Nieuws Italië

Met ontslag Italiaanse premier Conte valt eerste volledig populistische regering van West-Europa

De regering die bij haar aantreden vooral tegen was – tegen de gevestigde orde, tegen migranten, tegen het regime van de financiële markten en tegen de EU – heeft zich na veertien maanden regeren ook tegen zichzelf gekeerd. De Italiaanse premier Giuseppe Conte kondigde dinsdag zijn ontslag aan en maakte zo een einde aan de eerste volledig populistische regering van West-Europa.

Premier Giuseppe Conte spreekt dinsdagmiddag het Italiaanse parlement toe. Beeld AP

In zijn toespraak in de Italiaanse Senaat, die om de haverklap werd onderbroken door gefluit, getier of juist applaus, haalde Conte ongekend hard uit naar zijn vicepremier Matteo Salvini van de rechts-nationalistische Lega. Hij verweet hij hem roekeloosheid, respectloosheid en verregaande onverantwoordelijkheid. Salvini zou zijn eigenbelang structureel boven dat van de staat hebben geplaatst, zijn collega-ministers voor de voeten hebben gelopen en het land voor schut hebben gezet op het internationale toneel. Hij verweet hem overmatig gebruik van religieuze symbolen tijdens toespraken, overmatig gebruik van sociale media en noemde het schandalig dat Salvini zwijgt over de mogelijke financiering van zijn partij door de Russische regering.

Het is daarom vanwege Matteo Salvini, zo zei premier Conte tegen een joelende Senaat, dat deze overheid hier eindigt.

Dat betekent dat president Sergio Mattarella vanaf woensdag bij alle fractievoorzitters zal moeten peilen of er animo is voor een nieuwe regering op basis van de huidige zetelaantallen. Lukt dat niet, dan komen er nog deze herfst nieuwe verkiezingen.

Regering die Europa deed sidderen

Maar het betekent tevens dat er nu een definitief einde komt aan een regering die Europa bij haar aantreden nog deed sidderen. Opeens zeiden de leiders van de op twee na grootste economie binnen de eurozone, een van de oprichters van de Europese Unie bovendien, dat zij zich niet langer aan Brusselse begrotingsregels wensten te houden. Ze zeiden hun havens voortaan hermetisch af te sluiten voor Afrikaanse migranten en trokken het nut van verplichte vaccinaties voor kinderen in twijfel. West-Europa had opeens te maken met een regering die miljarden euro’s geleend geld wilde uitgeven en een volkstelling onder zigeuners aankondigde.

445 dagen later echter, blijkt dat de Italiaanse ‘Regering van Verandering’ vooral Italië zelf schade heeft berokkend. Door een vrijwel continue ruzie tussen beide populistische partijen is er van de beloftes uit het regeerakkoord slechts een fractie gerealiseerd. Er kwamen weliswaar minder migranten aan in Italië, maar het aantal illegalen nam juist toe. Er was bovendien meer racistisch geweld, de staatsschuld groeide, de economie stagneerde en de financiële markten raakten meermaals in paniek vanwege ruzies tussen Rome en Brussel. De Italiaanse zakenkrant Il Sole 24 Ore berekende maandag dat sinds deze regering aantrad er ongeveer vijf miljard euro extra is betaald aan rente op de staatsschuld.

Het zijn slechte cijfers die totaal geen weerslag hebben op de populariteit van Lega-leider Matteo Salvini, die volgens de meest recente peilingen op ruim 38 procent van de stemmen kan rekenen. Met die peilingen in het achterhoofd was het Salvini die anderhalve week geleden een bom legde onder zijn eigen kabinet omdat hij weet dat 38 procent voldoende is om de nieuwe premier van Italië te worden, mochten er inderdaad nieuwe verkiezingen komen.

Vreemde bedpartners

Of die nieuwe verkiezingen er daadwerkelijk komen, is nog maar zeer de vraag. Tot vorige week leek het weliswaar onmogelijk dat er op basis van de huidige zetelaantallen een nieuwe regering kon worden gevormd, maar de afgelopen dagen groeide opeens een verbond tussen de Vijfsterrenbeweging en de centrum-linkse Democratische Partij (PD).

Dat zijn op papier twee onwaarschijnlijke bedpartners – de leiders van beide partijen weigerden tot voor kort met elkaar om tafel te zitten en beschuldigden elkaar onder andere van smaad, nepotisme, het publiceren van nepnieuws en betrokkenheid bij een pedofielennetwerk – maar de twee lijken zich inmiddels te realiseren dat ze elkaar nodig hebben. Bij nieuwe verkiezingen dreigt de Vijfsterrenbeweging meer dan de helft van haar zetels te verliezen en de PD vreest vooral voor de gevolgen van wéér een populistische regering in Italië, ditmaal onder leiding van Matteo Salvini bovendien.

Zelfs voor Italië is deze politieke crisis extreem

De grote vraag is: wat gaat er na vandaag gebeuren? Wordt de populaire Matteo Salvini de nieuwe leider van het land of komt een andere Matteo bovendrijven?

Anderhalve week geleden, na het uitbreken van de politieke crisis, leek de veelbesproken leider van de rechts-nationalistische Lega nog af te stevenen op het premierschap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden