Met linkse Hamon wordt het voor Franse socialisten wel erg moeilijk presidentschap te winnen

Benoît Hamon is de presidentskandidaat van de Franse socialisten. In de tweede ronde van de voorverkiezingen van de socialisten en enkele kleine linkse partijen kreeg hij 58,7 procent van de stemmen. Zijn tegenstander, ex-premier Manuel Valls, bleef steken op 41,2 procent.

Benoît Hamon. Beeld afp

Met de keuze voor Benoît Hamon, afgevaardigde in de Assemblée Nationale en ex-minister van Onderwijs, maken de Franse socialisten een duidelijke ruk naar links. De winnaar vergeleek zijn lijn met die van Jeremy Corbyn, Bernie Sanders en het Spaanse Podemos. Zijn paradepaardje is het basisinkomen. Daarnaast heeft hij veel aandacht voor het milieu en vindt hij dat de laïcité, het Franse secularisme, niet mag leiden tot het 'stigmatiseren' van moslims. Ook wil hij cannabis legaliseren. Door tegenstanders wordt hij een utopist genoemd, wiens plannen onbetaalbaar zijn.

De uitslag bevestigt de afwijzing van de periode-Hollande door het electoraat van links. Hollande volgde een koers die door de meeste economen werd aanbevolen: lastenverlichting voor het bedrijfsleven, liberalisering van de arbeidsmarkt. Zijn hervormingsbeleid werd echter tegengewerkt door de frondeurs, de socialistische rebellen in de Assemblée Nationale waartoe ook Benoît Hamon behoorde. De gevolgen hiervan waren rampzalig voor de Parti Socialiste. De hervormingen waren zo bescheiden dat ze de Franse economie niet aan de praat kregen, terwijl Hollande door zijn linkse achterban wel werd beschuldigd van verraad aan de linkse idealen. Daardoor verloor de partij sinds 2012 alle tussentijdse zich genoodzaakt voelde terug te treden, rekenden de linkse kiezers af met ex-premier Valls.

Macron

Met Benoît Hamon kiest de PS voor een onversneden linkse koers. De uitslag past in een internationale trend. In Groot-Brittannië won Jeremy Corbyn het leiderschap van Labour, in de Verenigde Staten scoorde de socialist Bernie Sanders onverwacht hoog, in Spanje brak de Podemos-beweging door. Het zijn allemaal voorbeelden voor Benoît Hamon, zo verklaarde hij zelf.

Gisteravond stelde Hamon samenwerking voor met het radicale Front de Gauche van Jean-Luc Mélenchon en de groenen van Yannick Jadot. Door de ruk naar links is deze samenwerking - in theorie - mogelijk geworden. Van de lijn Hollande-Valls moesten Mélenchon en de groenen niets hebben, maar Hamon is een acceptabele figuur. Volgens de laatste peilingen zou zo'n linkse combinatie zelfs 27 procent van de stemmen halen, 2 procent meer dan Marine Le Pen. Voordat links daadwerkelijk kan gaan samenwerken, moeten echter heel wat inhoudelijke en persoonlijke tegenstellingen uit de weg worden geruimd, waarbij het ego van Jean-Luc Mélenchon zeker niet het minste obstakel is. Mélenchon liet gisteravond een deurtje open staan naar samenwerking, al herinnerde hij eraan dat hij zelf al jaren de ideeën verkondigt waarmee Hamon nu heeft kunnen winnen.

Manuel Valls. Beeld afp

Winnen lijkt uitgesloten

Het lijkt echter uitgesloten dat de socialisten onder Hamon de presidentsverkiezingen kunnen winnen, zelfs al zou hij worden gesteund door Mélenchon en de groenen. Door een linkse koers te kiezen verwijderen de socialisten zich van de ideologische trends in de Franse samenleving, waarin juist een duidelijke ruk naar rechts waarneembaar is. Veel Fransen maken zich zorgen over islam en immigratie. Benoît Hamon is afgevaardigde in de Assemblée Nationale voor Trappes, een stadje in de buurt van Versailles dat bekend staat vanwege zijn relatief groot aantal radicale moslims. Hamon wil moslims niet stigmatiseren en stelt een corps voor van inspecteurs die burgers op de bon kunnen slingeren als zij zich schuldig maken aan racisme en discriminatie.

Ook in sociologische zin verwijdert de PS van Hamon zich van de hoofdstroom van de Franse samenleving. De scheiding tussen de socialisten en hun traditionele achterban van arbeiders en lager opgeleiden wordt verder voltrokken. Met de legalisering van cannabis en een warm welkom voor vluchtelingen zal Hamon ze niet terugwinnen. Zijn koers is vooral aantrekkelijk voor de bourgeois bohémiens, de alternatieve, relatief jonge hoger opgeleiden in de grote steden, en voor minderheden.

Benoît Hamon heeft de PS onmiskenbaar elan gegeven na het vruchteloze geschipper van Hollande. Maar zijn partijlijn is veel te links voor de centrum-linkse aanhang van de partij. Daarmee lijkt de zege van Hamon goed nieuws voor de links-liberaal Emmanuel Macron, de voormalige minister van Economische Zaken die in augustus 2016 de regering verliet om een gooi naar het presidentschap te doen. Verwacht wordt dat veel centrum-linkse kiezers en politici naar Macron zullen overlopen. De afgevaardigde Alain Calmette was gisteravond de eerste die zijn kaarten op tafel legde. 'Het gaat mijn krachten te boven de belangrijkste frondeur te steunen, nadat ik van nabij hun strategie van systematische destructie heb meegemaakt. Vanaf vanavond schaar ik mij achter Emmanuel Macron.'

Emmanuel Macron. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.