'Met marteling kweken VS terroristen'

De VS noemen de gevangenen van Guantánamo Bay gevaarlijk. Anderen zeggen dat de onschuldige gedetineerden juist radicaliseren door de wanpraktijken in het kamp....

Van onze correspondent Jan Tromp

Minister Donald Rumsfeld van Defensie heeft de gevangenen vanGuantánamo Bay 'het ergste van het ergste' genoemd.Generaal-majoor Geoffrey Miller, de hoogste militair in hetAmerikaanse strafkamp op Cuba, vergeleek de gevangenen met'honden'. Je kunt niet zeggen dat het oproepen zijn totmarteling. Maar uitspraken als deze zetten wel een toon.

Volgens brigadier Janis Karpinsky, die commandant was van deAbu Ghraib-gevangenis bij Bagdad, heeft generaal Miller hetvolgende tegen haar gezegd: 'Je moet de gevangenen als hondenbehandelen. Als zij het idee krijgen dat ze iets anders zijn danhonden, heb je vanaf het begin in feite de controle over jeondervraging al verloren.'

De rapporteurs van de Commissie voor de Mensenrechten hebbenvastgesteld dat op Guantánamo gemarteld wordt, dat althans debehandeling dicht in die buurt komt. De woordvoerder vanpresident Bush noemde die bevinding 'een schandvlek voor de VN'.

Toch zijn het serieuze mensen, die rapporteurs. De Commissievoor de Mensenrechten zelf is verworden tot een club waarautocratische regimes in een koehandel zichzelf en elkaar uit dewind houden. Maar de rapporteurs gaan hun eigen weg en genieteninternationaal aanzien.

Vijf leden van dat gezelschap hebben zich gedurende achttienmaanden met de toestand op Guantánamo beziggehouden. Er zittennu nog bijna vijfhonderd mannen. Ze worden sinds 2002vastgehouden zonder aanklacht, zonder vorm van proces. Ze hebbenaan een militair tribunaal mogen vragen of het terecht is dat zegevangen zitten. Op een enkele uitzondering na zei het tribunaal:inderdaad.

De VN-rapporteurs concluderen dat alleen sluiting van hetkamp nog als fatsoenlijke oplossing beschouwd kan worden. Zijzijn de enigen niet. National Journal bracht begin deze maand hetresultaat van een eigen onderzoek naar Guantanámo. Het is eenpolitiek tijdschrift met een ijzeren reputatie dat vooral gelezenwordt door beleidsmakers in Washington.

Het artikel voert 'gedetineerde 063' op, een Saudi die inAfghanistan is opgepakt en contact zou hebben gehad met MohamedAtta, de kapingsleider van 11 september. In de zomer van 2002werd 063 overgebracht naar een isoleercel. Hij zou er 160 dagenblijven; zijn cel werd permanent fel verlicht.

Hij werd bedreigd door een agressieve hond, hij moest eenbeha dragen, hij werd aangelijnd, hij werd uitgekleed onder hetoog van vrouwen, hij kreeg te horen dat zijn moeder en zusterhoeren waren, hijzelf een homo. National Journal: 'De meeste vandeze technieken zouden later in Irak opduiken, in de AbuGhraib-gevangenis.' Gedetineerde 063 heeft ten minste dertigandere gevangenen aangewezen als terrorist.

Behoren de gevangenen van Guantánamo werkelijk tot hetuitschot, zoals Rumsfeld beweert? Seton Hall University, een hogeschool in New Jersey, publiceerde twee weken geleden eenstudie naar hun achtergrond, gebaseerd op stukken van deregering.

Maar 11 procent van de gedetineerden op Guantánamo isopgepakt als daadwerkelijk strijder. Tweederde van de gevangenenkomt volgens het onderzoek uit Pakistan. De bewering dat ze eenband onderhielden met het terrorisme slaat in de meeste gevallennergens op.

National Journal noemt het geval van een Jemeniet dielijfwacht van Bin Laden zou zijn geweest. Hij erkent Bin Ladenvijf keer gezien te hebben: 'Drie keer op de nieuwszender AlJazeera en twee keer op het Jemenitische nieuws.' In zijn dossierstaat: 'Gedetineerde gaf toe dat hij Osama bin Laden kent.'

In Pakistan hebben de Amerikanen vlugschriften verspreidonder de vaak straatarme bevolking. De studie van Suton HallUniversity citeert: 'U kunt miljoenen dollars ontvangen als u detroepen helpt moordenaars van Al Qa'ida en Taliban te grijpen.Genoeg geld om voor de rest van uw leven voor uw gezin te zorgen,uw dorp, uw stam.'

Wat wil Amerika met de vijfhonderd man van Guantánamo? Hetantwoord lijkt te zijn: vasthouden tot het eind van de eindelozeoorlog tegen het terrorisme. Minister Rumsfeld heeft gezegd datvoorkomen moet worden dat de vermeende terroristen zich opnieuwtegen Amerika keren.

'De meest achterbakse van alle beweringen', noemde de weblogSlate deze stelling van de week: 'Als het geharde fanatiekelingen zijn die Guantánamo verlaten, dan zijn ze onseigen product. Niets maakt een man meer tot radicaal dan jarenvan gevangenhouding, zonder fatsoenlijke aanklacht.'

Regering en leger weten zelf ook wel dat dit een waarheid isals een koe. The Washington Post heeft in Irak een regimentgevolgd dat een andere tactiek probeerde: bestrijd het verzetdoor de harten van de bevolking te winnen. De commandant,kolonel McMaster zei: 'Elke keer dat je een Irakees onbeleefdbehandelt, werk je voor de vijand.'

'Het zijn terroristen en bommenmakers', zei vice-presidentCheney in juni. 'Ze ondersteunen terreur.' En president Bush:'Ik weet heel erg zeker dat dit slechte mensen zijn.' Als eenoefening van geloof maar vaak genoeg beleden wordt, krijgen zeals vanzelf de status van canonieke waarheid.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden