'Met ritalin had ik minder haast'

Er moet onderzoek komen naar de invloed van ritalin op de rijvaardigheid, zo heeft een commissie de overheid geadviseerd. Steeds meer volwassenen gebruiken ritalin....

Dat is een stimulerend middel, wat haar volgens de wet ongeschikt maakt als gemotoriseerd weggebruiker. Hoewel onderzoek aantoont dat ADHD'ers, met hun concentratieproblemen en impulsieve gedrag, zonder ritalin een veel groter gevaar op de weg zijn dan met.

Kieft heeft bezwaar laten aantekenen bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Haar advocaat Ilse Sinnige uit Purmerend heeft nog negen cliënten die in een procedure zijn verwikkeld.

Allemaal jongeren, zegt ze, die na twintig, dertig rijlessen examen aanvroegen en geen verklaring van geschiktheid kregen omdat ze melding hadden gemaakt van ritalingebruik.

Deze week buigt het ministerie van Verkeer zich over de problematiek. Een speciaal ingestelde commissie onder leiding van hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Jan Buitelaar adviseert onderzoek te doen naar het effect van ritalin op de rijvaardigheid. Tot die tijd dienen ritalingebruikers die willen autorijden te worden gekeurd.

Anders ontstaat de 'merkwaardige situatie', zegt Buitelaar, dat onbehandelde ADHD'ers vrijuit kunnen rijden, met alle risico's van dien, terwijl patiënten die een medicijn slikken om de symptomen te bestrijden, daarvan de dupe worden. Uit onderzoek blijkt dat ADHD bij naar schatting 160 duizend volwassenen voorkomt. Slechts enkele duizenden van hen worden ervoor behandeld.

Het ministerie beslist deze week of het pleidooi van de commissie wordt overgenomen. De Gezondheidsraad kan nog om nader advies worden gevraagd. Dan wordt besloten of de Wegenverkeerswet wordt aangepast.

Zo'n zelfde traject werd de afgelopen jaren doorlopen voor onder meer diabetici en patiënten met hersentumoren.

De problematiek rond ritalin is voor het CBR redelijk nieuw. Tot een paar jaar geleden was niet algemeen bekend dat ADHD ook bij volwassenen voorkomt en werd ritalin louter aan kinderen voorgeschreven. Ritalin valt net als cocaïne farmacologisch gezien onder de stimulantia.

Daarover staat in de wettelijke regeling over medische rijgeschiktheidseisen vermeld dat ze rijgevaarlijk zijn.

ADHD-patiënten wijzen erop dat het geneesmiddel niet de gevreesde 'cocaïne-achtige werking' heeft maar hun klachten vermindert. Onbehandelde ADHD'ers blijken vier keer zo vaak betrokken te zijn bij ongelukken als andere weggebruikers.

Beroepschauffeur Hajo Hartman reed zes jaar zonder en vier jaar met ritalin en merkte het verschil. 'Ik had veel minder haast, ik was er met mijn kop bij.'

Hartman spande twee jaar geleden een proces aan tegen het CBR toen hem het rijbewijs E werd geweigerd. Andere rijbewijzen had hij gehaald toen hij nog niet wist dat hij ADHD had en die dreigde hij door de ritalin weer te verliezen.

De rechtbank in Alkmaar vond dat de wettelijke regeling ruimte liet voor een individuele beoordeling: dat stimulantia rijgevaarlijk kunnen zijn, betekent nog niet dat ze het altijd zijn. De Raad van State bevestigde dat vonnis in hoger beroep.

Volgens het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen is daarna gepoogd patiënten te beoordelen met een rijvaardigheidstest. Ook daartegen kwam volgens een woordvoerster protest omdat daarover niets in de wet staat.

'Het CBR mag zo'n test niet verlangen van jongeren die nog niet eens voldoende lessen hebben gehad om examen te doen', zegt advocaat Sinnige.

'Het CBR moet hun rijgeschiktheid beoordelen, met een test waarin bijvoorbeeld concentratie en reactievermogen worden bekeken. Of ze achteruit kunnen inparkeren, moeten ze tijdens hun rij-examen aantonen.'

Angelique Kieft weet dat ze kan autorijden: drie jaar geleden haalde ze probleemloos haar rijbewijs. Met een medische indicatie weliswaar, dus met de verplichting van een regelmatige herkeuring.

De keuring was goed dit jaar, het rijbewijs werd geweigerd. 'Ik ben eerlijk geweest, ik weet dat medepatiënten erover liegen', zegt ze. Het CBR waarschuwt dat zo'n leugen bij een ongeluk tot problemen met de verzekering leidt.

Hajo Hartman heeft begin dit jaar alsnog zijn rijbewijs gekregen. Hij wil een claim indienen bij het CBR. Zijn beroep als chauffeur heeft hij moeten opzeggen. Hij werkt nu in het magazijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden