Nieuws Japan

Met nieuwe keizer begint na het tijdperk van Chinese vrede dat van Japanse harmonie (Reiwa)

Maandagochtend werd in Tokio de naam van het nieuwe keizerlijke tijdperk bekendgemaakt: Reiwa (‘harmonie bewerkstelligen’). Na eeuwenlang Chinese motto’s kiest de huidige conservatieve regering voor een Japans gedicht uit begin 8ste eeuw, over een abrikozenboom die bloesemt na een koude winter. 

De Japanse kabinetssecretaris Yoshihide Suga kondigt de naam van het nieuwe tijdperk aan: Reiwa – ‘harmonie bewerkstelligen’. Beeld Getty Images

Japan, ’s werelds oudste dynastie, krijgt op 1 mei een nieuwe keizer, de 59-jarige Naruhito. Daarbij hoort volgens een eeuwenoude traditie ook een nieuw tijdperk. Reiwa is gengo nummer 248 en volgt op het huidige tijdperk Heisei (‘vrede bewerkstelligen’), dat in 1989 begon en eindigt wanneer keizer Akihito (85) op 30 april abdiceert.

Hoewel de westerse kalender de standaard is in Japan, is het nieuwe tijdperk meer dan alleen een naam. Veel Japanners tellen de jaren door een tijdperk aan te duiden. Ook munten, kalenders, kranten, treinkaartjes, regeringsdocumenten en allerlei computerprogramma’s dragen de twee karakters van de nieuwe tijd. Ict’ers en ambtenaren zullen de komende maand overuren draaien om de wijziging op tijd door te voeren.

Bovendien is het tijdperk ook een instrument van collectieve herinnering: het definieert een periode in de Japanse geschiedenis. Zo symboliseert Showa (1926-1989), de tijd onder keizer Hirohito, de nederlaag van Japan in de Tweede Wereldoorlog en de spectaculaire economische wederopbouw. Als je Japanners vraagt naar Heisei, noemen ze economische stagnatie en de grote aardbeving van 2011.

Een commissie van historici en andere experts werkte de afgelopen weken in het diepste geheim aan de nieuwe naam, die kort maar krachtig moet zijn en traditiegetrouw uit oude geschriften wordt gehaald. Ruim 1.300 jaar lang werd hiervoor geput uit de Chinese klassiekers, maar ditmaal is een Japans gedicht gebruikt, wat er op kan duiden dat de huidige conservatief-nationalistische regering zijn stempel wilde drukken. In een toelichting zei premier Shinzo Abe dat Reiwa verwijst naar ‘onze rijke cultuur waar we trots op moeten zijn, alsook op onze prachtige natuur’. ‘Onze natie beweegt richting een keerpunt, maar er zijn veel Japanse waarden die niet zouden moeten vervagen’, aldus Abe.

Zeldzame video

De kwakkelende Keizer Akihito zal op 30 april zelf zijn functie neerleggen. Het is de eerste keer sinds 1817 dat een keizer abdiceert. De 85-jarige keizer maakte in 2016 in een zeldzame videoboodschap bekend dat hij wilde aftreden. Het parlement nam het jaar erop een eenmalige wet aan om de abdicatie mogelijk te maken.

Voorheen had de keizer in Japan een bijna goddelijke status, maar na de oorlog ontnam de Amerikaanse bezetter keizer Hirohito, onder wiens leiding Japan een agressieve oorlogspolitiek had gevoerd, de macht. In de naoorlogse grondwet staat nu alleen dat de keizer ‘de eenheid van het land symboliseert’.

Sporen van de oude, mystieke status van de keizer zijn er nog volop. Zo voert de afzwaaiende keizer dezer dagen elf rituelen uit ter voorbereiding op de troonswisseling. Vorige maand sprak hij een tekst uit bij een shinto-heiligdom op de paleisgronden ter ere van de zonnegodin Amaterasu, van wie de keizers zouden afstammen. Vorige week reisde hij in jacquet en per trein naar het mausoleum van Japans eerste keizer, Jimmu, in de Nara-prefectuur, om zijn abdicatie aan te kondigen. Volgens de overlevering besteeg Jimmu de troon in 660 voor Christus.

Liefhebbers van dit soort rituelen kunnen op 1 mei hun hart ophalen, als de nieuwe keizer de regalia – drie heilige schatten – krijgt overhandigd: het zwaard, het sieraad en de spiegel. Ook Naruhito zal langs verschillende shinto-heiligdommen gaan, onder meer om zijn komst aan zijn voorgangers aan te kondigen.

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel stond dat het nieuwe motto uit de 9de eeuw komt. Correct is: 8ste eeuw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden