'Met mijn generatie is de culturele revolutie begonnen'

Zijn brein legt net zo makkelijk lijntjes tussen jazz en bouwkunst als tussen voetbal en klassieke muziek. Geen wonder dat Lang Lang even enthousiast praat over Vladimir Horowitz als over Bridget Jones of Ajax.

Lang Lang: 'Tegenwoordig willen mensen liever een positief gevoel dan zware inhoud.' Beeld Els Zweerink

Lang Lang staat op het punt afscheid te nemen als het gesprek komt op het wereldkampioenschap voetbal van 2014. De Chinese meesterpianist (34) is een groot voetbalfan en hij herinnert zich de goede prestaties van het Nederlands elftal tijdens het toernooi in Brazilië (waar hij voor de finale optrad met operazanger Placido Domingo).

Eén wedstrijd in het bijzonder is Lang Lang bijgebleven: Nederland-Argentinië, de halve finale die Oranje uiteindelijk na penalty's verloor. Lang Lang vertelt over Javier Mascherano, de onuitputtelijke motor op het Argentijnse middenveld die maar bleef doorgaan hoewel hij, en nu begint Lang Lang onbedaarlijk te lachen, tijdens een uiterste inspanning om Arjen Robben van het scoren af te houden, zijn anus scheurde.

Het contrast tussen deze anekdote, gierend verteld, en de keurige wereld waarin Lang Lang zich al zijn hele leven begeeft, kan haast niet groter. Hij is het wonderkind uit de Chinese provincie die uitgroeide tot de bekendste klassiek pianist ter wereld, de popster onder pianisten. Overal verkoopt hij concertzalen uit met zijn repertoire van onder meer Chopin, Liszt, Beethoven en Mozart. Bijna driehonderd nachten per jaar slaapt hij in hotels, hij vliegt van Parijs naar Londen naar Florence naar Taipei naar New York en geeft het ene grootse concert na het andere. Hij werkte samen met onder andere Pharrell Williams, Metallica en Andrea Bocelli. Zijn albums zijn bestsellers, hij speelde in het Witte Huis, behoorde volgens Time tot de honderd meest invloedrijke mensen ter wereld en werd in 2013 door VN-secretaris-generaal Ban-Ki Moo benoemd tot United Nations Messenger of Peace.

Ondanks (of dankzij) dat alles vertoont Lang Lang een haast kinderlijk enthousiasme, een jongensachtige nonchalance en praat hij even hartstochtelijk over Vladimir Horowitz als over Bridget Jones. Of dus over de gescheurde anus van Javier Mascherano.

CV

1982 Geboren in Shenyang, China
1985 Begint op zijn derde met pianospelen
1995 Winnaar International Tchaikovsky Competition for Young Musicians
1997 Verhuist naar de Verenigde Staten
1999 Grote doorbraak bij het Gala of the Century met het Chicago Symphony Orchestra
2001 Debuut bij BBC Proms
2007 New York Times noemt Lang Lang hottest artist on the classical music planet
2008 Openingsceremonie Olympische Spelen Peking
2008 Autobiografie Journey of a Thousand Miles
2011 Opening instituut Lang Lang Music World in China
2013 Chopin-album wint Echo Klassik-prijs
2016 Album New York Rhapsody met o.a. Herbie HancockCV Lang Lang

1. Popster: Michael Jackson

'Als kind woonde ik in China. We kenden wel wat westerse muzikanten, zoals Elvis Presley en Michael Jackson, maar wat muziek betreft liep China nog een beetje achter. Met mijn generatie is de culturele revolutie begonnen. Langzaam druppelen westerse muzikanten binnen. Michael Jackson was de eerste die echt doorbrak in China, iedereen kende hem. Dat komt omdat hij niet alleen muzikaal heel interessant was, maar ook visueel: de manier waarop hij bewoog. Dat was ook een belangrijke reden dat hij zonder problemen kon doorbreken.

'Wat ik bedoel te zeggen: ook al versta je geen Engels, je ziet hoe hij danst en je snapt hem. Dat is het punt. Wat voor muzikant je ook bent, je ziet dat en je raakt geïnspireerd.'

Tekst gaat verder onder video.

2. Operazanger: Luciano Pavarotti

'Zijn hoge noot; niemand kan zo zingen. De techniek en de muzikaliteit van zijn stem, beter bestaat er niet. Als hij zingt, komt het verdriet naar buiten. Die kracht...

'De eerste dingen die ik van hem hoorde waren Nessun dorma en 'O sole mio, die liederen kent iedereen. Maar ik houd ook van zijn opera's.

'Als hij zingt, word je gewoon weggeblazen. Ik heb Pavarotti één keer ontmoet. Ik ging naar een concert van hem en gaf hem een paar cd's van me mee. Daar heeft hij naar geluisterd en daarna heeft hij mij een mail gestuurd waarin hij schreef dat hij mijn spel mooi vond. Dat was heel tof.'

3. Pianist: Herbie Hancock

'Voor mij is naar jazz luisteren de beste manier om te ontspannen. Wat ik zo fijn vind aan jazzpianisten, is dat ze alles kunnen; ze zijn zo vrij in hun manier van spelen. Elke keer spelen ze anders, improviseren ze. Dat is heel ontspannend om naar te luisteren. En tegelijkertijd denk je: hee, hij doet weer iets nieuws. Snap je?

'Je luistert niet op een luie manier, maar je zit helemaal in hun wereld en laat je door hen leiden. Je hoeft niet veel na te denken, maar je bent wel geconcentreerd. Dat is de beste manier om te ontspannen.

'Jazzpianisten hebben heel andere vaardigheden dan klassiek pianisten. Ik heb wel een bepaalde vrijheid binnen het frame van de klassieke muziek. Maar ik kan geen noot veranderen; jazzpianisten wel. Wat wij doen is als een renovatie van een klassiek gebouw: je mag niets aan de gevel veranderen, die moet er precies hetzelfde uit blijven zien. Aan de binnenkant kan je wel wat doen. Maar jazzpianisten kunnen ook met de gevel doen wat ze willen.'

4. Pianist: Vladimir Horowitz

'Technisch is er niemand beter dan hij. Je kon hem alles vragen en hij speelde het. Ik heb nog nooit iemand gezien met zoveel controle. Het is alsof je tegen een golfer zegt: je moet die boom raken. Pok. En nu die. Pok. Voor hem was de piano een magisch stuk speelgoed. Dat zou ik ook willen leren.

'Ik denk dat piano voorbij onze verbeelding moet gaan. Als je een concert ingaat met een bepaalde verwachting, dan kun je het wel schudden.

'Bij Horowitz wist je nooit wat zijn volgende stap was. Zijn techniek is ongelooflijk, maar staat wel in dienst van de muziek. Als hij oefende, was het alsof hij met een symfonisch orkest oefende: hij werkte in zijn spel steeds aan een individueel geluid. Als je bijvoorbeeld een akkoord speelt, speelde hij dat de ene keer met de 'trompet' als leidend personage en de andere keer weer met de 'viool'.

'Wat hij dus in praktijk bracht, is dat iedereen de leider kan zijn; iedereen kan alles. Het is zoals het totaalvoetbal dat de Nederlanders bedacht hebben: je valt met z'n allen aan en je verdedigt met z'n allen. Dat is wat Horowitz deed: Total Piano.'

Pianist: Vladimir Horowitz. 'Technisch was er niemand beter dan hij. Voor hem was de piano een magisch stuk speelgoed. Dat zou ik ook willen leren.' Beeld Getty

5. Literatuur: De klassieken

'Ik heb alles van de westerse klassieke literatuur gelezen. Toen ik begin 20 was, las ik alles van Shakespeare. Om de westerse cultuur te begrijpen, moet je de Europese geschiedenis leren. Als je opgroeit in China, heb je bijvoorbeeld geen idee wat Rusland is of wat Russen willen.

'Maar als je Oorlog en vrede hebt gelezen, en Anna Karenina en de gedichten van Poesjkin, dan ga je min of meer hun ziel begrijpen en hun manier van denken. Net als met de Fransen; Alexandre Dumas en Victor Hugo helpen om de muziek van Chopin te begrijpen.'

6. Schilder: Dalí

'Dalí gelooft dat het leven voor eeuwig is. Hij laat als het ware de tijd smelten. En hij kijkt naar dingen vanuit een ander perspectief. Bij zijn Lincoln in Dalivision zie je van een afstandje Abraham Lincoln, maar als je dichterbij staat, zie je iets heel anders. Zo is het ook met de wereld: niets is maar één ding, geen mens is één ding. Natuurlijk is hij raar, maar ik begrijp hem wel.'

7. Schilder: Picasso

'Picasso is wat klassieker dan Dalí, maar hanteert ook een beetje dezelfde principes. Wat zie je? Is het een koe? Een man? Een vrouw? Picasso geeft je gewoon de verschillende mogelijkheden. Dat doe ik ook met mijn muziek; ik geef je een paar hints, je hoeft me niet te volgen. Dit stuk is niet één ding, je kan het op vijf verschillende manieren interpreteren. Dat doet Picasso ook met zijn kunst.'

8. Film: Bridget Jones's Baby

'Dat was fantastisch. Fantastisch. Zo grappig, echt ongelooflijk. Het verhaal is dat zij zwanger wordt, maar niet weet van wie. Hahaha! Dat is een fantastische verhaallijn. En de dialogen zijn hilarisch, maar gaan toch ook diep.

'Ik hou van romantische komedies. Ze zijn meestal niet zo diepgaand, maar wel ontspannend. Tegenwoordig willen mensen liever een positief gevoel dan zware inhoud, dat zie je ook in de muziek terug. De jonge generaties van nu luisteren niet echt meer naar melodieuze muziek, maar eerder naar genres als EDM of dj's of rap. Tieners van nu houden niet van zware materie, die willen gewoon een feestje met muziek die hen opvrolijkt, maar niet zozeer een grote impact op ze heeft of ze ontroert.'

Tekst gaat verder onder afbeelding.

Film: Bridget Jones's Baby. 'Zo grappig, echt ongelooflijk. Het verhaal is dat zij zwanger wordt, maar niet weet van wie. De dialogen zijn hilarisch, maar gaan ook diep.'

9. Televisieserie: Sex and the City

'Toen ik in 1997 naar Amerika kwam, ging ik helemaal op in Sex and the City. Die serie liet zien wat de verschillende gemeenschappen zijn in New York en hoe het eraan toe ging in de wereld van het daten. Ook al gaat het over vier vrouwen, de serie kruipt in zoveel hoeken, laat zoveel verschillende mensen zien; je ziet door die serie de hele wereld. En het is voor een buitenstaander ook makkelijk te begrijpen.

'Meteen beginnen aan House of Cards zou veel moeilijker zijn voor een Chinees die net in Amerika is aangekomen.'

10. Film: Amadeus

'Beste film ooit. Ik heb hem vijf keer gezien. Dat die film zo geslaagd is, komt door het personage van Antonio Salieri, de verteller van het verhaal. Want als je alleen Mozart had gehad, was het een goede documentaire geweest.

'Maar dankzij Salieri is het een buitengewoon goed drama. De muziek, het verhaal over jaloezie; ik werd er verliefd op. Mozart is zo onschuldig: hij wil alleen maar muziek maken, weet niet hoe hij met mensen moet communiceren, en ondertussen worden mensen enorm jaloers op hem. En dat kan hem geen moer schelen. Het lijkt een komedie, maar het is eigenlijk een tragedie. Ja, mensen zijn ook wel jaloers op mij ja, maar uiteindelijk is er veel meer liefde.'

Film: Amadeus. 'De muziek, het verhaal over jaloezie; ik werd er verliefd op.' Beeld Amadeus

11. Stad: New York

'Peking en New York zijn mijn thuis, maar als ik moet kiezen, kies ik voor New York. Het is echt een meltingpot. Niemand komt daar vandaan, iedereen komt van buiten. Dat werkt op een of andere manier. Mensen behandelen je niet als een buitenstaander. New York houdt van nieuw, fris talent. Het maakt niet zoveel uit waar je vandaan komt, het gaat erom wat je bijdraagt, wat je waarde is. Daarom zie je veel mensen die uit het niets komen het heel ver schoppen. Het is open hearted.'

12. Voetbalclub: Ajax

'Nu is Barcelona mijn favoriete team, maar ik ben een tijd gek geweest op Ajax.

'Die oude wedstrijden zijn zo mooi om naar te kijken. Hoe ze voetbalden, mijn God, zo artistiek. In de jaren negentig waren ze ongelooflijk. Ze speelden heel onverwacht, niet volgens de regels. Ze namen risico's, maar dat konden ze ook doen omdat ze zo goed waren. De meeste teams kunnen dat niet, die hebben niet de techniek om creatief te kunnen zijn.

'In China wordt heel veel geld uitgegeven in de voetbalwereld. Maar geld investeren is één ding, er moet ook wat van komen. In China heb je een gigantische fanbase, maar niet veel mensen die zelf voetballen. Dat is met piano anders. Daar heb je ook veel fans, maar iedereen speelt ook zelf. Iedereen! Ok, niet iedereen, maar de meeste mensen wel.'

'Die oude wedstrijden zijn zo mooi om naar te kijken. Hoe ze voetbalden, mijn God, zo artistiek. Beeld ANP

13. Mens: moeder

'Mijn moeder reist altijd met me mee. Ze vindt mijn leven een beetje raar, en ze vindt dat ik te veel reis. Maar ze is wel blij voor me, omdat dit is wat ze voor me wilde toen ik klein was: dat ik een pianist van wereldklasse zou worden. Ze weet hoe vermoeiend dit leven is, hoe uitdagend, hoe veel je moet vliegen. En het kan behoorlijk eenzaam zijn - daarom wilde mijn moeder op een gegeven moment met me mee. Ze wilde niet dat ik me ontheemd zou voelen. Ik zou wel zonder haar kunnen, maar niet langer dan één maand. Je kunt dit zware werk niet helemaal in je eentje doen. Mijn moeder is 63 en ze vliegt overal met me mee naartoe. Als zij er is voel ik me geweldig; dan ben veiliger in mijn hoofd en in mijn hart.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden