Nieuws Viktor Orbán

Met nieuwe rechtbank dreigt Orbán Hooggerechtshof Hongarije buitenspel te zetten

Hoe onafhankelijk is de rechterlijke macht straks nog in Hongarije? Die vraag ligt woensdag op tafel als het Hongaarse parlement stemt over de oprichting van een nieuw Hof van Beroep. Wie het in de toekomst aan de stok krijgt met de regering op gebied van asiel, demonstratierecht, politiegeweld of openbare aanbestedingen, zal zich tot dat nieuwe Hof moeten wenden.

Premier Orbán Foto Anp

Critici zien in het plan een poging van premier Viktor Orbán (55) de rechterlijke macht naar zijn pijpen te laten dansen, en vrezen dat de rechtsstaat in Hongarije ernstig in het gedrang komt.

Zo wordt de president van het Hof straks benoemd door het parlement. Daar heeft Orbán met zijn radicaal-rechtse Fidesz-partij een comfortabele meerderheid. De rest van de rechters wil Fidesz gaan selecteren uit de ambtenarij, waar de partij ook veel steun geniet. De kans is groot dat het Hof daarmee een politieke kleur krijgt.

Zeer onafhankelijk

Hongarije heeft al een Hooggerechtshof, de Kúria, dat als zeer onafhankelijk te boek staat. Na Orbáns verkiezingsoverwinning, begin april, werd de aanval er op ingezet. De Kúria had ongeveer vierduizend uitgebrachte stemmen ongeldig verklaard, waardoor Fidesz een zetel minder kreeg in het parlement. De regering beschuldigde de rechters daarop van politieke inmenging. Volgens een woordvoerder van Orbán was de Kúria ‘intellectueel nog niet volwassen’.

Voor de naar schatting drieduizend rechters in Hongarije is het bewaken van hun onafhankelijkheid een zware taak. Kort na de verkiezingen stapten zes van de vijftien leden van de Raad voor de Rechtspraak op, vermoedelijk uit zorg over de groeiende ondermijning.

Afwachten

De Venetië-commissie, die namens de Raad van Europa toeziet op de rechtsstaat in Europese landen, deed maandag nog een ultieme poging de parlementsstemming uitgesteld te krijgen. De hoop was dat Orbáns kabinet zou wachten tot na vrijdag, als de Venetië-commissie verslag doet van haar reguliere veldbezoek aan Hongarije. De Europese Volkspartij (EVP), de Europese familie waar Fidesz lid van is, had Boedapest opgeroepen het oordeel van de Venetië-commissie over de plannen met de rechtsstaat af te wachten.

Maar Orbán pakt onverstoorbaar door: sinds hij begin april een stevig mandaat kreeg van de Hongaarse kiezers, voelt hij zich sterk. Eerder paste hij de kieswet aan, benoemde hij partijvrienden in het Constitutioneel Hof en liet hij bevriende oligarchen tientallen kranten, tv-stations en radiozenders overnemen.

Premier Orbán Foto Anp

In Brussel bestaan grote zorgen over de ondermijning van de rechterlijke macht in zowel Polen als Hongarije. Tegen Polen loopt al de zwaarst denkbare strafprocedure, Artikel 7; tegen Hongarije kan die nog volgen, als het Europees Parlement daar in september met een absolute meerderheid van stemmen toe besluit. Terwijl Polen z’n rechters op straat zet, bouwt Orbán aan een parallel rechtssysteem, zo schrijft waakhond-organisatie Helsinki Comité in een nieuw verschenen rapport. 

In toespraken blijft Orbán vol bravoure uitvaren tegen alle veronderstelde vijanden van Hongarije. Zo ook afgelopen zaterdag bij een herdenking van Helmut Kohl, de oud-bondskanselier die een jaar geleden overleed. In een speech vergeleek Orbán de Europese Commissie met Moskou ten tijde van de Sovjet-Unie. De liberale orde, aldus Orbán, ‘is aan het instorten’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.