Nieuws Brexit

Met nieuw Brexit-compromis houdt May harde vleugel net binnenboord

Premier Theresa May en Brexit-minister David Davis. Beeld AFP

De Britse premier Theresa May heeft haar kabinet donderdag ternauwernood bijeen weten te houden. Haar minister voor Brexit, David Davis, had zijn ontslagbrief klaarliggen, maar is na een harde confrontatie met zijn bazin toch aangebleven. Inzet was het voorstel om toch bij een Europese douane-unie te blijven zolang er geen oplossing is voor het Ierse grensprobleem.

Aan het voorstel had Davis graag een harde deadline verbonden. Maar hij is uiteindelijk akkoord gegaan met de ‘verwachting’ dat de Britten tot ergens in 2021 bij een Europese douane-unie blijven.

De Brexiteers bekijken dit compromis vol wantrouwen, want eerder heeft May nog met Brussel afgesproken dat er een overgangsfase komt tot eind 2020. Door de datum steeds op te schuiven vrezen ze een Hotel California-scenario:  de Britten kunnen wel uitchecken bij de EU, maar blijven er toch bij.

Compromis

De Europese Brexit-onderhandelaar Michel Barnier reageerde in een tweet met enige terughoudend op het jongste Britse voorstel. De Brexiteers zien het compromis in het kabinet als een verdere ondermijning van de door hun gedroomde 'harde' Brexit. De vrees is dat May, die tegen Brexit was, heimelijk afkoerst op een zachte Brexit. Ze zou hopen dat het Britse parlement haar hiertoe dwingt als het volgende week over de kwestie gaat stemmen. Onder de afgevaardigden bestaat een voorkeur voor een ‘zachte’ Brexit.

Al twee jaar loopt May spitsroeden tussen de Brexiteers in haar kabinet, onder wie David Davis en Boris Johnson, en de eurogezinde factie. De meningsverschillen zijn op de spits gedreven door het probleem van de grens tussen Ierland en Noord-Ierland, die na de Brexit een nieuwe buitengrens van de EU wordt met bijbehorende controles.

Brussel ziet niets in de creatieve hightech-oplossingen waarmee de Brexiteers het grensverkeer willen controleren. Aan de andere kant wil Londen koste wat kost een door de EU voorgestelde grens op de Ierse Zee voorkomen, omdat Noord-Ierland dan van de rest van het Verenigd Koninkrijk wordt afgesneden.

Overgangsfase

Zonder akkoord over deze kwestie vervalt de eerder afgesproken overgangsfase en volgt in maart 2019 een 'harde Brexit', een sprong in het duister zonder afspraken over de toekomstige relatie tussen EU en de Britten. De enige oplossing is het Ierse probleem wederom door te schuiven, hopend op een godswonder. Een tijdelijk lidmaatschap van een douane-unie om een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland te voorkomen, is zo bezien een verzekeringspolis. 

De straatvechter Davis, die al enkele keren met aftreden heeft bedreigd, wilde het hard spelen. Na een eerste overleg met May leek het erop dat hij zou opstappen, maar een uur later zat hij weer op 10 Downing Street. May beloofde aan de tekst de ‘verwachting’ toe te voegen dat de Britten in 2021 de douane-unie echt zouden verlaten. Tot die tijd verkeert het Verenigd Koninkrijk in limbo: geen lid meer van de EU, maar ook nog niet de mogelijkheid om handelsakkoorden af te sluiten in de rest van de wereld.

Mays compromis staat in schril contrast met de harde woorden die ze sinds het aanvaarden van het premierschap heeft geuit. ‘No deal’ is, zo heeft ze vaak gezegd, ‘beter dan een bad deal’. Dit is bluf gebleken. Haar regering, en het land in het algemeen, heeft zich amper voorbereid op een akkoordloze afloop. Dat wist de Europese Commissie, die in de Griekse crisis reeds te maken heeft gehad met zulke holle dreigementen. Het is de reden waarom Barnier alle goede kaarten bezit in het pokerspel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.