'Met mijn afkomst ben ik niet bezig'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. CBS-directeur Tjark Tjin-A-Tsoi ( 51 ): 'Met mijn afkomst ben ik niet bezig.'

Beeld Frank Ruiter

Dit is een primeur: het is de eerste keer dat Tjark Tjin-A-Tsoi meewerkt aan een gesprek over zijn afkomst. 'Het speelt niet bij mij. Ik ben er niet mee bezig en ik wil er niet per se mee worden geassocieerd. Mijn ouders kwamen uit Suriname, een arm land aan de andere kant van de wereld. Ze hebben een arm verleden en in dit land kregen we alle mogelijkheden. Dat is nogal wat. Ik voel een grote mate van dankbaarheid. En ik ben een Nederlander. Dat is het hele verhaal.'

Maar Nederland is groter dan zijn eigen geschiedenis. Als directeur-generaal van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) begeeft Tjark Tjin-A-Tsoi zich op het hoogste niveau. 'Politici, burgemeesters, raden van bestuur. Ik heb door mijn functie natuurlijk veel contacten in die kringen.'

Hoeveel kleur ziet u daar?

'Net als iedereen kan ik zien dat er op bestuurlijk niveau niet veel kleur is. In het hele land schieten me nu niet meer dan twee anderen te binnen: de burgemeesters van Rotterdam, Ahmed Aboutaleb, en Almere, Franc Weerwind. Dat is een constatering. Wat voor mechanisme daar achter zit? Ik weet het niet.'

Wat zegt het over Nederland?

'Het zou voor de hand liggen om te zeggen: dat moet discriminatie zijn. Alleen heb ik het zelf nooit meegemaakt. Dat betekent niet dat het niet bestaat, maar voor zover ik weet, is bij mij nooit een barrière opgeworpen om te verhinderen waar ik nu ben. Echt nooit. Dus het moet ingewikkelder in elkaar zitten.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Mede gebaseerd op deze serie verscheen vorig jaar zijn boek Kaaskoppen. Hij spreekt onder anderen nog met diversity consultant Jamila el Mourabet (Marokkaans) en ondernemer Rob Malasch (Indisch).

Wordt er over gesproken?

'De laatste jaren merk ik dat diversiteit serieuzer wordt genomen, er is veel aandacht voor geweest en dat heeft in korte tijd tot grote stappen geleid. Dat ging vooral over de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de top. Daar wordt nu een inhaalslag gemaakt.'

Het andere vraagstuk is ingewikkelder?

'Misschien speelt discriminatie een rol, daar heb ik zelf geen ervaring mee. Daarom vermoed ik dat andere factoren een rol spelen. Het kan zijn dat werken voor de overheid bij kinderen van migranten minder op de voorgrond staat. Je begint onderaan en klimt langzaam omhoog. Zo heb ik het ook gedaan. Dan zou het een kwestie van tijd moeten zijn tot er meer komen.'

Kunt u een oplossing bedenken?

'Als je de oorzaak niet kent, kun je geen oplossing bedenken. Waarschijnlijk is het een combinatie van factoren. Ik weet niet of het verstandig is van bovenaf te veel aan te sturen op diversiteit. Dat roept een tegenreactie op. Het zal grotendeels organisch moeten gebeuren.'

Lange tijd ging Tjark Tjin-A-Tsoi door het leven als Tjark Tjin. 'Om het makkelijker te maken. Mijn naam werd vaak verkeerd gespeld. Inmiddels kennen veel mensen die constructie met een A in het midden, ze weten dat het uit Suriname komt.'

Uw voornaam is Tjark.

'Ik geloof dat het de Groningse variant is van het Friese Tjerk. Een oude Germaanse naam. In Suriname komt de naam voor, mijn ouders hadden een kennis die zo heette.'

En uw achternaam is Chinees?

'Mijn vader is half Chinees, de andere helft is gemengd met andere Surinaamse afkomsten. Mijn moeder is half hindoestaans en voor de andere helft ook gemengd. Ik ben redelijk licht uitgevallen, mensen kunnen niet altijd thuisbrengen waar ik vandaan kom. Ze denken weleens dat ik Marokkaans ben. Of Indiaas, dat komt al dichter in de buurt. Mijn haar is nu kort, vroeger was het langer, in die tijd kon je nog zien dat ik kroeshaar had.'

Hoe groeide u op?

'Toen ik 2 was verhuisden mijn ouders naar Nederland, voor de studie van mijn vader. Binnen zes weken had mijn moeder een baan als onderwijzeres. Zo werd bij ons thuis naar Nederland gekeken: een land van mogelijkheden. Zwarte scholen bestonden nog niet. Op de lagere school in Amsterdam-Noord zat één negroïde jongen. De vrienden en familie van mijn ouders waren Surinaams.

'Ik was zeer geïnteresseerd in bètawetenschappen en ik tenniste fanatiek. Mijn vriendenkring was overwegend Hollands, af en toe zat er iemand tussen van bijvoorbeeld Indische komaf. Die situatie was vergelijkbaar met de Universiteit van Amsterdam, waar ik natuurkunde ging studeren. Nu ik eraan terugdenk, zie ik: o ja, ik was de enige donkere. Op dat moment was ik me er niet eens van bewust. '

Nederlands

'Altijd, en vooral in het buitenland. Daar zie ik hoe fantastisch wij het hier voor elkaar hebben.'

Surinaams

'Nooit. Ik ben een Nederlander, van Surinaamse afkomst.'

Eten

'Japans.'

Partner

'Ze is Hollands.'

Dubbel paspoort

'Bij een Nederlands paspoort moet de loyaliteit naar Nederland uitgaan. Als het tweede paspoort een conflict kan opleveren, moeten we daar goed naar kijken.'

Hoe staat het met de afkomst van uw medewerkers bij het CBS?

'Het is een redelijk gemengd gezelschap met veel hoogopgeleide mensen. De jonge mensen die we aannamen zijn vrij divers. Culturele diversiteit kan goed uitpakken. Je krijgt meer invalshoeken en prikkels. Wrijving kan glans opleveren. Aan de andere kant is een homogeen gezelschap makkelijker te managen.'

En in de top van de organisatie?

'Als onze jonge medewerkers het goed doen, maken ze vanzelf carrière. En verder: de directeur-generaal is ook een immigrant.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden