, stelde Eco Brasil haar deelnemers al vanaf dag één een rendement van 1 procent per maand in het vooruitzicht. Na vier jaar zou iedere participant zijn inleg – gemiddeld ruim dertigduizend euro – plus een mooie bonus tegemoet kunnen zien. Zolang zich nieuwe participanten bleven melden, keerde Eco Brasil de maandelijkse rendementen keurig uit. Met de 38 miljoen euro die het bedrijf sinds 1998 ophaalde konden de beleggers lange tijd worden zoetgehouden.

Maar, zoals met alle piramidespelen, droogde de bron op. Anderhalf jaar geleden staakte Eco Brasil opeens de betalingen, de beleggers verbouwereerd achterlatend. Naar het zich nu laat aanzien heeft de directeur het gros van de hem toevertrouwde miljoenen inderdaad druk rondgepompt of aan zaken uitgegeven die niets met teak te maken hebben.

Zuur voor de beleggers. Een zoveelste smet op het blazoen van de teaksector ook, want het is niet de eerste keer dat het misgaat.

Green Capital, dat in 1998 zelfs aan de Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq genoteerd stond, maakte onvoldoende winst om de schulden af te lossen. Na een jaar belandde het fonds al op het strafbankje. Alle Nederlandse vestigingen werden gesloten en er resteren nu slechts schulden.

In 1998 deed de Economische Controle Dienst, de ECD, een inval bij een ander teakfonds: Ecobel. Het fonds zou contracten hebben vervalst om met de inleg te speculeren op de optiebeurs. De rechter sprak in het geval van Ecobel ronduit van 'crimineel handelen' en veroordeelde directeur Jan M. tot drie jaar gevangenisstraf. Nadat ook verzekeraar Ohra in 1999 onverwacht de stekker uit haar Teakwood Rendementspolis trok, daalde het beleggersvertrouwen tot een absoluut dieptepunt.

Toen Ohra deze levensverzekering in 1993 lanceerde, rekende zij haar deelnemers over een periode van twintig jaar nog rendementen van 14 tot 18 procent per jaar voor. Veel te optimistisch, zo moest Ohra na zes jaar zelf ook erkennen, want een teakplantage bleek toch een stuk bewerkelijker. Daarbij bleef de gehoopte spectaculaire stijging van teakprijzen uit, zodat de verwachte opbrengst per hectare dramatisch daalde. Ohra staakte haar teakavontuur en kocht de hectaren – tegen terugbetaling van de inleg plus een fictief rendement van 7,5 procent – van haar polishouders terug.

Minder gelukkige beleggers hoeven doorgaans niet bij De Nederlandsche Bank of de Autoriteit Financiële Markten aan te kloppen voor gerechtigheid, want dankzij een slimmigheidje ontrekken de meeste teakfondsen zich aan ieder toezicht van financiële autoriteiten. Voor de AFM gelden individueel toegewezen bomen of percelen namelijk niet als een effect. Alleen als er sprake is van een beleggingsfonds waarbij het kapitaal collectief wordt beheerd, valt een fonds onder de Wet Toezicht Beleggingsinstellingen.

Met de geplande Wet Financiële Dienstverlening zullen de alle teakfondsen als 'pseudo-beleggingsinstellingen' aan strengere regels gebonden zijn. Tot dan hebben malafide gelukszoekers vrij spel.

Volgens marktonderzoeker NIPO is het aantal huishoudens dat in teakhout belegt tussen 1999 en 2001 gehalveerd: van 31 duizend naar vijftienduizend. Gezamenlijk zouden zij ruim 200 miljoen euro hebben ingelegd.

Ohra zit nog steeds opgescheept met een lap teakbos. Wellicht kan de Nederlandse Internationale Bosbouw Onderneming (NIBO) de verzekeraar ooit van haar teakplantages afhelpen. De onderneming heeft haar bedrijf gemaakt van het opkopen van andermans geflopte teakplantages. Het bedrijf telt enkele honderden eigen beleggers. Directeur Hessel van Straten wijt het grote aantal debacles aan gebrekkig toezicht, slecht management en overspannen verwachtingen.

Veel fondsen lokken nog steeds hun beleggers met opbrengsten van honderdduizenden euro's per hectare. Terra Vitalis, het teakfonds dat onlangs via het financiële tv-programma RTL Z een reclameoffensief lanceerde, verkoopt participaties voor 31.190 euro per hectare. Na twaalf jaar, als het perceel voor het eerst commercieel wordt 'uitgedund', levert dat naar verwachting 3.904 euro op. Vier jaar later gebeurt hetzelfde, maar leveren de dikkere stammetjes maar liefst 27.975 euro op. Als na twintig jaar in totaal het hele bos wordt gerooid kan je nog eens 157.584 euro tegemoet zien. Dat wil zeggen: als de teakprijzen jaar

lijks met 4 procent stijgen en niet toevallig jouw perceeltje in vlammen opgaat, of door een orkaan met de grond gelijk wordt gemaakt.

'Volstrekt irreëel', noemt directeur Van Straten dergelijke zonnige rekensommetjes. 'Je moet maar eens vragen of ze ooit één stammetje teakhout hebben verkocht.'

Zijn bedrijf heeft volgens Van Straten de afgelopen twee jaar al enkele duizenden kubieke meters teak, afkomstig van de tussen 1986 en 1994 aangeplante plantages in Costa Rica, in India afgezet. 'De kosten van hout zitten hem vooral in transport. Een voor 250 dollar geleverde kuub hout in India betekent op de log yard in Costa Rica een netto opbrengst van 85 dollar.'

Volgens hem mogen beleggers hun handen dichtknijpen als een hectare hen na twintig tot vijfentwintig jaar zestigduizend euro oplevert. 'Mits je alles goed doet. Verkeerd doen is namelijk nog veel makkelijker en dan zit je aan het einde van de rit met de helft of niks.'

Als het inderdaad allemaal goed gaat, levert een hectare teakbos in vijfentwintig jaar 250 tot 350 kubieke meter teak op. 'Teak is hele goede handel, maar een belegger zou voor een hectare nooit meer dan twee-á vierduizend euro moeten betalen. Laat dat met kosten voor marketing, juristen tienduizend worden, maar alles dat je méér betaalt is gebakken lucht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden