Met strakke hand de spits door

In talrijke gezinnen met kinderen is het permanent spitsuur. Veel stress is weg te nemen met regelmaat en structuur. Vaste taken, ook voor de kinderen. 'Het kind voelt: ik hoor erbij als ik meedoe.' Door Marise Sperling

Het is de droom van iedere ouder met jonge kinderen: 'Bij ons thuis zijn er vaste regels en de kinderen houden zich daaraan. Wij hoeven nooit iets tien keer te zeggen', zegt Monique van de Griendt (45), moeder van zes kinderen.


Veel gezinnen leven in stress. 's Ochtends worden de kinderen uit bed getrommeld en volgestopt met een boterham. Na schooltijd heeft de oudste hockey, de middelste tennis en de jongste zwemles.


Tussendoor vliegen de kinderen elkaar in de haren. Het huis is een puinhoop. En 's avonds wacht nog een stapel dossiers die doorgelezen moet worden voor de volgende werkdag.


Het is permanent spitsuur in 2 miljoen Nederlandse gezinnen. Ouders willen succesvol zijn op hun werk, maar niet te veel missen van hun kinderen. En dat wringt. Met als gevolg: voortdurend gemopper op elkaar en ouders die op het randje van een burn-out bungelen.


Regelmaat en structuur. Daarmee komt een gezin de spits door, zegt Emmeliek Boost van de Opvoeddesk uit Naarden. Zij adviseert gezinnen te plannen en de taken onderling - en in goed overleg - te verdelen. 'Laat kinderen zelf hun taken kiezen, dan nemen zij vanzelf hun verantwoordelijkheid. Het kind voelt: ik hoor erbij als ik meedoe. En dat geeft zelfvertrouwen.'


De taken in het gezin moeten evenredig worden verdeeld, vindt Boost. Iedereen doet mee. Dus geen traditionele rolpatronen waarbij moeder de regie voert en vader erbij fladdert.


Minder opvoedstress, een leuker gezinsleven. Het kan, ervaart Monique. Zij heeft samen met Frank van Hooft (47) zes kinderen: Simone (12), Max (11), Sophie (7), Juliette (7) en de tweeling Tim en Floris (4). Monique werkt fulltime en heeft een eigen coaching- en trainingsbureau. Frank werkt ook fulltime en is producent van op maat gemaakte meubelen.


Het gezin woont in het centrum van Bussum, in een oude fabriekshal die Frank zelf heeft gerenoveerd. Geen rommel op de vloer. De auto's, barbies en vliegtuigen liggen netjes in de speelgoedbakken.


'Wij runnen, naast onze eigen bedrijven, ook een gezins-bv', lacht Frank. 'Hoe meer kinderen, hoe beter het systeem werkt. De kinderen spreken elkaar aan op hun gedrag, bijvoorbeeld als iemand geen zin heeft om de tafel te dekken.'


'Het is geen militair regime bij ons thuis. Kinderen zijn geen robots. Maar een strak systeem is noodzakelijk met zes kinderen', vindt Monique. 'Anders gaat iedereen zijn eigen gang. Wij zijn niet star, maar wel consequent: regels zijn regels.'


Op een centrale plek in het huis, naast de keuken, hangt het planbord. Aan de linkerkant zijn de zeven dagen geschreven. Boven hangen de foto's van de zes kinderen. In de 42 vakjes is met krijt geschreven wie waar is: de vaste afspraken, zoals gym op school, en de speciale afspraken, zoals kinderfeestjes. 'Wij hebben cadeautjes op voorraad liggen', grapt Frank.


Met een blik op het bord weet iedereen wat de dag in petto heeft. Om zo goed mogelijk te leren plannen, hebben Frank en Monique workshops gevolgd: spitsuur op het werk en thuis. De oppassen gingen ook mee naar de cursussen.


Het vaste ritueel in Bussum begint elke morgen om half acht. Iedereen komt in pyjama naar de keuken en zit op zijn vaste plek aan de bar. Monique ruimt de vaatwasser uit. Frank smeert gemiddeld achttien boterhammen. Geen stress. In alle rust wordt de dag doorgesproken.


Na het wassen, tandenpoetsen en aankleden, pakken de kinderen hun schooltas. Die wordt volgestopt met boterhammen, koeken en drinkbekers. Meubelmaker Frank heeft zes kastjes gemaakt om de rugzakken op te bergen. Op ieder deurtje hangt een foto van wie de tas is.


Na schooltijd heeft de oppas alle touwtjes in handen. Zij werkt volgens een vast schema, dat is beschreven in een schrift. Van minuut tot minuut - alles staat vast. 'Zij weet waar zij aan toe is', zegt Monique. 'En dat werkt heel goed, voor haar en de kinderen.'


Om klokslag 17.00 uur begint een opruimronde. Alle kinderen verzamelen hun speelgoed dat rondslingert in huis. De kinderen houden ook hun eigen kamer netjes. Niemand moppert, want regels zijn regels.


Vanaf 17.15 mag er televisie worden gekeken in de woonkamer. Het liefst Nederland 3, zo staat geschreven in het schrift van de oppas. Niemand heeft een televisie op de kamer.


Hetzelfde geldt voor de computer: geen laptops op de slaapkamer. Monique: 'Wij willen weten wat de kinderen doen op internet.' De computer heeft een tijdslot. Na een uur slaat deze automatisch af.


Om 17.15 uur wordt er gekookt. Soms staat dochter Simone achter het fornuis - zij kookt al vanaf haar 10de jaar. Op een lijst staat aangegeven wie de tafel dekt, wie de tafel afruimt, en wie alles in de vaatzetter zet. De taken zijn evenredig verdeeld tussen de kinderen. Er is nooit discussie. Zelfs de jongsten, Tim en Floris van 4 jaar, dekken uit zichzelf de tafel. Alleen. Alles heeft een vaste plek in de keuken, dus zij weten waar de borden en het bestek liggen.


Natuurlijk heeft een kind soms geen zin om de tafel te dekken. En natuurlijk dondert het soms in huis. Frank: 'Maar ruzies duren nooit lang. De kinderen denken dan: dat was niet handig van me. Daar leren ze van. Niemand wil buiten het gezin vallen. De kinderen willen erbij horen. Daarom helpen ze mee. En zien werken, doet werken.'


Tijdens het avondeten heeft iedereen een vaste plek aan tafel - van jong naar oud. Ze vertellen allemaal hoe de dag is geweest. De jongste begint. Problemen worden uitgesproken. En er wordt gelachen, bijvoorbeeld om de verhalen van puberdochter Simone over wie op wie verliefd is.


Het strakke schema geldt ook in het weekeinde. Op zaterdagochtend, in alle vroegte, staat het kroost op het hockeyveld. Iedereen moet zelf op internet kijken hoe laat en waar er wordt gespeeld. Na het sporten gaan de spullen meteen in de kast en vieze kleding verdwijnt in de wasmand.


Niet schreeuwen, niet vechten, niet schelden. Het gezin heeft ook gedragsregels. Frank: 'Die lijst maken we samen. We zitten met z'n allen om de tafel en bespreken wat iedereen belangrijk vindt. Elk half jaar bekijken we de regels en herschrijven ze als dat nodig is.'


De strakke organisatie van de ouders begint al haar vruchten af te werpen. 'Onze oudste dochter kan al goed organiseren, plannen en aanpakken', vertelt Monique. 'Bovendien hoeven wij de kinderen niet achter de vodden te zitten met hun huiswerk.'


Frank: 'Met ons systeem leren de kinderen discipline, zelfstandigheid en verantwoordelijkheid.'


Dat erkent ook pedagoge Emmeliek Boost. 'Door samen te plannen, wordt het huishouden een succes. De kinderen weten waar zij aan toe zijn. Niemand staat voor verrassingen. En ouders hoeven niet voortdurend als scheidsrechter op te treden omdat alles in het honderd loopt. Kinderen kunnen meer dan je denkt.'


Top-10 huisregels

Geen stress en ruzies in huis. Het kan echt. Met een vast schema worden problemen in de kiem gesmoord. Een tiental gouden huisregels zodat ieder gezin de spits overleeft:


1. Houd een planbord of agenda bij zodat iedereen weet wat de dag in petto heeft.


2. Kinderen dekken de tafel en ruimen af. Alles heeft een vaste plek in de keuken.


3. Het hele gezin eet aan tafel. Iedereen heeft een vaste plaats en blijft zitten tot de laatste is uitgegeten.


4. Kinderen die niet luisteren, worden gestraft: ze vertrekken naar hun kamer of de gang.


5. Kinderen ruimen hun eigen speelgoed op, houden hun kamer netjes en leggen vieze kleding in de wasmand.


6. De televisie mag pas op een vast tijdstip aan.


7. De tijd achter de computer is beperkt, bijvoorbeeld een uur per dag.


8. Kinderen verzorgen zelf hun huisdier: elke dag voeren, en elke week het hok schoonmaken.


9. Kinderen regelen zelf hun sport. De spullen, het vervoer en de aanvangstijden houden zij zelf in de gaten.


10. Nieuwe regels worden in overleg gemaakt. Dan staat niemand voor verrassingen.


'Met schema's blijf je ruzie voor'

Chantal Kuijpers (36) heeft vijf kinderen: Marik (11), Tibbe (9), Joppe (7), Blossom (3) en Fleur Ans (1). Chantal heeft geen baan en is sinds zeven maanden weduwe van Hans, die 69 jaar werd. Het gezin woont in Ee, in het noorden van Friesland.


Chantal: 'Ik heb fulltime werk aan de kinderen sinds mijn man aan de gevolgen van kanker is overleden. Het is zwaar, maar ik heb geen keuze. Bij ons mag veel, maar ik ben consequent. Kinderen hebben rust en regelmaat nodig. Ze moeten weten waar ze aan toe zijn. Ik houd ook een agenda bij wat er moet gebeuren elke dag.


'Doordeweeks staan wij om zes uur op. Iedereen kleedt zich aan, en een half uur later zitten we beneden aan het ontbijt. Iedereen heeft een vaste plek. Voor het dekken en afruimen van de tafel heb ik een schema gemaakt. Daar houdt iedereen zich aan, ook Blossom van 3 jaar. Als iemand geen zin heeft om de borden op tafel te zetten, krijgt hij ook geen eten. Daarin ben ik heel strikt.


Als de kinderen vervelend zijn, knip ik met mijn vingers. Ze weten dan: ophouden. Luisteren ze nog steeds niet, moeten ze naar hun kamer.


'Om acht uur breng ik de jongens met de auto naar school, die is 10 kilometer verderop. In het begin was er ruzie wie voorin mocht zitten. Ik heb een schema gemaakt, nu moppert niemand meer.


'Voor het slapen gaan, zoekt iedereen zijn eigen spullen bij elkaar en bergt alles op. De kinderen verzorgen ook de katten en cavia's. Daarover hebben we samen afspraken gemaakt. Er zijn nooit discussies. Ook voor de computer zijn er vaste regels: iedereen mag er drie kwartier per dag achter.'


'In een gezin met veel kinderen moet je schema's hebben. Zo blijf je ruzies voor. De kinderen spreken elkaar aan op hun verantwoordelijkheid.'


'Als de tweeling 6 is, moeten zij ook helpen'

Marc (41) en Elke Bisschops (41) hebben vier kinderen: Anne (11), Maartje (9) en de tweeling Renske en Lonneke (5). Hij werkt fulltime bij een ingenieursbureau. Zij werkt vier dagen als rechter. Het gezin woont in Breda.


Elke: 'Wij zijn consequent en hebben duidelijke regels. Regelmaat is belangrijk in ons gezin. Als de kinderen het ergens niet mee eens zijn, moeten ze mij proberen te overtuigen.


'Wij zitten doordeweeks om 07.30 uur aan tafel. Iedereen is dan al aangekleed, anders mag je niet beneden komen. Wij hebben een vaste plek aan tafel en de kinderen smeren hun eigen boterham. Niemand loopt van tafel.


'Als de kinderen stout zijn, moeten ze op de trap zitten. Pas als ze sorry zeggen, mogen ze er vanaf.


'Na het avondeten ruimt Maartje altijd de tafel af. Anne zet alles in de vaatwasser. Als de tweeling 6 jaar is, moeten ook zij meehelpen met klusjes.


'Voor 17.00 uur wordt bij ons geen televisie gekeken. En als de televisie aangaat, moet het speelgoed zijn opgeruimd. De kinderen houden ook hun eigen kamer netjes en stoppen zelf hun kleren in de wasmand.


'Maartje verzorgt de konijnen. Dat verliep voorheen chaotisch, daarom hebben we duidelijke afspraken gemaakt. Als iets niet goed loopt, moet je structuur aanbrengen. Nu voert ze elke dag trouw de dieren en maakt wekelijks het hok schoon. Kinderen moeten hun verantwoordelijkheid nemen.


'Ik vind het fijn om veel te werken. Dan voel ik de druk van het gezin niet. Wij hebben ook een oppas, zij kookt voor ons. Wij doen nooit boodschappen in de winkel, maar bestellen alles op internet. Ook kleding. Ik ga niet met vier kinderen aan mijn been de stad in.


'De kinderen zitten op scouting en hebben muzieklessen. Daarvoor heb ik een vaste regel: je mag ergens op, als je er zelf naartoe kan. Met de fiets of de bus, maakt mij niet uit. Maar ik ben geen taxibedrijf.'


'Marc en ik hebben ook samen een digitale agenda. We hebben weinig stress thuis. Behalve als er iets onvoorspelbaars gebeurt, zoals een ziek kind.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden