Met Psalmen in de hand tegen de identiteitscrisis

De Volkskrant legt de verkiezingsprogramma's langs de meetlat van verbeeldingskracht, originaliteit en politieke haalbaarheid. De ChristenUnie, een mogelijke 'junior' coalitiegenoot, hamert voor alles op plichtsbesef.

Gert-Jan Segers als kersverse fractievoorzitter van de Christenunie na zijn aanvaardingsspeech op 21 november 2015.Beeld anp

De vingerafdrukken van de in 2015 aangetreden partijleider Gert-Jan Segers zitten onmiskenbaar op het nieuwe verkiezingsprogramma. Ervaringen die hij opdeed tijdens langdurige verblijven in Egypte en de VS sijpelen nu door in de partijplannen. De ChristenUnie is nog steeds de meest linkse christelijke partij, zeker op het gebied van milieubeleid en Ontwikkelingssamenwerking, maar inmiddels ook veeleisender richting nieuwkomers en de islam.

De ChristenUnie wil met Psalmen in de hand ('de vreemdeling mag je niet onderdrukken, heb hen lief als jezelf - Leviticus 19:34') vluchtelingen opnemen, maar pleit tegelijkertijd voor een sober opvangregime van twee jaar. Met stages, onderwijs en burgerschapscursussen moet de vreemdeling 'een hart voor Nederland ontwikkelen'. Pas na een geslaagde toets kan de nieuwkomer het traject, waarbij hij hoogstens leefgeld krijgt, verlaten.

Motto

Hoopvol realistisch.

Boodschap

De samenleving heeft 'een moreel kompas' nodig.

Opvallendste zin

'De ChristenUnie is van oordeel dat ons land zich in een diepe identiteitscrisis bevindt.'

De ChristenUnie aan het roer

Een groener land waarin iedere 18-jarige (maatschappelijk) dienstplichtig is, gezinnen met één kostwinner fiscaal voordeel genieten, het leger weer sterk is en abortus en euthanasie verboden zijn.

De ChistenUnie heeft de afgelopen jaren al vanuit de oppositiebankjes meegeregeerd en ook dit programma straalt plichtsbesef uit. Zo pleit de ChristenUnie voor een vereenvoudigd belastingstelsel met twee tarieven, een ander pensioensysteem, meer aandacht voor beroepsonderwijs, een agenda om binnen één generatie een volledig duurzame energievoorziening te realiseren en, uiteraard, gunstige fiscale regelingen voor gezinnen.

Maar net als de meeste partijen komt ook de ChristenUnie tot de conclusie dat 'deze tijd meer vraagt dan financiële houdbaarheid en economische groei'. 'We hebben behoefte aan een moreel antwoord op de vraag: wat voor samenleving willen we zijn?'

Beeld Bas van der Schot

Met een citaat van John F. Kennedy ('vraag niet wat je land voor jou kan doen, maar vraag wat je voor je land kunt betekenen') pleit de ChristenUnie voor een maatschappelijke dienstplicht voor 18-jarigen. En net als in de VS moet de Nederlandse grondwet 'een nationaal symbool' worden. In een nieuwe inleiding ('preambule') komen onze gemeenschappelijke waarden te staan.

Een van die waarden, geloofsvrijheid, roept ook weer dilemma's op. Zeker als het over de islam gaat. De ChristenUnie wil niet 'naïef zijn over onvrije stromingen': haatpredikers en islamitische instellingen die geld aannemen uit 'onvrije landen', zoals Saoedi-Arabië of Iran, zijn voor de partij volstrekt ontoelaatbaar.

Originaliteit

De studiebeurs terug, een bonus voor mantelzorgers, extra geld voor gezinsbeleid, de dienstplicht opnieuw invoeren, minder macht voor de EU, een belastingstelsel met twee tarieven: het programma van de ChristenUnie lijkt wel erg op dat van het CDA. De echte partijtijgers zullen de verschillen zien, maar voor een naieve buitenstaander valt het niet mee.

Partijleider Segers wees er bij de presentatie van het programma op dat hij een veel progressiever milieubeleid wil en ook blijft pleiten voor meer Ontwikkelingssamenwerking, maar het is de vraag of dat thema's zijn waar een kleine partij zich tijdens de campagne mee kan onderscheiden. Segers heeft als nieuwkomer ook nog het nadeel dat hij bij het grote publiek relatief onbekend is. Een electorale doorbraak wordt moeilijk, maar de ChristenUnie heeft wel een stabiele achterban.

Originaliteit

PLUSPUNT
+ De partij analyseert niet alleen 'de diepe identiteitscrisis', maar komt ook met beleidsvoorstellen.

MINPUNT
- Er zijn grote overeenkomsten met het CDA

Politieke haalbaarheid

In een versplinterd politiek landschap zijn er voor de ChristenUnie kansen om opnieuw in beeld te komen tijdens een formatie. Het is een publiek geheim dat premier Rutte graag met CDA en D66 wil regeren. Om een meerderheid in de Eerste Kamer veilig te stellen, is de ChristenUnie dan een voor de hand liggende vierde regeringspartner. Zolang het over sociaal-economische thema's gaat, heeft de partij zich bovendien bewezen als een betrouwbare onderhandelaar.

Het blijft wel een balanceeract voor de ChristenUnie om niet te overvragen. De eisen die Segers het afgelopen jaar samen met de SGP indiende om gezinnen met één kostwinner te ontzien, gingen andere partijen te ver.

Ook bij de huidige discussie over stervenshulp voor ouderen heeft de ChristenUnie al weer een streep in het zand getrokken. Het is de vraag of D66 en VVD zo'n breekpunt willen accepteren.

Politieke haalbaarheid

PLUSPUNT
+ De ChristenUnie kan zomaar in beeld komen als junior regeringspartij.

MINPUNT
- Er ligt nu al een breekpunt: 'stervenshulp' voor mensen die hun leven als voltooid zien.

Hoofdpunten

- Een maatschappelijke dienstplicht.
- Na 18 weken zwangerschap geen abortus meer.
- Twee miljard extra voor Defensie.
- Eén miljard voor de opvang van vluchtelingen 'in de regio'.
- Duizend extra wijkagenten. Eén miljard euro meer voor onderwijs.
- De basisbeurs terug.
- Het eigen risico met 100 euro omlaag.
- Topsalarissen in het bedrijfsleven niet meer aftrekbaar van de winst.
- Handvest met plichten van burgers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden