Bellen metOnze man in Rusland

‘Met man en macht wordt geprobeerd Navalny weg te krijgen, maar als de hoofdarts nee zegt ben je machteloos in Rusland’

De Russische oppositieleider Aleksej Navalny is vermoedelijk vergiftigd. Donderdag werd hij tijdens een vlucht van Tomsk naar Moskou onwel. Zijn vliegtuig maakte een noodlanding in de stad Omsk, waar hij in coma in een ziekenhuis ligt. Correspondent Tom Vennink is ter plekke.

Alexander Murakhovsky, de hoofdarts van het ziekenhuis waar Navalny behandeld wordt. Beeld REUTERS

Hoe is de sfeer in het ziekenhuis?

‘De sfeer is heel gespannen. Ik zit in de lobby van het ziekenhuis, Navalny ligt in een van de kamers boven mij, nog steeds in een coma. Niemand mag hem zien behalve de artsen van het ziekenhuis zelf. Zijn persoonlijke arts, collega’s en broer krijgen geen toegang tot zijn kamer. Zelfs zijn vrouw Joelia niet. 

Gisteravond heeft ze hem kort gezien, maar het duurde uren voor ze toestemming kreeg. Haar werd verteld: ‘Laat je trouwboekje maar zien.’ Terwijl iedereen weet dat ze getrouwd zijn. De trouwstempel in haar paspoort was niet genoeg. Ook zeiden ze dat ‘de patiënt geen toestemming had gegeven’. Maar hij ligt in een coma. Haar lip beefde van woede toen ik haar net zag.

‘Navalny’s familie en medewerkers vertrouwen het ziekenhuis niet. Ze denken dat de artsen handelen in opdracht van het Kremlin. Bovendien gaat het om een Russisch provincieziekenhuis. De artsen hebben weinig ervaring met dit soort vergiftigingen en de familie vertrouwt niet op de expertise hier om deze te behandelen.

‘De familie eist dat hij wordt overgebracht naar een kliniek in Duitsland. Een NGO heeft een vliegtuig gestuurd met artsen aan boord om hem te behandelen. Het ambulancevliegtuig kwam vrijdag aan en staat 5 kilometer verderop klaar. Maar Navalny mag niet weg.

‘De medewerkers van Navalny zitten naast me. Ze proberen via internet zoveel mogelijk aandacht te creëren voor zijn situatie om druk te zetten op de autoriteiten om de oppositieleider te laten overbrengen naar Duitsland. Maar ik zie ook mensen die ik weleens bij demonstraties van de oppositie zie: mannen met gemillimeterd haar en zwarte jacks. Zij hangen rond de medewerkers van Navalny. Die praten op fluisterende toon. Zoals ik al zei: de sfeer is heel gespannen.’

Medewerkers van Navalny wachten in de hal van het ziekenhuis in Omsk op nieuws over de toestand van hun vriend en collega.Beeld Tom Vennink

Heeft iemand al bevestigd dat Navalny vergiftigd is?

‘Officieel nog niet, maar alles wijst er op. Het lijkt op wat er vaker is gebeurd met tegenstanders van Poetin. Het meeste bekende voorbeeld is misschien wel Skripal, de spion die in Groot-Brittannië werd vergiftigd met het gifgas novitsjok. Maar ook binnen Rusland gebeurt dit vaker. En nu is het de onbetwiste oppositieleider die in levensgevaar verkeert.

‘De artsen hebben in elk geval nog niets bevestigd. Wat wel opviel: toen Navalny gisteravond aankwam bij het ziekenhuis, werd gezegd dat het om een vergiftiging ging. Toen arriveerde de politie in het ziekenhuis. Kort daarna zei een arts dat het ook om een ‘natuurlijke vergiftiging’ kon gaan. 

‘Ik heb net naar de hoofdarts geluisterd die een verklaring gaf. In het ziekenhuis zijn vijf mogelijke diagnoses gesteld, zei hij. De situatie is nu iets beter, maar Navalny’s toestand is nog niet stabiel. Zolang dat duurt, kan hij volgens de artsen niet worden overgebracht naar het vliegtuig dat verderop staat te wachten. 

‘Medewerkers van Navalny zeggen dat het uitstel is, bedoeld om ervoor te zorgen dat de sporen van het gif niet te traceren zijn als hij aankomt in een Europese kliniek. En de persoonlijke arts van Navalny zegt: hoelanger hij hier blijft, hoe groter de kans dat hij het niet overleeft.’

Is er al zicht op een uitweg uit deze impasse?

‘Dat is moeilijk te zeggen. De oppositie is wel wat gewend. Navalny en zijn naasten lopen gevaar en worden vaak bedreigd. Maar dat dé oppositieleider van Rusland in een coma ligt en in levensgevaar verkeert, dat is niet eerder gebeurd.

‘Ondertussen suggereren de staatsmedia in hun berichtgeving dat Navalny te veel alcohol zou hebben gedronken, of dat hij drugs zou hebben gebruikt. Leugens, zegt zijn woordvoerder die naast mij zit. Zij was de hele reis bij hem en hij heeft niets gebruikt.

‘Drie artsen van het ziekenhuis hebben zichzelf inmiddels opgesloten in hun kantoor. De vrouw en broer van Navalny, alsook zijn naaste medewerker wachten boven bij het kantoor van de hoofdarts. Zij doen er alles aan om Navalny in dat vliegtuig te krijgen. Maar zolang de hoofdarts zegt dat je niet kunt gaan, ben je machteloos in Rusland.’

Joelia Navalnaya, de vrouw van Navalny, wacht buiten het Omsk Emergency Hospital waar haar man is opgenomen. Beeld AFP

Lees ook
Vanuit Duitsland is vrijdagochtend een vliegtuig vertrokken naar Rusland om Aleksej Navalny op te halen. Zijn behandelend artsen weigeren echter om hem te laten gaan.

Aleksej Navalny kent geen angst, want anders durf je het niet tegen het Russische regime op te nemen. Een profiel door correspondent Tom Vennink.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden