Met nieuw elan op weg naar boven

Er was geen gemor, CDA-leider Buma kreeg louter bijval tijdens zijn toespraak. Het nieuwe geluid van de christen-democraten was hoorbaar. 'Echt anders en veel beter.'

DEN BOSCH - Een matige opkomst voor het congres, ondanks een uiterst impopulair kabinet nog geen begin van herstel in de peilingen en alweer een nieuwe poging om nieuwe woorden te vinden voor waar het CDA voor staat; een zwartkijker vond in het CDA-congres van dit weekeinde in Den Bosch redenen genoeg om de christen-democraten op te geven. Maar de atmosfeer was er een van verwachting en ook daar zijn redenen voor.


Eerst maar het donkere beeld. Als vanouds bestond het publiek overwegend uit ouderen, maar dan wel zeker de helft minder dan op congressen in zelfs de zwartste dagen van de samenwerking met de PVV; een man of vijfhonderd zat in een kleine zaal van de Brabanthallen.


De nieuwe leider Sybrand van Haersma Buma zit nu een jaar in het zadel, zonder de last van regeringsverantwoordelijkheid is zijn fractie een half jaar bezig met het uitdragen van het zuivere, onversneden CDA-geluid. Met harde en soms onbesuisde oppositie wordt zelfs het imago van betrouwbare bestuurderspartij in de waagschaal gelegd.


Het voorlopige nettoresultaat van alle nieuwe elan; volgens de laatste peilingen blijven de christen-democraten onveranderd hangen rond de beschamende dertien zetels van oktober 2012.


Was er gemor? Geenszins. De toespraak van Buma over de morele crisis waarin het land verkeert en 'de zeven principes van het CDA' waarmee hij die te lijf wil, kregen louter bijval.


Voor steun aan lastenverzwaringen, waarvan minister Dijsselbloem van Financiën dit weekeinde zei dat ze 'onvermijdelijk' zijn, mag het kabinet meteen doorlopen naar D66, kondigde Buma aan. 'Het CDA doet daar niet aan mee.'


In nieuwe bewoordingen eiste hij de traditionele middenpositie op. Het CDA is niet van de markt, zoals de VVD, maar evenmin van de overheid, zoals de PvdA. Het gaat om de samenleving, hamerde Buma, maar initiatieven uit de gemeenschap zijn verdrongen door een overheid die te veel taken heeft overgenomen.


'Hard en helder', vat de Leidse wethouder Jan-Jaap de Haan toon en inhoud samen. Hij had duidelijk nieuwe accenten gehoord. Het draait nu om 'familie', observeert hij, waar eerst het 'gezin' de hoeksteen van het gedachtengoed was.


'Echt anders en veel beter', zegt De Haan. 'Daarmee richt je je op alle vier de generaties. Solidariteit gaat over alle generaties heen.' Lees: al die oudere CDA'ers die zijn uitgeweken naar 50Plus, moeten terug.


En daar begint de hoop. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van begin volgend jaar doen Henk Krol en de zijnen niet mee, net als die andere gevaarlijke concurrent, de PVV. Op tal van plaatsen geldt hetzelfde voor D66 en de SP.


En wie staat daar dan, juist in die kleinere gemeenten, met open armen te wachten op al die ontevreden kiezers die toch graag een stem willen geven aan hun onvrede over het beleid van de coalitie van VVD en PvdA? Precies!


Vanaf het huidige niveau kan het CDA alleen maar omhoog, is deze congresdag de communis opinio. De verkiezingen in gebieden waar gemeentelijke herindelingen zijn geweest, kunnen de eerste slinger geven, is de hoop en overtuiging.


Het christen-democratische droomscenario gaat als volgt. In september presenteert het kabinet een nieuwe begroting met draconische bezuinigingen. Nog geen twee maanden later gaat de helft van alle Friezen naar de stembus. In de eerste test voor het kabinet reageren die hun onvrede af door CDA te stemmen. De christen-democraten krijgen eindelijk momentum en maken in maart bij de echte gemeenteraadsverkiezingen hun comeback.


Wensdenken natuurlijk, maar helemaal onrealistisch is het niet. Bij de laatste herindelingsverkiezingen in november 2012 scoorde het CDA opvallend goed, tegen de negatieve landelijke trend in. 'In Schagen werden we met afstand de grootste', memoreert oud-minister en partijvoorzitter Liesbeth Spies, die daar formateur werd. 'Het kan wel degelijk.'


Volgens voorzitter Bert Kuiper van het CDA in Friesland staan ook nu alle lichten op groen. 'De sfeer is uitstekend. Friesland heeft in Den Haag bovendien twee vertegenwoordigers die zeer aanspreken: Sybrand zelf en het Kamerlid De Rouwe, uit Bolsward.'


'De timing is echt goed', zegt de Rotterdamse CDA-wethouder Hugo de Jonge. 'Dat kan ons ontzettend helpen. Afgelopen november was het kabinet net met dat idee voor de zorgpremie op de proppen gekomen. Zo'n cadeautje krijgen we graag nog een keer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden