Met medicatie voel ik me completer

Tasten medicijnen als antidepressiva je persoonlijkheid aan? De ervaringen van drie pillenslikkers, onder wie een gebruikster van de omstreden lustpil.

Uit haar kruis stak een snoer; binnen in haar vagina registreerde een tamponvormig meetinstrument de doorbloeding. Nog nooit in haar 50-jarige leven had Marieke meegedaan aan een wetenschappelijk experiment. Dus ja, een beetje onwennig voelde het wel, in dat verduisterde laboratorium op een bedrijventerrein in Almere, turend naar een computerscherm met vrouwvriendelijke porno.


Wanneer seks precies een probleem was geworden? Het exacte moment kan de Noord-Hollandse secretaresse niet aanwijzen. Maar het probleem was groot genoeg om zich in te schrijven als proefpersoon bij Emotional Brain, een Nederlands bedrijf dat werkt aan een lustopwekkende pil voor vrouwen.


De eerste proeven met de pil zijn een succes. Als het middel ook voor de volgende tests slaagt, komt het waarschijnlijk ergens in 2016 op de markt. Daar zouden veel relaties baat bij hebben, denkt Emotional Brain-directeur Adriaan Tuiten, want de neurobiologische kant van seksuele problemen wordt volgens hem zwaar onderschat.


Praatsessie

Bij vrouwen met een ongevoelig brein voor seksuele prikkels heeft een tocht naar de psycholoog geen zin, stelt Tuiten. 'Niet zelden moeten de mannen ook mee naar zulke therapieën om te leren knuffelen. Maar als het probleem schuilt in een groot biologisch verschil in seksbehoefte, dan is zo'n praatsessie feitelijk een psychologisering van een medisch probleem.'


Eén op de vijf vrouwen worstelt volgens hem met weinig lustgevoelens. Zelfs als een fractie van hen de pil probeert, is de verwachte omzet gigantisch. 6 miljard euro in tien jaar, schat Tuiten.


De plannen van Tuiten leidden de afgelopen maanden tot felle discussies tussen voor- en tegenstanders. De Belgische seksuologe en tv-presentatrice Goedele Liekens omarmt de lustpil en zegt dat die 'relaties kan redden'. Critici stellen dat geen zin hebben normaal menselijk gedrag is en dat je dat dus niet farmaceutisch hoeft te fiksen.


Een ervaringsdeskundige - iemand die de lustpil daadwerkelijk slikte - kwam nog niet aan het woord. En Marieke moet er ook niet aan denken om bij Pauw & Witteman aan te schuiven of om met haar volledige naam in de krant te staan. 'Mijn collega's hoeven niets over mijn seksleven te weten', zegt ze. 'En dus ook niet over mijn gebrek aan een seksleven.'


Drie, vier keer per week. Zo vaak deden Marieke en haar vriend het toen ze 22 jaar geleden een relatie kregen. Seks was heerlijk, seks was spannend. Dat werd in de loop der jaren minder en na de menopauze was er bij haar van het oorspronkelijke vuur niet meer dan een waakvlammetje over.


'Als ik alleen was, zou ik zeggen: ach, er zijn boeken, er zijn films, er is lekker eten, ook zonder seks is het leven leuk. Maar ik houd ook veel van mijn vriend. En hij zou het liefst elke avond vrijen, dus dan moet je iets.'


Dat hij voor de seks een andere vrouw zou zoeken? Vonden beiden geen optie.


Dat ze samen in relatietherapie zouden gaan? Niks voor hem, hij is geen prater.


Dus toen Marieke de oproep zag voor het experiment van Emotional Brain redeneerde ze zo: hij komt mij al tegemoet door minder toenadering te zoeken, laat ik hem dan tegemoet komen door zo'n pil uit te proberen.


Of het middel werkt? Nogal, zegt Marieke. 'Ik voelde het al in de wachtkamer. Ik moest een strikt wetenschappelijk protocol volgen, maar als er ergens had gestaan 'u mag masturberen als u daar de behoefte toe voelt', dan had ik het gedaan.'


Placebo

Ook thuis bloeide haar seksleven op. Tenminste, op de avonden dat ze de echte pil slikte. Soms gaven de onderzoekers haar ter controle een placebo; qua uiterlijk en smaak identiek aan het echte middel, maar dan zonder werkzame stoffen. 'Ik kon bij het eindgesprek met de onderzoekers precies aangeven wanneer ze me het nepmiddel hadden gegeven. Op die avonden raakte ik niet opgewonden.'


Met het beëindigen van het experiment eindigde ook haar voorraad lustpillen. Zonde, vindt Marieke, want met die medicatie voelde ze zich echter, meer zichzelf, completer. 'Iets wat latent aanwezig was, kreeg dankzij die pil weer kans om zich te manifesteren.'


Een van de cruciale ingrediënten van de lustopwekkende pil is testosteron; een hormoon dat invloed hoeft op de gevoeligheid voor seksuele prikkels. Na de overgang gaan sommige vrouwen minder testosteron aanmaken, zegt Ellen Laan, psycholoog en seksuoloog bij het AMC. 'Vanaf een bepaald niveau kun je spreken van een medisch tekort. Wellicht dat deze mevrouw daar ook last van heeft, dan hoort ze bij een kleine minderheid bij wie het testosteron echt te laag is.'


Laan bedrijft bij het AMC biopsychologische seksuologie volgens de filosofie 'praten, en als nodig medicijnen'. Als het lab aanwijst dat vrouwen kampen met een testosterontekort, is bijvoorbeeld behandeling met het middel tibolon een optie.


Bij verreweg de meeste vrouwen, zowel voor als na de menopauze, is gebrek aan lustgevoelens geen medisch probleem, vindt Laan. 'Ze hebben eerder een probleem met seks die niet loont, bijvoorbeeld omdat ze hun eigen plezier in bed ondergeschikt maken aan het plezier van hun partner, of omdat ze denken dat coïtus altijd moet.'


Dat de ontwikkelaars van de lustpil één op de vijf vrouwen een potentiële klant noemen, vindt ze absurd. 'Het is mogelijk dat een dergelijke pil het brein en de genitaliën gevoeliger maken voor seksuele prikkels. Maar als die al voldoende gevoelig zijn - en dat geldt voor de meeste gezonde vrouwen - dan heeft zo'n pil geen enkel extra effect.'


Prikkels

De benaming 'lustpil' vindt Laan bovendien misleidend. 'Er bestaan geen pillen die lust opwekken vanuit het niets. En zelfs al hebben de seksproblemen een hormonale component, dan nog zal alleen deze pil op de lange termijn geen oplossing zijn. Want als je niet actief blijft investeren in je seksuele leven, wordt seks weer een sleur, en zijn er opnieuw onvoldoende prikkels om opwinding op te wekken.'


Rest de vraag hoe de nu 55-jarige Marieke er zelf over denkt: heeft ze echt een puur medisch probleem in haar seksrelatie? Vast niet, zegt ze; ieder stel heeft zo zijn onenigheden die invloed hebben op het vrijen. 'Maar na een relatie van 22 jaar waren wij als twee tandwielen op elkaar ingesleten. We leerden dat we elkaar maar in beperkte mate kunnen veranderen. Met die pil doe ik niks tegen mijn zin, ik ben nog steeds bij mijn volle verstand. Ik zie het middel als een krachtige variant van een glas wijn: je wordt wat losser, wat ontvankelijker.'


En, waarschuwt ze, ook met de lustopwekkende pil moet een man zijn best blijven doen. 'Stel je hebt een man die elke avond boerend met een biertje op de bank zit. Daar krijgt een vrouw echt geen zin van, zelfs niet na een lustpil.'


TWEE BREINEN, TWEE LUSTPILLEN


De Nederlandse uitvinder Adriaan Tuiten ontwikkelde met zijn bedrijf Emotional Brain twee typen lustopwekkende pillen. Beide verkeren in een experimenteel stadium.


Lybrido

Bevat een buitenlaag van testosteron, met binnenin Viagra. Ontwikkeld voor vrouwen met een ongevoelig brein voor seksuele prikkels. In te nemen: drie uur voor de gewenste seks.


Lybridos

Testosteron van buiten, binnenin een middel dat ontspant (buspiron). Ontwikkeld voor vrouwen die weliswaar gevoelig zijn voor seksuele prikkels, maar vervolgens blokkeren, bijvoorbeeld vanwege een nare ervaring in het verleden. In te nemen: drie uur voor de gewenste seks.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden