Met of zonder ijsbeer, de tanker blijft op koers

Kritische vragen en geruststellingen vulden het Circustheater. En de grijze mannen koesterden hun dividend.

DEN HAAG - De belangrijkste figuranten staan er weer, bij de deur van het Circustheater in Scheveningen. Indianen uit Canada. Activisten van Greenpeace. Een eskimo. Iemand die pamfletten uitdeelt. Een kromgebogen aandeelhouder, steunend op vrouw en wandelstok. Een ijsbeer. Een politieman die kiekjes maakt.


De hoofdrolspelers zitten binnen, waar Shell zijn jaarlijkse aandeelhoudersvergadering houdt. Op het podium zitten de bestuurders en commissarissen van een van de grootste bedrijven ter wereld, die zich tegenover hun aandeelhouders moeten verantwoorden voor het gevoerde beleid.


Voor lekkages in Nigeria, een gestrand boorschip in Alaska, geplande schaliegasboringen in Oekraïne, mogelijke malversaties van de prijzen - en voor de winning van fossiele brandstoffen in het algemeen.


De vragenstellers staan in twee rijen bij de microfoons in de gangpaden. Het zijn mannen en vrouwen van Amnesty International, van Milieudefensie, van de groene beleggersvereniging, inwoners van Canada, Alaska en Oekraïne; plekken waar Shell dingen van plan is. Als zij vragen stellen, kijken de tweehonderd grijzende mannen in het midden van de zaal enigszins verstoord op. Zij vinden alles allang best. Het dividend is goed. Ze klappen voor bestuurders die een grapje maken.


De bestuurders weten de vragen redelijk te pareren. Ze erkennen een paar fouten, ze wijzen op geboekte vooruitgang, ze duwen soms een beetje terug en doen soms een beroep op overmacht.


'We hebben het niet altijd goed gedaan in Nigeria', zegt bestuursvoorzitter Peter Voser bijvoorbeeld. Maar: 'Het aantal vervuilde plekken dat moet worden opgeruimd, is verminderd.' En: 'Met affakkelen zitten we bijna op de wereldwijde standaard.' Maar het blijft een lastig land, Nigeria. Er zijn in 2012 twee contractors vermoord, 26 mensen ontvoerd, er worden dagelijks zestigduizend vaten olie gestolen. 'De veiligheidssituatie verslechtert. We kunnen niet alles alleen.'


Invallen

Over de invallen die vorige week bij Shell en andere bedrijven zijn gedaan in een onderzoek naar prijsmanipulatie, kan Voser niet veel zeggen. Wel dat het bedrijf volledig meewerkt. En dat het ongepast zou zijn nu al te speculeren over een onderzoek dat net is begonnen. En dat het slechts een onderzoek is, niet meer en niet minder. En dat de beschuldigingen die al zijn gedaan 'indruisen tegen alles waar we in geloven bij Shell'.


Er zijn meer heikele punten. De schaliegasambities, bijvoorbeeld. Er zijn zorgen over grondwater en de gebruikte chemicaliën. Voser denkt dat het met de juiste regelgeving door de juiste bedrijven veilig kan worden gedaan.


Ook over Shells arctische plannen met het Russische Gazprom hoeven de aandeelhouders zich geen zorgen te maken, zegt Voser. Gaat Shell dan niet in zee met een ondeugdelijke partner? Nee, het werkt juist andersom, zegt Voser. 'Onze invloed in zo'n joint venture is aanzienlijk. Dat is precies de juiste manier om ervoor te zorgen dat de juiste standaarden worden toegepast.'


Wat resteert is de grote vraag, een vraag die een paar keer terugkomt: wat is het bestaansrecht eigenlijk nog van een fossiel bedrijf? Als we de klimaatverandering willen beperken, moet een groot deel van de fossiele voorraden toch in de grond blijven zitten? Houdt Shell daar rekening mee?


Wensen

Nee, zegt Voser. 'Alle vormen van energie zullen moeten worden ontwikkeld en gebruikt om de groei te leveren die de wereld nodig heeft.' En financiële man Simon Henry: 'Fossiele brandstoffen maken hoe dan ook deel uit van de toekomst, wat de wensen van de westerse wereld ook mogen zijn.'


De ijsbeer buiten is dan al verdwenen.


Strengere regels voor offshore boringen

Offshore olieboringen in Europa worden strenger gereguleerd. Het Europees Parlement heeft maandag een richtlijn goedgekeurd die de aansprakelijkheid van oliemaatschappijen flink vergroot. Ze moeten straks voor een boring aantonen dat ze eventuele schade kunnen betalen. Ook moeten ze laten zien dat ze in staat zijn eventuele lekkages op te ruimen. De Europese richtlijn is een uitvloeisel van het ongeluk met het boorplatform Deepwater Horizon in de Golf van Mexico in 2010, toen miljoenen liters olie in zee lekten. De schade bedroeg tientallen miljarden dollars. Een van de initiatiefnemers van het voorstel, europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy (D66), verwelkomt de maatregel, maar betreurt het dat boren in Arctisch gebied niet expliciet wordt verboden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden