Reportage Humanitaire crisis Venezuela

Met kunst- en vliegwerk delen Venezolanen gratis medicijnen uit in Caracas

Een medewerker van Acción Solidaria in de medicijnenopslag van de organisatie in Caracas. Beeld Andrea Hernández

Alles is schaars in het politiek verscheurde Venezuela. Ook medicijnen. Van heinde en verre komen mensen daarom naar de hoofdstad. Feliciano Reyna deelt daar gratis medicijnen uit. Zonder aanzien des persoons.

Van de buitenkant is niks opmerkelijks te zien aan het hoofdkwartier van Acción Solidaria. Maar in dit olijfgroene huis, midden in een woonwijk in de Venezolaanse hoofdstad Caracas, worden dagelijks levens gered. Medicijnen die er in geen enkele apotheek meer zijn, kunnen hier gratis worden afgehaald. De telefoon rinkelt onafgebroken.

‘Veel patiënten bellen elke dag om te vragen of we een bepaald medicijn al binnen hebben’, zegt directeur en oprichter Feliciano Reyna. ‘Ze weten: wie het eerst komt, het eerst maalt.’ Een collega hevelt diabetesmedicijnen uit een grote doos over naar kleine zakjes, met elk dertig stuks. ‘We geven kleine porties uit’, aldus Reyna. ‘Zo kunnen we meer patiënten helpen.’

In Venezuela heerst een humanitaire crisis. Zelfs basismedicijnen als antibiotica zijn nauwelijks meer te krijgen. Het socialistische regime van Nicolás Maduro wijt de crisis aan een economische oorlog, en de door de VS opgelegde sancties. De oppositie en de meeste analisten zien de oorzaak in jarenlang wanbeleid van een corrupt regime. Hoe dan ook, veel chronisch zieken sterven voortijdig, of proberen hun leven te redden door te migreren.

Reyna ontvangt donaties uit de hele wereld. Hij bewaart de medicijnen voor alzheimer, hiv, kanker en chronische psychische aandoeningen op alfabetische volgorde in magazijnkasten. ‘We werken samen met de internationale organisatie Direct Relief’, aldus Reyna. ‘Wij zeggen wat we nodig hebben, zij proberen dat te regelen.’ Ook zijn er in veel landen vrijwilligers die medicijnen inzamelen. ‘Het internationale vervoer financieren we met crowdfunding.’

Reyna is eigenlijk architect. Nadat zijn partner Rafael in 1995 aan aids overleed, besloot hij zijn leven te wijden aan aidspreventie en het verbeteren van zorg aan hiv-patiënten in Venezuela. Hij richtte daartoe Acción Solidaria op. De ngo werkte jaren in redelijk goed overleg met de socialistische regering, tot de schaarste in apotheken onhoudbaar werd.

‘Drie jaar geleden hielden we een protestactie’, vertelt hij. ‘Die kreeg veel aandacht van de internationale media.’ Daarna kwamen er spontane medicijndonaties uit het buitenland, en Freyna besloot zijn werkveld te verbreden naar andere chronisch ziektes. ‘Dat was relatief eenvoudig, de structuur en logistiek hadden we al.’ De organisatie groeide van 6 naar 27 werknemers.

Distributie

Het regime weet ervan, en laat de medicijnzendingen zonder problemen door. De binnenlandse distributie is wel een probleem. Het is in Venezuela streng verboden voedsel of medicijnen per post te versturen, om verkoop op de zwarte markt tegen te gaan. Partnerorganisaties uit het binnenland komen daarom met de auto naar Caracas om dozen medicijnen op te halen. ‘In totaal bereiken we maandelijks twaalfduizend patiënten’, aldus Freyna.

De humanitaire crisis wordt intussen door zowel Maduro als oppositieleider Juan Guaidó voor politieke doeleinden ingezet. In februari probeerde de oppositie – met een mediacircus aan de Colombiaanse grens – hulppakketten met grote USAID-stickers het land in te krijgen. Maduro noemde het een aanval op de nationale soevereiniteit, hield de noodhulp met geweld tegen, en haalde met veel bombarie ladingen medicijnen binnen van bondgenoten China en Rusland.

De activisten van Acción Solidaria houden zich zoveel mogelijk afzijdig van het geruzie. ‘De oppositie heeft ons destijds gevraagd een rol te spelen bij de noodhulp’, aldus Reyna. ‘Maar hun actie had duidelijk een politiek karakter, daar wilden we onze vingers niet aan branden.’ Reyna helpt iedereen. ‘Ik heb soldaten en mensen met Hugo Chávez-shirtjes in de wachtkamer. Maar ook veel aanhangers van de oppositie. Iedereen lijdt onder de crisis.’

Reyna’s mobiel rinkelt. ‘Ja, die heb ik op voorraad’. Hij noteert identiteitsnummer en naam van de beller. ‘We zijn iedere dag vanaf negen uur open. U moet wel het recept van uw arts meenemen.’ Reyna hangt op, en krabbelt nog wat op papier. ‘Deze man heeft parkinson-medicijnen nodig. We hebben net een lading uit Spanje gekregen.’

Dan komt Alejandro Ramírez, een 67-jarige hiv-patiënt de wachtkamer binnenlopen. Zijn ogen zijn zwart omrand, net als zijn nagels. Met een kreun laat hij zich op een stoel zakken en gooit hij een dikke stapel doktersrecepten op tafel. Naast de cocktail van hiv-medicatie gaat het om proteïnen en multivitaminen. ‘Die voedingssupplementen kreeg ik vroeger van de staat, nu heb ik ze al maanden niet gehad’, aldus Ramírez. ‘Ik ben in een jaar tijd twintig kilo afgevallen.’

Freyna heeft ook niet alles wat hij nodig heeft. ‘We zijn afhankelijk van wat er binnenkomt’, zegt hij met spijt in zijn stem. Ramírez heeft twaalf uur gereisd om hier te komen en de uitputtingsslag is nog niet voorbij. ‘Vannacht slaap ik op het station. Dat is de enige manier om een goedkoop buskaartje voor de terugweg te bemachtigen.’

Kamerleden oppositie vogelvrij

Het socialistische regime van Nicolás Maduro drijft de oppositie steeds verder in het nauw. Woensdagavond pakte de geheime dienst parlementariër Edgar Zambrano op. De Verenigde Naties en de EU hebben zijn vrijlating geëist.

Zambrano is vicepresident van het door de oppositie gedomineerde parlement, en geniet zoals alle Kamerleden immuniteit van rechtsvervolging.

Het door Maduro gecontroleerde hooggerechtshof hief eerder deze week de immuniteit van Zambrano en zes andere parlementariërs op vanwege hun betrokkenheid bij de couppoging vorige week. Ze zijn aangeklaagd voor landverraad, samenzwering en aanzetten tot rebellie.

Richard Blanco, een van de aangeklaagde Kamerleden, heeft bescherming gezocht in de ambassade van Argentinië. Ook zijn collega Mariele Magallanes besloot haar arrestatie niet af te wachten. Ze vond onderdak in de ambassade van Italië. De immuniteit van Kamervoorzitter en zelfbenoemd interim-president Juan Gauidó was eerder al opgeheven. Maar hoewel hij de mislukte coup aanvoerde, beweegt hij zich nog altijd vrijelijk door het land.

Humanitaire hulp:

Hier gaat het gebeuren: de Tienditasbrug tussen Colombia en Venezuela wordt het middelpunt in de strijd om humanitaire hulp

In Cúcuta, aan de grens tussen Colombia en Venezuela, vormen burgers een cordon voor voedselkonvooien die zaterdag de oversteek moeten maken. Er is muziek, er wordt gedanst, maar angst voor oorlog is er ook.

Veldslag op de grens tussen Venezuela en ­Colombia: ‘Niet opgeven nu! Maduro zal vallen’

‘Vandaag gaan we Venezuela bevrijden’, klinkt ’s ochtends nog optimistisch uit de megafoon. Duizenden Venezolanen proberen humanitaire hulp vanuit Colombia de grens over te krijgen. Het loopt uit op een veldslag met de ordetroepen van Maduro.

Medicijnen gebrek:

De situatie in Venezolaanse ziekenhuizen is uitzichtloos: ‘Ik krijg chemo, maar alleen als het voorhanden is’

In Venezuela, het land dat ooit voorop liep met goede gezondheidszorg, sterven nu weer kinderen aan difterie.Aan vrijwel alles is gebrek, zeggen artsen. ‘Bijna al mijn patiënten zijn ondervoed.’

Politieke gevangenen:

Oppositielid Gilber Caro nog steeds spoorloos: ‘Mijn broer is het levende bewijs dat verandering mogelijk is. Daar wordt Maduro zenuwachtig van’

Het Venezolaanse oppositielid Gilber Caro haalt landgenoten over niet te migreren maar te vechten tegen de machthebbers, maar is al anderhalve week spoorloos. ‘Het regime is bang voor Gilber’.

Coup:

Maduro: couppoging oppositieleider Guaidó is mislukt

Een couppoging die dinsdag door de Venezolaanse oppositieleider Juan Guaidó werd aangekondigd en tot heftige rellen leidde, is volgens president Nicolás Maduro binnen enkele uren beteugeld. Dat zei Maduro vannacht in een toespraak van een uur op de Venezolaanse televisie. Guaidó heeft zijn aanhangers opgeroepen om ook woensdag weer de straat op te gaan.

Twee chaotische dagen en vele arrestaties later zijn Venezolanen weer een illusie armer

De opstand tegen het regime van de Venezolaanse president Nicolás Maduro heeft een flinke knauw gekregen. Inwoners van Caracas zijn sceptisch, na de mislukte coup van woensdag. ‘Ik heb niks met Maduro maar heb ook weinig vertrouwen in Guaidó.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden