Met te lage straf wordt moord gesanctioneerd

Op een vrijdagavond komen vader Jos (54) en dochter Colette (26) in hun klassieke Alfa Romeo rustig een weg afrijden tussen Sint Annaparochie en Leeuwarden, als hun een stopteken wordt gegeven door een wachtmeester van de Marechaussee....

Na een paar minuten komen Henk en Willem naar de auto. Henk zegt: 'Sorry, de papieren zijn niet helemaal in orde en daarom moeten we toch de auto in beslag nemen. We kunnen een taxi voor jullie bellen.' Jos zegt: 'Dat is goed.'

Hij start de Alfa en rijdt weg. Iets sneller dan normaal. Colette hoort een knal, kijkt naar links en ziet het hoofd van haar vader naar opzij vallen. Er komt bloed uit zijn oor.

30 juli is de zitting in de Militaire Rechtbank in Arnhem. Een zaaltje in een modern gebouw, met daarin drie rechters: een kolonel, een burgerrechter en voorzitter mr. Verkade. Verder familie en kerkgenoten van de streng christelijke moordenaar, medewerkers van de Marechaussee, familie van het slachtoffer en nog wat belangstellenden.

De beklaagde is het schieten vergeten. Hij herinnert zich als enige een noodsprong. De Officier van Justitie doet zijn betoog en eist drie jaar. De advocaat van de verdachte jammert wat en pleit vrijspraak. De rechter concludeert na twee weken dat er geen reden tot schieten was en hij veroordeelt de wachtmeester tot twee jaar gevangenisstraf.

Wat is de functie van deze straf? De dader heeft de gebeurtenis op een voor hem aanvaardbare manier veranderd. Hij vindt dat hij door de bestuurder tot schieten werd gedreven. Daarom vindt hij zelf dat hij geen straf verdient en dus neemt hij geen verantwoordelijkheid voor zijn gedrag.

Deze moord heeft een waarschuwingsfunctie. Het gaat hier niet alleen om een zieke wachtmeester, die op een verkeerde plaats staat. Het gaat hier ook om een ambtenaar, die niet weet om te gaan met enerzijds een boek met regels en anderzijds medemensen.

Waar collega Henk dacht: 'Nou ja, dan sturen we de boete wel op, of we ontmoeten hem wel bij zijn huis', daar stopte Willem met denken. Deze moord is een extreem voorbeeld van wat er gebeurt met mensen die de regels van hun werk te fanatiek opnemen.

Overal genieten regelbeheerders van dat kleine stukje macht wat hun gegeven is en klieren en irriteren daarmee anderen. Is deze straf geen vrijbrief voor andere inflexibele schapen om het heft met een beetje zogenaamde gestoordheid in eigen handen te nemen? Om op die manier allerlei frustraties, die ieder mens wel op een of andere manier heeft, kwijt te kunnen?

Deze hele gang van zaken staat symbool voor de manier waarop onze maatschappij georganiseerd is. Door deze verkeerscontrolemoord zo licht te bestraffen toont de overheid haar burgers hoe heilig die regels toch zijn, hoe weinig respect zij heeft voor de vermoorde Alfa-bestuurder en diens familie, en bovenal hoe weinig belang zij hecht aan individuele verantwoordelijkheid. Woorden, rechtspraak en media schieten tekort.

LEIDEN Josefien van Klaveren

Ordehandhaver

Afgelopen week oordeelde de rechter dat de wachtmeester geen reden had gehad zijn wapen te pakken. Hij krijgt daarom twee jaar gevangenisstraf voor het doodschieten van de bestuurder.

Normaal gesproken liggen straffen voor doodslag hoger, maar deze wachtmeester zou al eerder ziek en overspannen geweest zijn. Bovendien was er sprake van een persoonlijkheidsstoornis.

Hoe is het in godsnaam mogelijk dat deze wachtmeester gewapend op straat stond? Hoe zit het met de stabiliteit van andere 'ordehandhavers'? En hoe veilig moeten wij ons nog voelen?

LEEUWARDEN J. de Jong

Kogels

Als in de Randstad iedereen die weg rijdt bij een verkeerscontrole doodgeschoten zou worden, dan kwamen de schutters kogels tekort.

HELLEVOETSLUIS G.C. Siebel

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden