Met Livestrong had Lance een wapen in handen

Het staat vast dat Armstrong zijn rol in de kankerbestrijding gebruikte om beschuldigingen van doping te weerleggen: want wie goed doet, kan niet fout zijn.

Bijna vijftien jaar is Lance Armstrong een mondiaal boegbeeld van de kankerbestrijding geweest. Vrijdag jubileert zijn stichting Livestrong in Austin, Texas. De omstreden renner staat als spreker aangekondigd, al maakte hij woensdag zijn terugtreden als bestuursvoorzitter bekend. Hij blijft wel betrokken als bestuurslid.


Armstrong heeft ingezien dat de onthullingen over structurele dopinggebruik de kankerbestrijding in de weg zit. De voormalige kankerpatiënt is niet langer een zuiver symbool nu vele getuigen, onder wie elf voormalige ploeggenoten, hebben verklaard dat hij voor en na zijn teelbalkanker op grote schaal verboden middelen tot zich nam.


Met Livestrong, dat van 1997 tot 2009 de Lance Armstrong Foundation heette, heeft Armstrong veel geld opgehaald. Met een gemiddelde jaaropbrengst van 24 miljoen euro (360 miljoen in 15 jaar) behoorde hij tot de 'grote jongens van de fondsenwerving' volgens het Nederlands Kanker Instituut. 'Hij is een pr-genie', zei directeur Sjoerd Rodenhuis in 2009 in de Volkskrant. 'Hij is de beroemdste ambassadeur van de kankerbestrijding.'


De gele armbandjes van Livestrong waren een mondiale hit. Sinds 2004 zouden er meer dan tachtig miljoen van zijn verkocht voor een dollar per stuk. In 2008 sprak Barack Obama, die zijn moeder en grootmoeder aan kanker verloor, publiekelijk zijn steun uit aan Armstrong. 'De Lance Armstrong Foundation geeft miljoenen Amerikanen een gevoel van hoop en kracht. De overheid moet aan zijn toewijding een voorbeeld nemen.'


Aanvankelijk probeerde Armstrong geld op te halen voor academisch onderzoek naar teelbalkanker en voor voormalige kankerpatiënten. Jaarlijks werd bijna vijftien miljoen euro vergeven aan academisch projecten. Maar na 2005 werd de doelstelling verlegd, zonder er veel ruchtbaarheid aan te geven. Er ging steeds meer geld naar vagere doelstellingen als bewustwording van kanker. Sinds 2010 is er geen geld meer naar onderzoek gegaan.


Na Armstrongs vertrek uit het peloton, in 2005, liepen de giften aan zijn stichting terug. Hij vond een oplossing. Zijn rentree, drie jaar later, stond in het teken van kankerbestrijding. Hij organiseerde na zijn rentree in de Tour in 2009 een Global Cancer Summit in Dublin. Het leidde tot een verdubbeling van het aantal giften.


Bij zijn rentree verklaarde Armstrong in het tijdschrift Vanity Fair dat hij gratis zou fietsen. Al zijn inkomsten zouden ten goede komen aan zijn stichting, beweerde hij. Dat bleek later niet waar.


Zijn betrokkenheid bij kankerbestrijding heeft Armstrong geliefd gemaakt bij fans en sponsors. Nike heeft een Livestrong-kledinglijn. Het bedrijf sloot in 2010 voor vijf jaar een contract dat de stichting jaarlijks 5,7 miljoen euro garandeert. De elektronicaketen RadioShack begon in 2010 een wielerploeg met Armstrong als leider. Het wierf onder klanten fondsen aan de kassa. Dat zou bijna 7,5 miljoen euro hebben opgeleverd. Ook RadioShack maakte gisteren bekend de relatie met Armstrong te verbreken.


De nauwe band tussen Armstrong en zijn stichting kwam hem op kritiek te staan. Verdiende hij flink geld aan zijn reputatie als kankerbestrijder? Het Amerikaanse tijdschrift Outside onderzocht de beschuldigingen eerder dit jaar en concludeerde dat de Texaan de ethische grenzen heeft opgezocht. 'Hij gebruikte de goodwill van zijn stichting om zakelijk overeenkomsten te sluiten waarvan hij zelf beter is geworden.' llegale activiteiten vond het tijdschrift niet.


Het staat vast dat Armstrong zijn rol in de kankerbestrijding gebruikte om beschuldigingen van doping te weerleggen. Zijn advocaten spraken schande van het justitiële onderzoek dat lange tijd naar hem liep. Hij werd neergezet als nationale held vanwege zijn inzet voor de kankerpatiënten. De onderliggende suggestie: wie goed doet, kan niet fout zijn. Armstrong ontkent nog steeds dat hij doping heeft gebruikt.


Het is de vraag of zijn stichting toekomst heeft nu de reputatie van Armstrong aan diggelen is. Nadat de eerste beschuldigingen van het Amerikaanse antidopingbureau Usada waren uitgelekt, enkele maanden geleden, nam het aantal giften kortstondig toe. Maar die trend zal na het vernietigende rapport van vorige week vermoedelijk niet doorzetten. Armstrong is van plan zich te blijven inzetten voor de kankerbestrijding.


Woensdag lieten twee van zijn trouwste bondgenoten Lance Armstrong vallen: het sportmerk Nike en elektronicaketen RadioShack. De oud-wielrenner had even daarvoor aangekondigd op te stappen als bestuurs-voorzitter van zijn eigen stichting Livestrong. De man die wereldwijd uitgroeide tot boegbeeld van de kankerbestrijding is te besmet.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden