'Met pensioen gaan? Pas als ik lichamelijk niet meer kan, stop ik'

Globalisering is een populair toverwoord zonder duidelijke inhoud. In een korte serie probeert Economie in deze lacune te voorzien. Vandaag het tweede dubbelportret van gewone wereldburgers, die de gevolgen van het fenomeen dagelijks ondervinden....

TOINE BERBERS

Leung Hing had de vijftien jaar als werknemer van een Chinese gezondheidswinkel net volgemaakt toen de eigenaar de zaak dichtgooide en Hongkong verliet. Iedereen was op staande voet ontslagen. Waarom hij wegging vertelde hij er niet bij. 'Hoe kan ik weten waarom mijn baas weggaat, als hij dat niet vertelt?' Zijn collega's hadden evenmin iets gevraagd.

Het was voor Leung gelukkig niet moeilijk een nieuwe baan te vinden. De vele Chinees-medicinale winkels moeten het vooral hebben van de winstgevende verkoop van vogelnestjes. 'Het prepareren van de exquise zwaluwnesten is een heel precies werk en ik heb al dertig jaar ervaring.' Very Nice Shun Loong Swallows Nest nam hem aan om zijn professionele kennis.

Leung werkt nu drie maanden in de Very Nice-winkel in de drukke wijk Sheung Wan, vlakbij Hongkongs centrum. Zo heel veel is er voor hem eigenlijk niet veranderd. Zijn werkdag duurt weer van negen tot zes met een lunchpauze van een half uur. De ochtenden vult hij met het prepareren van de delicate nesten. Daarmee is hij rond de middag meestal klaar en dan helpt hij met de verkoop.

De winkel is zeven dagen per week open. 'Ik neem mijn drie of vier vrije dagen per maand het liefst aaneengesloten op. Dan heb je echt wat aan je vrije tijd.' Leung vindt het niet erg om veertien dagen of drie weken aan één stuk door te werken, want hij vindt het werk niet zo zwaar.

Zijn vrouw, die serveerster is, moet heel wat harder werken. Zij moet al om vijf uur 's ochtends de deur uit, want haar snackbar ligt in Chai Wan, ruim een half uur met de metro naar het oosten. Om zes uur komen de eerste klanten ontbijten. Ze wordt om vijf uur 's middags afgelost, zodat ze net vóór Leung thuis is.

Ze huren met hun dochter van 13 en hun zoon van acht de bovenste verdieping van een oud appartementengebouw in Wan Chai, een populaire volks- en zakenbuurt, dicht bij het centrum. In de nauwe straatjes staan gepleisterde flatgebouwen met stalen ramen uit de jaren vijftig. Aan de noordkant van de wijk is een invasie van driehonderd meter hoge wolkenkrabbers in volle gang.

'Wij zijn vrij arm, dus we hebben niet veel ruimte.' Maar ze zijn blij dat ze op Hongkong-eiland wonen. Veel bekenden wonen ver weg in de nieuwe wijken in het noorden, richting China. 'Ze reizen minstens anderhalf uur naar het centrum en dan schiet er niet veel tijd over.'

Hij houdt van de buurt, want het leven is niet slecht in Wan Chai. Leung wil niet, zoals de echte carrièremakers, een extra baan 's avonds. Hij kijkt liever tv met zijn vrouw. Soms hangt hij wat met een buurman rond. Soms gaat hij met zijn vrouw naar een van de vele glimmende winkelcentra. Pas na enig aandringen wil Leung kwijt dat hij ook af en toe naar de paardenraces gaat, met vrienden. Maar hij is geen zware gokker. Zijn inzet blijft onder de tien Hongkong dollar (twee gulden) per race.

Hoeveel hij verdient, moet geheim bijven. 'Mijn baas zou dat niet prettig vinden.' Zijn maandloon moet volgens kenners van de branche rond de twaalfduizend Hongkong dollar liggen (ruim 2400 gulden). Daar gaat 15 procent inkomstenbelasting vanaf. Als hij ziek wordt, krijgt Leung niet doorbetaald. 'We zitten er niet zo mee. We willen geen moeilijkheden. Als we lang ziek zijn, ontvangen we geen loon. Dat is nu eenmaal zo.'

Hij merkt niet zo veel van de opkomende sociale beweging. 'Bij ons zijn de vakbonden ontbonden. Maar we redden ons wel.

Leung Hing kwam samen met twee zussen in zijn tienerjaren naar Hongkong uit Zhuhai in de Chinese provincie Guangdong. Zijn ouders en drie andere broers bleven achter. 'Vrienden die we nog kenden uit Zhuhai hielpen me aan een baantje bij een vogelnestimporteur. Zonder relaties begin je hier niets.'

Leung bleek talent te hebben voor vogelnestjes, die ongeprepareerd uit Indonesië, Thailand, Vietnam of Maleisië worden aangevoerd. De beste kwaliteit wordt met de hand bewerkt. Leung pikt de veertjes en andere ongerechtigheden eruit. De zachte, vochtige, gerimpelde substantie droogt hij met een föhn. De chique klanten van Very Nice betalen voor de topkwaliteit tweeduizend Hongkong dollar per ons (vierhonderd gulden).

Vogelnestjes zijn van oudsher in trek omdat het speeksel van de zwaluwen bijzondere mineralen en veel eiwitten bevat. Consumptie, meestal in soep, geeft mannen meer energie en verhoogt de potentie. Vrouwen worden er mooier van en kinderen groeien beter, zo wil de Chinese wijsheid.

De bereiding van de soep is tijdrovend, want het vogelnestje moet minstens anderhalf uur sudderen. In het jachtige Hongkong is kant-en-klaar in opmars. Very Nice maakt vogelnest in blik in een grote fabriek in Shenzhen, net over de grens met China. Er zijn ook drankjes, soms met suiker, kokos of ginseng. Het bedrijf heeft veel filialen in China, vooral in het zuiden, waar zwaluwnesten meer in trek zijn dan in het noorden.

De winkel in Sheung Wan is een van de mooiste, want in Hongkong zit veel geld. De vogelnestjes staan in tientallen reuzenpotten in uitstalkasten achter de twee toonbanken. Goedgeklede klanten bekijken de ingemaakte nestjes in kleurige geschenkverpakkingen. Vijf personeelsleden staat klaar om klanten onmiddellijk te helpen. Wie honderden guldens te besteden heeft, wacht niet graag.

Of hij dit werk nog lang zal doen? Leung weet zeker van wel. Zijn leeftijd wil hij niet prijsgeven, maar hij moet tussen de 45 en 50 zijn. 'Met pensioen gaan? Geen sprake van. Pas als ik lichamelijk niet meer kan, stop ik.' Leung heeft wel wat gespaard en hoopt niet te moeten terugvallen op overheidsuitkeringen. Die zijn met een minimum van 1810 dollar (360 gulden) plus huurondersteuning erg laag.

Bij zijn driemaandelijkse bezoek aan zijn ouders stopt hij hen geld toe, een flinke aanslag op het familiespaargeld. Leung vindt het niet erg om zijn ouders geld toe te stoppen, maar hij hoopt zijn eigen kinderen niet tot last te worden. 'Ik wil dat ze een gelukkig eigen leven krijgen en dat ze zich over ons geen zorgen moeten maken.'

Toine Berbers

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden